จับตาสถานการณ์ “งูเห่าสีส้ม” แตกรัง ? หลังศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยคดี ม.112 พรรคก้าวไกล และเปิดใจ “อดีต สส.ย้ายพรรค” เหตุชนวนเลือกย้ายค่าย
นับถอยหลังรู้ผลวันชี้ชะตาพรรคก้าวไกล จะไปต่อหรือถูกเชือดกลางสนามรบการเมือง ศาลรัฐธรรมนูญจะมีคำวินิจฉัยคดี ม.112 พรรคสีส้มทิศทางใดต้องจับตา 7 สิงหาคม
แต่ทว่ายังไม่ถึงวันเดินขึ้นลานประหาร ก็มีกระแสข่าวสะพัด สส.ก้าวไกล เตรียมเก็บผ้าเก็บผ่อนไปอยู่ชายคาบ้านอื่น หรือที่มักถูกตีตราว่าเป็น “งูเห่า”
ก่อนหน้านี้ หลังการเลือกตั้งปี 2562 รอบแรก ยุคพรรคอนาคตใหม่ เมื่อประสบอุบัติเหตุการเมืองถูกสั่งยุบ ก็ทำให้ สส.หลายคนหนีตายย้ายค่ายร่วมชายคาการเมืองบ้านใหญ่ และรอบสอง ช่วงอภิปรายรัฐบาลประยุทธ์ 2 (กลาง ก.ย. 2563) เกิดปรากฏการณ์งูเห่าก้าวไกลโผล่อีก โดยไม่มี สส.สีส้มลุกอภิปรายรัฐมนตรีบ้านใหญ่สีน้ำเงิน จนทำให้ถูกวิจารณ์เป็นฟาร์มงูเห่าแห่งใหม่
ปรากฏการณ์ดังกล่าว ถูกสรุปว่า สส.งูเห่าที่ย้ายพรรค กลายเป็น สส. สอบตก ในการเลือกตั้งปี 2566
ฉะนั้นหลัง 7 สิงหาคมนี้ จะได้เห็นว่า สส.จากพรรคสีส้ม ที่ล้วนแล้วเป็นนักการเมืองหน้าใหม่ มีท่าทีอย่างไรบนถนนการเมืองของตัวเอง เดินตามเส้นทางเดิม ๆ หรือยึดมั่นอุดมการณ์พรรคที่แจ้งเกิด
30 ปี งูเห่าการเมืองไม่สูญพันธุ์
ทั้งนี้ทั้งนั้นหากพูดถึง “วาทกรรมงูเห่า” บนแวดวงการเมืองไทยมีมานานเกือบ 30 ปี (เท่าที่เห็นเด่นชัด) คำนี้ถูกบัญญัติครั้งแรกปลายปี 2540 เหตุการณ์ที่ นายสมัคร สุนทรเวช อดีตนายกฯ ณ สมัยนั้นเป็นหัวหน้าพรรคประชากรไทย กลับไปยกมือให้ นายชวน หลีกภัย หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ เป็นนายกฯ ทั้งที่พรรคของตัวเองสนับสนุน พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ เป็นนายกฯ คำนิยามดังกล่าว จึงถือกำเนิดขึ้นอย่างเป็นทางการครั้งแรก
ยุคสมัยต่อมาปี 2551 ขณะนั้น สส.กลุ่มเพื่อนเนวินในพรรคไทยรักไทย ที่นำโดย นายเนวิน ชิดชอบ ช่วงนั้นถูกมองเป็นมือขวา นายทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกฯ ขณะนั้นพำนักอยู่ต่างประเทศ นายสมชาย วงศ์สวัสดิ์ อดีตนายกฯ ต้องพ้นจากตำแหน่งเนื่องจากถูกยุบพรรค ทำให้ต้องมีการจัดตั้งรัฐบาล แต่ทว่า สส.กลุ่มเพื่อนเนวิน กลับไปยกมือให้ นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ขึ้นเป็นนายกฯ จนเกิดวลี “มันจบแล้วครับนาย” ฉะนั้นเห็นได้ว่าเกือบ 30 ปีที่ผ่านมา งูเห่าทางการเมืองยังคงมีผลุบ ๆ โผล่ ๆ ขึ้นตลอด
เปิดใจงูเห่า เหตุย้ายพรรค น้อมรับคำตีตรา
นายคารม พลพรกลาง รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี อดีต สส.บัญชีรายชื่อพรรคอนาคตใหม่ และพรรคก้าวไกล คนหนึ่งที่เคยถูกมองเป็นงูเห่า เปิดใจถึงเหตุผลที่ตัดสินใจเปลี่ยนบ้านการเมือง ว่าตนก็ไม่เห็นด้วยกับเรื่องการยุบพรรคอยู่แล้ว แต่กฎหมายระบุไว้ชัดเจนเมื่อศาลมีคำสั่งยุบพรรค สส. ต้องหาพรรคการเมืองใหม่ ฉะนั้นถือเป็นสิทธิตามกฎหมายและเป็นปัจเจกของแต่ละบุคคล แต่โดยหลัก ๆ ต้องทำให้สถาบันการเมืองมีความแข็งแกร่ง
ขณะที่ปัจจัยการการเลือกย้ายพรรค นายคารมอธิบายว่า หลัก ๆ เป็นเรื่องความสบายใจ การอยู่ร่วมกัน และอุดมการณ์การทำงานที่ควรสอดคล้องกันภายในพรรค พร้อมย้ำว่านี่ถือเป็นสิทธิตามกฎหมาย ที่เปิดโอกาสให้สามารถไปทำงานกับพรรคการเมืองที่สามารถทำงานร่วมกันได้
ส่วนคำนิยาม “งูเห่า” นายคารมมองว่า เป็นคำพูดที่ใครฟังคงรู้สึกไม่ดี ทั้งที่การย้ายพรรคเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นเสมอ และไม่เป็นธรรมกับคนที่ถูกตีตราจะย้ายพรรค เพราะเหตุของแต่ละคนมีมากมาย มันอาจเกิดจากการทำงานร่วมกันที่บั่นทอนกัน
สำหรับวลีที่สังคมหรือนักการเมืองบางฝ่ายตำหนิว่าเป็นงูเห่าต้องได้รับการลงโทษจากประชาชนไม่ได้กลับถนนการเมือง นายคารมมองว่า ก็คงอาจจะมี ตนก็ยอมรับว่าไม่ได้รับการเลือกตั้งหลังย้ายพรรค แต่การไม่ได้รับการเลือกตั้งครั้งล่าสุดปี 2566 อาจเพราะทำงานไม่หนักเพียงพอ ซึ่งไม่รู้ว่ามีเหตุผลมาจากคำพูดดังกล่าวหรือไม่และระบุไม่ได้ชัดเจนว่าระดับไหน แต่ถือเป็นคำพูดทำให้คนคิดตามว่าย้ายพรรคแล้วจะไม่ดี
ก้าวไกลมั่นใจรอด 99% ถึงตายก็ไร้งูเห่า
นายวิโรจน์ ลักขณาอดิศร สส.บัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล ประเมินสถานการณ์ 7 ส.ค.นี้ ว่าจากหลักฐานรวมถึงข้อกฎหมายที่พรรคก้าวไกล ชี้แจงต่อประชาชนและศาลรัฐธรรมนูญ รวมถึงพยานปากสำคัญอย่าง ศ.ดร.สุรพล นิติไกรพจน์ นักกฎหมายมหาชน พยานปากสำคัญของพรรค ทำให้มั่นใจ 99.99% ค่อนข้างเชื่อมั่นคำวินิจฉัยว่าจะได้รับความเป็นธรรม ไม่นำไปสู่การยุบพรรคก้าวไกล และสามารถทำงานกันต่อไป
อย่างไรก็ตามหากสมการเป็นลบ เบื้องต้น สส.ทุกคนต้องทำงานต่อไป เพราะทางพรรคก้าวไกลวางแผนสถานการณ์เกินวันที่ 7 ส.ค.ไปแล้ว ซึ่งอาจจะต้องเคลียร์งานธุรการของพรรคเดิมและสมัครเข้าพรรคใหม่กัน ไม่ใช่เรื่องวุ่นวายอะไร
ส่วนกรณีที่มีกระแสข่าว งูสีส้มจะเลื้อยออกจากพรรคหากถูกยุบ นายวิโรจน์มองว่า ถ้ามีงูเลื้อยออกคงน้อยมาก เนื่องจากสถานการณ์ระบบนิเวศการเมืองวันนี้เปลี่ยนไปตั้งแต่การเลือกตั้งปี 2566 ที่พิสูจน์ให้เห็นแล้ว ว่า “การเมืองวันนี้ต้องเอางานเอาเหงื่อมาแลก ไม่มีเงินมาแจก” ประชาชนให้การตอบรับ และการเมืองแบบหวังพึ่งระบบบ้านใหญ่ ก็ถูกประชาชนร่วมรณรงค์ให้ซื้อตรงต่ออุดมการณ์ จนทำให้นักการเมืองดี ๆ มีโอกาสสูงได้รับการเลือกตั้งกลับมาอีก
ฉะนั้นเมื่อประเมินจาก 3 องค์ประกอบ คือ 1.) ซื่อตรงต่ออุดมการณ์ 2.) สถานการณ์การเมืองเปลี่ยนไป 3.) สส.(พรรคก้าวไกล) ที่มีวันนี้ผ่านการทำงานร่วมทุกข์ร่วมสุขกันมานาน จึงมั่นใจว่าจะไม่มีงูเห่าเลื้อยออกจากพรรค หรือหากมีก็น้อยมาก ๆ คาดว่าจะไม่กระทบกับพรรคก้าวไกล
“วันนี้พอดิน ฟ้า อากาศเปลี่ยนไป ความจำเป็นต้องกลายเป็นงูเห่า มันจึงไม่มีอีก และฝ่ายรัฐบาลก็ไม่มีความจำเป็นต้องเพิ่มเสียงด้วย”
นายวิโรจน์ทิ้งท้ายบทเรียนคนที่คิดเป็นงูเห่าในอนาคต ว่าที่ผ่านมาก็มีตัวอย่างให้เห็น ไม่ใช่เลือกมาแล้วจะทำอะไรก็ได้โดยไม่เกรงใจประชาชน เพราะประชาชนวันนี้ให้ความสำคัญกับอุดมการณ์ ความจริงใจที่นักการเมืองควรจะมี เพราะประชาชนจะไม่ลืมบทเรียนจากนักการเมืองแล้ว
อนึ่ง สำหรับรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 101 (9) และมาตรา 101 (10) กำหนดเรื่องข้อยกเว้นให้ สส.ย้ายพรรค ได้มี 2 กรณี คือ 1.) กรณี สส.ถูกขับพ้นพรรค ต้องรีบหากพรรคใหม่อยู่ภายใน 30 วัน หลังถูกมติของกรรมการบริหารพรรคขับออก และ 2.) สส.อยู่ในสถานะพรรคถูกศาลสั่งยุบ ต้องมีสังกัดพรรคการเมืองอื่นภายใน 60 วันนับแต่วันที่มีคำสั่งยุบพรรคการเมืองเดิม ไม่เช่นนั้นจะสิ้นสุดสมาชิกภาพ สส.
