ตามรอยเบื้องพระยุคลบาท 69 ปี องค์สภานายิกาสภากาชาดไทย

กว่า 69 ปี ที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงดำรงตำแหน่งสภานายิกาสภากาชาดไทย ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจมากมายที่สอดคล้องกับภารกิจของสภากาชาดไทยในแต่ละด้าน ทั้งด้านการบริการทางการแพทย์และสุขภาพอนามัย การบรรเทาทุกข์ผู้ประสบภัย การบริการโลหิต และการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชน ส่งผลให้การดำเนินงานของสภากาชาดไทยก้าวหน้าต่อเนื่องจวบจนปัจจุบัน เดินหน้าศูนย์มะเร็งเต้านม เพื่อเป็นที่พึ่งของผู้หญิงไทย ตามพระราชปณิธาน

“ฉันอยากให้ศูนย์ฯ นี้ เป็นที่พึ่งของผู้หญิง”

พระราชเสาวนีย์ของพระองค์ที่ดำรัสตอบ นายแพทย์กฤษณ์ จาฏามระ ครั้งนั้น ได้สร้างแรงผลักดันทำให้เกิดศูนย์สิริกิติ์บรมราชินีนาถ เพื่อโรคมะเร็งเต้านม ขึ้นที่มุ่งเน้นการดูแลสุขภาพเต้านมในเชิงการป้องกัน การรักษา การดูแลทั้งร่างกายและจิตใจครอบคลุมทุกมิติ อีกทั้งยังทรงพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์ เพื่อเป็นเงินก้นถุงในการเริ่มโครงการและทรงหาทุนทรัพย์สมทบทุนโครงการเพิ่ม และได้พระราชทานชื่อและตราสัญลักษณ์ของพระองค์ให้เป็นชื่อ “ศูนย์สิริกิติ์บรมราชินีนาถ เพื่อโรคมะเร็งเต้านม” และเสด็จมาเป็นองค์ประธานในพิธีเปิดศูนย์ฯ ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ด้วยพระองค์เอง

ปัจจุบันศูนย์สิริกิติ์บรมราชินีนาถ เพื่อโรคมะเร็งเต้านม ยังคงดำเนินงานตามพระราชปณิธานของพระองค์ โดยการให้คำแนะนำและเป็นกำลังใจแก่ผู้ป่วย ตั้งแต่เริ่มเข้ารับการตรวจและติดตามดูแลในตลอดทุกขั้นตอนระหว่างการรักษา เรียกได้ว่าเป็นที่พึ่งของผู้หญิงไทยอย่างเท่าเทียมอย่างแท้จริงจวบจนทุกวันนี้

อนุสรณ์สถานพระมหากรุณาธิคุณ แห่งการบรรเทาทุกข์พสกนิกร บริเวณเขาล้าน จังหวัดตราด สถานที่ท่องเที่ยวที่มีทะเลและหาดทรายที่สวยงาม ที่รู้จักกันในชื่อ ศูนย์ราชการุณย์สภากาชาดไทย สถานที่แห่งนี้มิได้มีแต่เพียงความสวยงามเท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และเป็นศูนย์ศึกษาธรรมชาติ ภายใต้การดูแลของสภากาชาดไทย อันเกิดจากพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงมีพระราชเสาวนีย์ให้จัดตั้งศูนย์อพยพชาวกัมพูชาที่บ้านเขาล้าน

ย้อนกลับไปในปี พ.ศ. 2522 มีชาวกัมพูชาอพยพมาพึ่งพระบรมโพธิสมภารในเขตราชอาณาจักรไทย ณ บริเวณเขาล้านแห่งนี้ เมื่อทรงทราบถึงความเดือดร้อน ทรงนึกถึงเรื่องมนุษยธรรมมาเป็นอันดับหนึ่ง จึงได้เสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยมผู้อพยพซึ่งเวลานั้นรวมกันอยู่ที่บ้านเขาล้าน ตำบลไม้รูด อำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด เป็นการฉุกเฉิน ทรงเยี่ยมเยียนผู้อพยพท่ามกลางสภาพอากาศที่ร้อนระอุ เป็นระยะทางกว่า 2 กิโลเมตร โดยมิทรงเห็นแก่ความเหน็ดเหนื่อย

ภายหลังเมื่อผ่านพ้นเหตุการณ์การรับผู้อพยพแล้ว ทางศูนย์ฯ ได้พัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้และท่องเที่ยว มีการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติฯ ที่นำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ที่ทรงมีต่อผู้อพยพ และบอกเล่าเรื่องราวการอพยพของชาวกัมพูชา ทุกวันนี้ศูนย์ฯ ยังเป็นสถานที่ฝึกอบรมยุวกาชาด ลูกเสือ เนตรนารี นักเรียน นักศึกษา พร้อมทั้งมีที่พักไว้ต้อนรับนักท่องเที่ยวที่มาพักผ่อนบริเวณชายหาดราชการุณย์แห่งนี้

ทรงส่งเสริมและสนับสนุนการบริการโลหิตให้เจริญก้าวหน้า

“ในฐานะที่เป็นสภานายิกาสภากาชาดไทย ข้าพเจ้ารู้สึกปลื้มปีติที่ได้เห็นว่า มีคนจำนวนมากที่มีเมตตาจิตต่อเพื่อนมนุษย์ บริจาคโลหิตให้แก่สภากาชาดเพิ่มขึ้นทุกปี ข้าพเจ้าขอขอบใจทุกคนที่มีส่วนช่วยงานด้านบริการโลหิตของสภากาชาดไทยให้สำเร็จลุล่วงได้เป็นอย่างดี…”

พระราชดำรัสในโอกาสเสด็จฯ พระราชทานเข็มที่ระลึกผู้บริจาคโลหิต ครั้งที่ 1 ณ สถานเสาวภา สภากาชาดไทย เมื่อวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2514 แสดงให้เห็นถึงความสนพระราชหฤทัยในงานด้านบริการโลหิต และทรงให้ความสำคัญในการรณรงค์ให้ประชาชนหันมาบริจาคโลหิต ทําให้งานบริการโลหิตของประเทศก้าวหน้า ปรับเปลี่ยนและพัฒนางานด้านต่าง ๆ จนเป็นที่เชื่อถือและยอมรับของนานาประเทศ ด้วยห้องปฏิบัติการตรวจโลหิตที่ทันสมัย มีโรงงานผลิตถุงบรรจุโลหิต มีการผลิตน้ำยาตรวจหมู่โลหิต และผลิตผลิตภัณฑ์โลหิตมากมาย

ทรงพัฒนากิจการสภากาชาดไทย เพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิต

ทรงให้ความสำคัญกับการพัฒนากิจการของสภากาชาดไทย ให้เป็นที่ยอมรับทั้งในประเทศและต่างประเทศ พระองค์ได้เสด็จฯ ไปทรงเป็นประธานในการประชุมคณะกรรมการสภากาชาดไทยด้วยพระองค์เอง ณ ห้องประชุม ตึกบริพัตร เพื่อพระราชทานแนวพระราชดำริในการดำเนินงานอย่างละเอียดในทุกภาคส่วน ทั้งภารกิจของเหล่ากาชาดจังหวัด การให้ความช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส การผลิตบุคลากรทางการแพทย์และการพยาบาล การให้เป็นสถานที่พักรักษาเมื่อยามเจ็บป่วยและต้องได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ที่เป็นการหารายได้เพื่อสนับสนุนการดำเนินภารกิจของสภากาชาดไทยด้วย

ยังมีพระราชกรณียกิจอีกมากมายที่พระองค์ทรงปฏิบัติอันเป็นประโยชน์แก่พสกนิกรชาวไทย และเป็นรากฐานสำคัญให้สภากาชาดไทยสืบสานตามแนวพระราชปณิธานที่พระองค์ได้ทรงวางไว้ น้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ และร่วมถวายความอาลัย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สภานายิกาสภากาชาดไทย