“SCBX-แอสเซนต์ฯ” มอง “เวอร์ชวลแบงก์” ช่วยดึงคนเข้าระบบ-ลดต้นทุน

เอสซีบี เอกซ์ มอง ธนาคารไร้สาขา หรือ เวอร์ชวลแบงก์ ช่วยดึงคนเข้าไม่ถึงบริการการเงินเข้าสู่ระบบ แต่ไม่ได้เพิ่มคนเป็นหนี้ครัวเรือน มั่นใจผลตอบแทนสูงกว่าธนาคารดั้งเดิมอย่างมีนัยสำคัญ หากธุรกิจอยู่ในช่วงเติบโตเต็มที เหตุต้นทุนต่อรายได้ต่ำ ด้าน “แอสเซนต์ มันนี่” ชี้ การมาของเวอร์ชวลแบงก์เป็นผลบวกต่อระบบ

นายมาณพ เสงี่ยมบุตร Chief Financial Officer กลุ่มการเงินเอสซีบี เอกซ์ กล่าวในงาน “Thailand Focus 2025: Beyond the Challenges” ในหัวข้อเสวนา “Virtual Banks in Thailand : Opportunities, Risk, and Governance Challenges ธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา : โอกาส ความเสี่ยง และความท้าทายในการกำกับ” กล่าวถึง ภาพรวมของธนาคารไร้สาขา (Virtual Bank) จะเป็นธุรกิจการเงินแห่งอนาคต ที่จะยิ่งมีความสำคัญมากขึ้น

โดยทุนจดทะเบียนธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา (Virtual Bank) เริ่มต้นที่ 5,000 ล้านบาท และต้องไม่น้อยกว่า 1 หมื่นล้านบาทในระยะปกติ ถือว่าเป็นธนาคารที่มีขนาดเล็กหากเทียบกับธนาคารพาณิชย์ดั้งเดิม นอกจากนี้ เวอร์ชวลแบงก์มีเป้าหมายในการให้บริการทางการเงินให้แก่กลุ่มประชาชนรายได้ต่ำซึ่งเข้าไม่ถึงการบริการทางการเงินจากระบบธนาคารปัจจุบัน

ดังนั้น การเข้ามาของเวอร์ชวลแบงก์มีความสำคัญ แม้ปัจจุบันการเข้าถึงโมบายแบงกิ้งของไทยจะอยู่ระดับสูงก็ตาม แต่พบว่าประชากรจำนวนมากที่ยังไม่ได้รับบริการทางการเงินอย่างเพียงพอ โดยเฉพาะกลุ่ม underbanked หรือ underserved ที่เข้าถึงบริการทางการเงินต่ำ

อย่างไรก็ดี แอปพลิเคชันของเวอร์ชวลแบงก์ จะแตกต่างจาก แอปพลิเคชัน “SCB Easy” ปัจจุบันโดยเน้นให้บริการที่ตรงกับพฤติกรรมการใช้จ่ายและความจำเป็นของแต่ละคน และมีผู้ใช้แอป SCB Easy มากกว่า 18 ล้านคน แต่ส่วนใหญ่ใช้เพื่อการชำระเงิน ซึ่งไม่ได้หมายความว่าพวกเขาเข้าถึงความต้องการทางการเงินได้

“ธนาคารเสมือนจริงจะแตกต่างจากแอป Mobile Banking ปัจจุบันที่เป็น Product-Driven และไม่สามารถปรับแต่งได้ง่าย เนื่องจากข้อจำกัดของระบบเดิมที่ซับซ้อน การเริ่มต้นใหม่จะช่วยให้สามารถนำเสนอผลิตภัณฑ์และบริการที่สร้างความประทับใจให้แก่ลูกค้าได้ ดังนั้น ตลาดยังคงมีขนาดใหญ่พอสำหรับเวอร์ชวลแบงก์ในการเข้ามาทำธุรกิจในอนาคต”

ทั้งนี้ การจับมือระหว่างเอสซีบีเอกซ์กับ Kakao Bank และ WeBank ซึ่งเป็นหนึ่งในธนาคารดิจิทัลที่ทำกำไรได้มากที่สุดและประสบความสำเร็จมากที่สุดในเอเชีย ถือเป็นโอกาสที่ดีและมีบทเรียนสำคัญที่ได้เรียนรู้จากทั้งสองแห่ง เพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในการดำเนินธุรกิจธนาคารดิจิทัลให้ประสบความสำเร็จในอนาคตได้

ทั้งนี้ หากดูอัตราส่วนต้นทุนต่อรายได้ (Cost-to-Income Ratio) ของเวอร์ชวลแบงก์จะต่ำลงมาก หากเทียบกับระบบแบงก์ในปัจจุบัน โดยเฉพาะหากเทียบกับเอสซีบีเอกซ์ ที่ต้นทุนต่อรายได้แม้จะต่ำลงต่อเนื่อง แต่ยังอยู่ระดับสูงที่ 38-39% ขณะที่เวอร์ชวลแบงก์ในปัจจุบัน เช่น Kakao Bank หรือ Webank มีต้นทุนต่อรายได้ต่ำกว่า 30%

สำหรับการมาของเวอร์ชวลแบงก์ มองว่า อาจไม่ได้เข้ามาแข่งขันโดยตรงกับธนาคารดั้งเดิมในด้านสินเชื่อ แต่ก็อาจมีการแข่งขันในด้านเงินฝาก เพราะทุกคนต้องแข่งขันเพื่อดึงดูดเงินฝาก ต้นทุนเงินฝากอาจสูงกว่าธนาคารดั้งเดิมเล็กน้อย แต่ด้วยต้นทุนต่อรายได้ต่ำมาก ทำให้เวอร์ชวลแบงก์ยังสามารถแข่งขันได้ และอีกข้อได้เปรียบ คือ การคิดอัตราดอกเบี้ยตามความเสี่ยงลูกค้าได้มากขึ้นหากเทียบกับการปล่อยสินเชื่อในปัจจุบัน ที่ยังคงมีข้อจำกัด

สำหรับการคาดการณ์ว่าผลตอบแทนจากธุรกิจเวอร์ชวลแบงก์ในระยะที่เติบโตเต็มที่จะสูงกว่าธนาคารดั้งเดิมอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งปัจจุบันธนาคารส่วนใหญ่มี ROA (Return on Asset) น้อยกว่า 1% และ ROE (Return on Equity) ต่ำกว่า 10%

“การมาของเวอร์ชวลแบงก์ จะสามารถสร้างตลาดใหม่ได้ โดยเฉพาะลูกค้ากลุ่มแรกๆ คือ กลุ่ม underserved และการมาของเวอร์ชวลแบงก์ จะไม่ได้ทำให้หนี้ครัวเรือนในประเทศไทยเพิ่มสูงขึ้น เพราะหนี้ครัวเรือนในปัจจุบันก็สูงอยู่แล้ว แต่อีกด้านจะช่วยให้คนนอกระบบมาอยู่ในระบบมากขึ้น”

นายอิทธินันท์ วัฒน์สุขสัตติ ผู้อำนวยการฝ่ายสินเชื่อ บริษัท แอสเซนต์ มันนี่ จำกัด และผู้อำนวยการฝ่ายพัฒนาธุรกิจผลิตภัณฑ์สินเชื่อ บริษัท แอสเซ็นต์ นาโน จำกัด กล่าวว่า การแข่งขันกับธนาคารดั้งเดิมว่าอาจจะมีส่วนที่ทับซ้อนกับบ้างในเรื่องการรับฝากเงิน แต่ไม่ใช่คนหนึ่งได้คนหนึ่งเสีย Zero-Sum Game

โดยธนาคารรูปแบบใหม่กับธนาคารเดิมสามารถร่วมมือกันได้ Virtual Bank ของเครือซีพีและพันธมิตรจะได้ประโยชน์จากระบบนิเวศทางธุรกิจของกลุ่ม อย่างเช่น ได้ร่วมใช้ข้อมูลและประสบการณ์จาก ทรูมันนี่ TrueMoney ซึ่งมีคนใช้แพลตฟอร์มชำระเงินออนไลน์นี้มากกว่า 30 ล้านคน

ดังนั้น มองว่า ธนาคารเสมือนจริงเป็นก้าวสำคัญที่จะเติมเต็มการเดินทางทางการเงินของลูกค้า จุดแข็งของ แอสเซนด์ มันนี่ คือการผสานฐานผู้ใช้งาน TrueMoney กว่า 30 ล้านรายเข้ากับเครือข่ายพันธมิตรที่กว้างขวาง โดยมีเป้าหมายคือการทำให้ธนาคารเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของลูกค้าผ่านความเข้าใจพฤติกรรมลูกค้า

และการเข้ามาของธนาคารเสมือนจริงจะมีประโยชน์ใน 3 ด้านหลัก ได้แก่ 1.การเสนอสินเชื่อที่ครอบคลุมและยืดหยุ่นมากขึ้น โดยใช้ข้อมูลทางเลือก (alternative data) สำหรับกลุ่ม Gig Worker และผู้ค้าขนาดเล็ก 2.การให้บริการแบบดิจิทัลเต็มรูปแบบและเน้น Mobile-First ที่เข้าถึงง่าย เชื่อถือได้ โดยเฉพาะสำหรับผู้ที่ไม่เคยเข้าถึงธนาคาร

และ 3.การขยายบริการนอกเหนือจากสินเชื่อ เช่น การออม การลงทุน และผลิตภัณฑ์คุ้มครอง ที่ปรับแต่งเฉพาะบุคคลตามข้อมูลลูกค้า

“ธนาคารไร้สาขาของกลุ่มจะพัฒนาระบบการปล่อยสินเชื่อใหม่ที่อาศัยการใช้ข้อมูลจากเครือข่ายทางธุรกิจ การใช้ข้อมูลบิ๊กดาต้า ตั้งเป้าให้บริการการเงินแก่ลูกค้าที่ไม่มีประวัติทางการเงิน ไม่มีสลิปเงินเดือน นอกจากจะปล่อยเงินกู้อย่างรับผิดชอบแล้วยังจะเสนอผลิตภัณฑ์การลงทุนแก่ลูกค้าด้วย”

อย่างไรก็ดี คำถามที่ว่า Virtual Bank จะทำให้สถานการณ์หนี้ครัวเรือนที่อยู่ในระดับสูงของไทยร้ายแรงขึ้นหรือไม่ เพราะการทำให้ผู้บริโภคเข้าถึงโอกาสในการกู้ยืมที่สูงขึ้นนั้น มองว่า ในพอร์ทโฟลิโอของบริษัท แอสเซนด์ มันนี่ จำกัด พบว่า 50% ของผู้ยื่นกู้ไม่เคยกู้เงินในระบบ เพราะถูกปฏิเสธจากธนาคารหรือสถาบันการเงินมาก่อน และสิ่งที่พวกเขาทำก็คือไปกู้ยืมเงินนอกระบบ ไปพึ่งพิงพวกปล่อยกู้ที่คิดดอกเบี้ยสูง

ดังนั้น ทางบริษัทได้ใช้ข้อมูลและประสบการณ์ของบริษัทให้เงินกู้แก่พวกเขา สิ่งสำคัญนั้นอยู่ที่เขายืมเงินไปทำไม และบริษัทให้เงินกู้แก่เขาอย่างไร  อย่างเช่น เราให้กู้ยืมจำนวนไม่มากนัก และช่วยให้พวกเขาบริหารหนี้  พวกเขาอาจจะนำเอาเงินกู้นี้ไปดำเนินธุรกิจต่อไป ซึ่งโดยปกติ พวกเขาจะต้องไปหาพวกเงินกู้นอกระบบอยู่แล้ว แต่เมือเขาหันมาเรา ก็จะสามารถติดตาม หรือมีข้อมูลของพวกเขา  ซึ่งนั่นจะทำให้การนำพวกเขาเข้ามาอยู่ในระบบที่สามารถเก็บข้อมูลและติดตามได้

“โดยกลยุทธ์หลักของทรูคือการทำให้การธนาคารเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของลูกค้าเพื่อให้การเข้าถึงบริการทางการเงินเป็นไปอย่างราบรื่นและไม่เป็นภาระ ทั้งนี้ มองว่าเวอร์ชวลแบงก์จะเข้ามามีผลบวกต่อระบบมากขึ้น โดยเฉพาะช่วยเหลือคนที่ไม่สามารถเข้าสู่ระบบการเงินได้ในปัจจุบัน”