โปรเจ็กต์ยักษ์ เขื่อนจีนในทิเบต เริ่มก่อสร้างมูลค่าราว 5.4 ล้านล้านบาท สูงกว่าเขื่อนสามผา 4 เท่า

หลี่ เฉียง ประกาศเดินหน้าก่อสร้างโครงการเขื่อนไฟฟ้าพลังงานน้ำ โครงการใหญ่ระดับโลกมูลค่าราว 5.4 ล้านล้านบาท สูงกว่าเขื่อนสามผาสี่เท่า แม้เผชิญความเสี่ยง

สำนักข่าวซินหัว (Xinhua) รายงานเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคมว่า นายหลี่ เฉียง นายกรัฐมนตรีจีนประกาศเริ่มการก่อสร้างเขื่อนผลิตไฟฟ้าพลังน้ำที่ใหญ่ที่สุดในโลก มูลค่า 1.2 ล้านล้านหยวน (ราว 5.4 ล้านล้านบาท) บริเวณตอนล่างของแม่น้ำยาร์ลุงซางโปบนที่ราบสูงทิเบต เขตปกครองตนเองของจีน

นายกรัฐมนตรีจีนได้เริ่มการก่อสร้างโครงการไฟฟ้าพลังน้ำเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมา และเปิดตัวบริษัทไชน่า ยาเจียง กรุ๊ป (China Yajiang Group Co., Ltd.) ซึ่งเป็นบริษัทใหม่ที่จะรับผิดชอบการบริหารจัดการการพัฒนาเขื่อน

บลูมเบิร์ก (Bloomberg) รายงานว่า แม้ว่าจะยังไม่มีใครทราบรายละเอียดเกี่ยวกับโครงการนี้มากนัก แต่ค่าใช้จ่ายเพียงอย่างเดียวก็แสดงให้เห็นถึงขนาดมหึมาที่วิศวกรคาดการณ์ไว้ โดยประมาณการมูลค่าโครงการสูงกว่า 3.7 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (1.1 ล้านล้านบาท) ของเขื่อนสามผา (Three Gorges Dam) ที่สร้างเสร็จในปี 2009 ถึงสี่เท่า โครงการนี้สัญญาว่าจะสร้างแรงกระตุ้นทางเศรษฐกิจให้กับภาคส่วนต่าง ๆ เช่น การก่อสร้าง ปูนซีเมนต์ และเหล็กกล้า และเป็นแหล่งพลังงานสะอาดแหล่งใหม่ที่สำคัญ ซึ่งอาจช่วยให้ประเทศบรรลุเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี 2060

โครงการนี้มีความเสี่ยงเช่นกัน เขื่อนอาจกลายเป็นแหล่งความตึงเครียดระหว่างจีนและอินเดีย เนื่องจากแม่น้ำยาร์ลุงซังโปไหลผ่านรัฐอรุณาจัลประเทศ ทางตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย และไหลลงสู่แม่น้ำสายหลักสายหนึ่ง ก่อนจะไหลลงสู่บังกลาเทศ ซึ่งเอส. ไจแชนการ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอินเดียได้แจ้งต่อสมาชิกรัฐสภาในเดือนมีนาคมว่า อินเดียได้ “ขึ้นทะเบียนแสดงความกังวลกับจีน” อย่างเป็นทางการเมื่อเดือนธันวาคมปีที่แล้ว โดยเสริมว่าโครงการนี้เป็นวาระหารือที่สำคัญระหว่างสองประเทศในเดือนมกราคมที่ผ่านมา

นักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในจีนกังวลมานานเกี่ยวกับผลกระทบที่ไม่อาจย้อนกลับได้ของการสร้างเขื่อนในหุบเขายาร์ลุงซางโป ซึ่งแม่น้ำลดระดับลง 2,000 เมตร เป็นระยะทาง 50 กิโลเมตร พื้นที่นี้เป็นที่ตั้งของเขตอนุรักษ์ธรรมชาติแห่งชาติและเป็นหนึ่งในแหล่งความหลากหลายทางชีวภาพที่สำคัญของประเทศ

นอกจากนี้ ยังมีความท้าทายในการนำวัสดุและแรงงานไปยังพื้นที่ห่างไกลเช่นนี้ ขณะเดียวกัน การร้อยสายไฟเพื่อส่งกระแสไฟฟ้าไปยังพื้นที่ที่ต้องการก็จะเพิ่มต้นทุนขึ้นอีก

วิศวกรของรัฐกล่าวว่า หุบเขาแห่งนี้มีศักยภาพในการผลิตไฟฟ้าได้ถึง 70 จิกะวัตต์ ซึ่งมากกว่าโครงการสามผาซึ่งเป็นโครงการพลังงานที่ใหญ่ที่สุดในโลก และนับว่าเกินกำลังการผลิตไฟฟ้าทั้งหมดของประเทศโปแลนด์อีกด้วย

รัฐบาลจีนกล่าวว่าจะไม่ส่งผลกระทบใด ๆ ต่อพื้นที่ปลายน้ำ และได้ให้คำมั่นว่าจะดำเนินมาตรการเพื่อรับรองความปลอดภัยและการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม

มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจครั้งใหญ่และการส่งเสริมพลังงานสะอาดจากเขื่อนขนาดใหญ่ในทิเบต ได้พิสูจน์แล้วว่าน่าดึงดูดใจมากพอที่ผู้นำจีนจะละทิ้งความกังวลเกี่ยวกับความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นต่อความหลากหลายทางชีวภาพและความสัมพันธ์กับอินเดีย

ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่ากลุ่มยาจางจะจัดหาเงินทุนให้กับโครงการโครงสร้างพื้นฐานที่น่าจะมีค่าใช้จ่ายสูงที่สุดแห่งหนึ่งของโลกแห่งนี้ได้อย่างไร แต่เมื่อพิจารณาจากประวัติการปล่อยกู้ของจีนสำหรับโครงการเขื่อน และความสามารถในการขายไฟฟ้าพลังน้ำในอนาคตเพื่อช่วยชำระหนี้ จึงไม่น่าจะเป็นปัญหา