รถถังผุดคำถาม ชาติตะวันตก ทำสงครามซึ่งหน้า กับรัสเซียหรือยัง

A French Leclerc main battle tank. (AP Photo/Vadim Ghirda)

รถถังที่ชาติตะวันตกทยอยส่งให้ยูเครน ก่อให้เกิดคำถามว่า ตกลงว่าชาติตะวันตกทำสงครามซึ่งหน้ากับรัสเซียโดยตรงแล้วหรือไม่

วันที่ 29 มกราคม 2566 ซีเอ็นเอ็น รายงานบทวิเคราะห์สถานการณ์สงคราม รัสเซีย-ยูเครน หลังชาติตะวันตก ทยอยส่งรถถังทรงประสิทธิภาพให้ยูเครน ทำให้เกิดคำถามที่ไม่น่าสบายใจว่า ขณะนี้สมาชิกองค์การสนธิสัญญาป้องกันแอตแลนติกเหนือ หรือนาโต ขัดแย้งโดยตรงกับรัสเซียแล้วหรือไม่

ความเคลื่อนไหวของชาติตะวันตกเข้าทางประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ผู้นำรัสเซียและพันธมิตรรัสเซีย ให้ตีตัวออกห่างจากข้อเท็จจริงที่ว่า รัสเซียยกทัพเข้าไปบุกยูเครน และเข้าครอบครองพื้นที่ที่ประกาศตัวเป็นเอกราชจากยูเครนแล้ว

นอกจากนี้ ยังทำให้เหล่าสมาชิกนาโตต้องหยุดคิดว่า จะต้องช่วยเหลือด้านการทหารแก่ยูเครนไปอีกมากน้อยเพียงใด

รถถังเลปเพิร์ด 2 ของเยอรมนี-A Leopard 2A6 main battle tank  (Philipp Schulze/dpa via AP, file)

ตามความเห็นของนักวิเคราะห์การเมืองระหว่างประเทศ ไม่มีสมาชิกรายใดถูกมองว่าเข้าใกล้การทำสงครามกับรัสเซีย หากพิจารณาตามข้อกฎหมายระหว่างประเทศ ดังนั้น ความคิดว่าพันธมิตรกลุ่มนี้ทำสงครามกับรัสเซียแล้วจึงยังไม่มีผู้เริ่มต้น

Advertisment

“หากเป็นสงคราม หมายถึงต้องมีการโจมตีจากกองกำลังสหรัฐอเมริกา หรือกองกำลังนาโตที่ใส่ชุดเครื่องแบบทหาร แล้วเป็นการโจมตีเข้าไปยังพรมแดนรัสเซีย หรือโจมตีใส่พลเรือนรัสเซีย” วิลเลียม อัลเบอร์กี จากสถาบันการศึกษายุทธศาสตร์ระหว่างประเทศกล่าว และว่า

“การสู้รบใด ๆ ของยูเครนด้วยอาวุธการทหารกับกองกำลังรัสเซีย ไม่ใช่สงครามสหรัฐ-นาโตในแผ่นดินยูเครน แม้ว่ารัสเซียปรารถนาอยากจะเหมาว่าเป็นเช่นนั้น”

เข้าทางปูติน?

รัสเซียเป็นสมาชิกถาวรของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ ที่ผ่านมาจึงใช้สิทธิวีโต ขวางการออกแถลงการณ์ประณามตนเองที่บุกยูเครน

ขณะเดียวกัน รัฐบาลรัสเซียถูกมองว่าอาศัยช่องทางของพื้นที่สีเทาในการกล่าวโจมตีนาโตว่าเป็นตัวการใช้ความก้าวร้าวในยูเครน รวมถึงการใช้ข่าวกรองของชาติตะวันตกที่มุ่งโจมตีเป้าหมายของรัสเซีย

Advertisment

จากมาตราที่ 5 ของนาโต (ซึ่งบัญญัติว่าการโจมตีสมาชิกประเทศใดประเทศหนึ่งของชาติสมาชิก NATO ‘จะเท่ากับเป็นการโจมตีสมาชิกทุกประเทศ) หลังเกิดเหตุการณ์วินาศกรรมสหรัฐ 9/11

FILE.  captured Ukrainian tanks and weapons in Lisichansk, on the territory which is under the Government of the control, eastern Ukraine,  (AP Photo, File)

นิโคไล ปาตรูเชฟ เลขาธิการสภาความมั่นคงรัสเซีย กล่าวโจมตีชาติตะวันตกว่า พยายามจะทำลายรัสเซีย ส่วนอนาโตลี อันโนนอฟ เอกอัครราชทูตรัสเซียประจำสหรัฐอเมริกา กล่าวว่า รัฐบาลสหรัฐใช้ยูเครนนำการโจมตีโดยผู้ก่อการร้ายในรัสเซีย

แม้ว่าในมุมมองของชาติตะวันตก ข้อข้องใจเหล่านี้เปรียบเทียบกันไม่ได้กับความโหดร้ายและการกระทำผิดกฎหมายของรัสเซียในยูเครน

จอห์น เฮิร์บสต์ อดีตเอกอัครราชทูตสหรัฐประจำยูเครน และเป็นผู้อำนวยการอาวุโสของศูนย์ยูเรเซียของสภาแอตแลนติกกล่าวว่า การทำให้เห็นว่า สงครามครั้งนี้เป็นสงครามระหว่างนาโต กับรัสเซีย ช่วยให้ปูตินอธิบายกับชาวรัสเซียได้ว่า ทำไมการบุกยูเครนจึงเผด็จศึกไม่ได้เร็วอย่างที่รัสเซียหวังไว้

ผวาสงครามนิวเคลียร์

เฮิร์บสต์มองว่า สงครามข้อมูลข่าวสารของรัสเซียต่อชาติตะวันตกประสบความสำเร็จมากกว่าการสู้รบทางทหาร

“มีผู้เชี่ยวชาญหลายคนบอกว่า เราไม่สามารถส่งอาวุธเฉพาะเจาะจงให้ยูเครน เพราะไม่เช่นนั้นปูตินจะหันไปใช้อาวุธนิวเคลียร์ สิ่งที่เราเห็นมาตลอด 6 เดือนหลังมานี้ กลุ่มนักวิเคราะห์รัสเซียต่างติดต่อเพื่อนร่วมงานของพวกเขาที่อยู่ในชาติตะวันตก เพื่อจะบอกว่าปูตินจะใช้อาวุธนิวเคลียร์จริง ๆ นะ ซึ่งน่าเศร้าที่รัฐบาลสหรัฐและรัฐบาลเยอรมนีปล่อยให้ตัวเองถูกสกัดด้วยคำขู่นี้” เฮิร์บสต์กล่าว

Leopard 2A4 tanks at the military rest range in Zagan, Poland, May 28, 2015. (Polish Defense Ministry via AP)

มัลคอล์ม ชาลเมอร์ รองผู้อำนวยการสถาบัน Royal United Services Institute กรุงลอนดอน มองว่า มีเรื่องน้อยมากที่ผู้นำรัสเซียและผู้นำสหรัฐเห็นตรงกันในตอนนี้ คือการหลีกเลี่ยงให้เกิดความขัดแย้งโดยตรงระหว่างสองชาติมหาอำนาจ

“รัสเซียรู้ว่าการเผชิญหน้าตามปกติกับนาโตจะคลี่คลายไปเร็วมาก ๆ แต่ในอีกมุมหนึ่ก็คือ รัสเซียอาจจะอยากเสี่ยงก็ได้”

เจ้าหน้าที่ยุโรปหลายคนและแหล่งข่าวในนาโตเห็นด้วยว่า การทำสงครามนิวเคลียร์ของปูตินไม่น่าจะเกิดขึ้นได้ คำถามก็คือ การเลี่ยงศึกนี้ต้องเสียอะไรไปบ้าง

A French Leclerc main battle tank (AP Photo/Vadim Ghirda)

จากนี้ไป ยูเครนคงจะขออาวุธเพิ่มขึ้น และได้รับการสนับสนุนมากขึ้นจากเหล่าพันธมิตร ขณะที่สงครามลากยาว สมาชิกนาโตต้องชั่งน้ำหนักแต่ละครั้งว่า คุ้มที่จะเสี่ยงหรือไม่ หรือนาโตถูกลากไปเข้าทางของรัสเซียแล้วหรือไม่

เฮิร์บสต์เชื่อด้วยว่า การบุกยูเครนของรัสเซียเป็นเรื่องย้ำเตือนความจำอย่างชัดเจนในสิ่งที่เจ้าหน้าที่ชาติตะวันตกลืมถึงแท็กติกที่สหภาพโซเวียตเคยใช้ในสงครามเย็น หลังจากเกิดสันติภาพมานาน 30 ปี

“ตอนนี้เราอยู่ในขั้นตอนที่จะพบว่า เราเคยเจออะไรมาบ้างตอนสงครามเย็น และนั่นเป็นเหตุผลเดียวที่เราได้เห็นแล้วว่ามีประเทศมหาอำนาจหนึ่งไม่พอใจกับระเบียบโลกที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน