Why Nations Fail

คอลัมน์ : ชั้น 5 ประชาชาติ
ผู้เขียน : ณัฐวุฒิ ประชาชาติ

ในสังคมการเมืองในโลกทวิตเตอร์-โซเชียล มีความกังวลว่าประเทศไทยจะเข้าสู่ “รัฐล้มเหลว” หรือไม่

เพราะนาทีนี้ ไทยเจอกับสารพัดปัญหา ที่อาจกล่าวได้ว่า มาจาก “ราก” เดียวกัน ถ้าฉายภาพใหญ่ของปัญหา เช่น กรณีตึกสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ถล่ม สิ่งที่ตามมาคือปมการใช้เหล็กไม่ได้มาตรฐาน ? การเปลี่ยนแบบการก่อสร้าง ? การทุจริต ? ล้วนมาจากระบบอุปถัมภ์-คอร์รัปชั่น

ปัญหาเศรษฐกิจปากท้อง ปัญหาสังคม ไม่ได้รับการแก้ไข ก็ต้องโยงมาถึง “ผู้กำหนดนโยบาย” อย่างพรรคการเมือง-นักการเมือง ที่ได้รับฉันทานุมัติจากบัตรเลือกตั้งของประชาชน แต่กลายเป็นว่า “ราก” ของการเข้าสู่อำนาจ กลับมาจากระบบอุปถัมภ์-คอร์รัปชั่น นักการเมือง มีทั้งดี-ไม่ดี เช่นเดียวกับคนในสังคม

แต่ถ้านักการเมืองเทา ซื้อเสียงเข้าสู่อำนาจ และเข้าไปกอบโกยผลประโยชน์พวกพ้องอาจนำไปสู่คำตอบที่ว่า… Why Nations Fail และในบริบทที่คนห่วงว่า รัฐไทยจะ Fail หรือไม่ มีการหยิบยกหนังสือ Why Nations Fail ขึ้นมาเป็นสารตั้งต้นในการแลกเปลี่ยนความเห็น

ซึ่ง บีบีซีไทย โดย “ปณิศา เอมโอชา” ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย ได้สัมภาษณ์ ศาสตราจารย์ เจมส์ เอ. โรบินสัน (James A. Robinson) หนึ่งในผู้เขียนหนังสือ Why Nations Fail หาคำตอบว่า ไทยจะเป็นประเทศล้มเหลวหรือไม่

ขออนุญาตนำบทสัมภาษณ์บางช่วงที่คิดว่าเป็นประโยชน์มาบันทึกไว้… ประเทศไทยจะ Fail หรือไม่ ?

ศาสตราจารย์ เจมส์ เอ. โรบินสัน ยกตัวอย่างเปรียบเทียบอย่างน่าสนใจว่า ถ้าคุณมองประเทศไทยจากมุมของผม จริง ๆ แล้วผมอยากเปรียบเทียบกับเกาหลีใต้ รายได้ต่อหัวของไทยตอนนี้อยู่ที่ประมาณ 7,000 ดอลลาร์สหรัฐ [ราว 178,000 บาท/ปี] ขณะที่เกาหลีใต้อยู่ที่ประมาณ 30,000 ดอลลาร์สหรัฐ [ราว 762,000 บาท/ปี] แต่ถ้าย้อนกลับไปเมื่อ 20-30 ปีก่อน ทั้งสองประเทศยังมีระดับที่ใกล้เคียงกัน

แล้วทำไมเกาหลีใต้ถึงเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างก้าวกระโดด ในขณะที่ไทยยังไม่ได้ไปถึงจุดนั้น ? ผมคิดว่าเหตุผลหนึ่ง คือ ประเทศไทยยังคงมี สถาบันแบบแสวงหาผลประโยชน์ (Extractive Institutions) อยู่ และยังมีความขัดแย้งเกี่ยวกับการเปิดให้สังคมมีความเป็นประชาธิปไตย และครอบคลุมมากขึ้น

กองทัพไทยยังลังเลในการเปิดทางให้ระบอบประชาธิปไตยเติบโต ในขณะที่กองทัพเกาหลีใต้ในช่วงทศวรรษ 1980 ได้ถอนตัวออกจากการเมือง และเปิดโอกาสให้สถาบันประชาธิปไตยเติบโตอย่างแท้จริง ผมคิดว่าเรื่องนี้ยังไม่เกิดขึ้นในประเทศไทย

แต่ผมก็เชื่อว่าไทยมีจุดแข็งหลายอย่าง ถ้าคุณดูประเทศที่ประสบความสำเร็จ พวกเขาทำได้เพราะสามารถดึงวัฒนธรรมของตนเองมาใช้ พวกเขาสร้างสังคมในแบบของตัวเอง ไม่ได้คัดลอกโมเดลจากต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นญี่ปุ่น หรือจีน พวกเขาไม่ได้ลอกแบบใคร

และไทยเองก็มีทุนทางวัฒนธรรมที่ยอดเยี่ยมอยู่แล้ว นี่คือเหตุผลว่าทำไมผมถึงเริ่มต้นด้วยการพูดถึงประวัติศาสตร์ไทย แต่สิ่งสำคัญ คือ มันต้องมีการเปลี่ยนแปลง แม้ผมจะมีความรู้เกี่ยวกับประเทศไทยแค่ผิวเผิน แต่สิ่งนี้ผมก็เห็นได้ชัดเจน

อีกประโยคที่สำคัญ ศาสตราจารย์ เจมส์ เอ. โรบินสัน กล่าวว่า “ประชาธิปไตยคือกลไกที่ดีที่สุดสำหรับการคัดเลือกผู้นำที่พร้อมจะพัฒนาประเทศและดูแลผลประโยชน์ของประชาชนในระยะยาว นั่นแหละคือข้อเท็จจริงสำคัญ”

อ่านบทสัมภาษณ์เต็ม ๆ ได้ที่ บีบีซีไทย : ไทยเป็น “รัฐล้มเหลว” แล้วหรือไม่ บีบีซีไทยถาม-ตอบ กับผู้เขียน Why Nations Fail