สื่อนอกมอง เศรษฐกิจไทยเข้าภาวะฝืดเรื้อรัง แก้ปัญหาแบบขอไปที เสี่ยงตามหลังชาติอื่นตลอดไป

ประเทศไทยกำลังเผชิญกับแรงกดดันอย่างหนักในการแก้ปัญหาเงินฝืดเรื้อรัง การท่องเที่ยวอยู่ในจุดที่ยังไม่ฟื้นตัวหลังโควิด-19 วิกฤตพลังงานจากสงครามอิหร่าน “แดเนียล มอสส์” คอลัมนิสต์บลูมเบิร์ก “Bloomberg Opinion” ที่เขียนเกี่ยวกับเศรษฐกิจเอเชีย เสนอแนะว่า ทางออกของปัญหาไม่ใช่แค่ประคองสถานการณ์รายวัน โดยไม่มีแผนระยะยาวที่ชัดเจน มิฉะนั้นเสี่ยงตกอยู่ในสถานะประเทศตามหลังชาติอื่นในภูมิภาคแบบถาวร

บทความ “The Heat Is on Thailand to Not Just Muddle Through” โดยนายแดเนียล มอสส์  คอลัมนิสต์บลูมเบิร์ก เผยแพร่เมื่อ 6 พ.ค. 2026 ระบุว่า เศรษฐกิจไทย ซึ่งเคยเป็นหนึ่งในดาวเด่นที่สุดของเอเชียเมื่อกว่าหนึ่งชั่วอายุคนที่แล้ว ปัจจุบันกำลังเผชิญกับปัญหาต่างๆ ถาโถมแออัดกันเข้ามาอย่างผิดจังหวะ และยิ่งแย่ลงไปอีกจากความตึงเครียดทางธุรกิจทั่วโลกที่เกิดจากสงครามอิหร่าน ผู้กำหนดนโยบายซึ่งกำลังเผชิญกับอัตราการเติบโตทางศรษฐกิจที่น่าผิดหวัง ความท้าทายด้านประชากรศาสตร์อย่างมหาศาล และอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวที่ตกต่ำ จำเป็นต้องเร่งแก้ไขปัญหาเหล่านี้

แต่หากล้มเหลวในการแก้ปัญหาอาจทำให้ไทย หนึ่งในประเทศสำคัญของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ต้องตกอยู่ในสถานะตามหลังประเทศในภูมิภาคแบบถาวร แม้ไทยเป็นสถานที่ที่น่าไปเยือนเมื่อสถานการณ์โลกเอื้ออำนวย แต่ก็ไม่แข็งแกร่งพอที่จะรับมือกับความท้าทายในระยะยาว หรือแม้แต่จะกลับไปสู่จุดสูงสุดเหมือนก่อนวิกฤตการเงินเอเชีย (วิกฤตต้มยำกุ้ง) ช่วงปลายทศวรรษ 1990

ไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดจากวิกฤตพลังงานจากสงครามอิหร่าน (ซึ่งคือการนำเข้าน้ำมันและก๊าซธรรมชาติในสัดส่วนที่สูง) อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวที่สำคัญได้รับผลกระทบอย่างหนัก ขณะที่คลื่นความร้อนรุนแรงกำลังทดสอบกฎระเบียบที่มุ่งลดการใช้ไฟฟ้าสำหรับเครื่องปรับอากาศ ภาวะเศรษฐกิจชะลอตัวอย่างรุนแรงกำลังจะเกิดขึ้น อาจถึงขั้นถดถอย ส่วนการลดอัตราดอกเบี้ย ซึ่งธนาคารกลางไม่เคยให้ความสำคัญมากนัก ก็เป็นไปไม่ได้ การใช้จ่ายของรัฐบาลถูกจำกัดด้วยหนี้สินจำนวนมาก และค่าเงินบาทก็อ่อนค่าลงอย่างมากเมื่อเทียบกับสกุลเงินอื่นๆ ในเอเชียและตลาดเกิดใหม่ โดยค่าเงินบาทอ่อนค่าลงประมาณ 4% เมื่อเทียบกับดอลลาร์นับตั้งแต่สงครามเริ่มต้นขึ้น เมื่อ 28 ก.พ. 2026

ทางการไทยกำลังแสดงท่าทีเข้มแข็งต่อสถานการณ์ที่ยากลำบากนี้ อย่างน้อยธนาคารแห่งประเทศไทยก็ไม่ต้องเผชิญกับเสียงเรียกร้องให้แก้ไขภาวะเงินฝืดอย่างต่อเนื่อง ความขัดแย้งในตะวันออกกลางได้ช่วยแก้ปัญหาเงินฝืดชั่วคราวไปแล้ว คาดว่าอัตราเงินเฟ้อจะเพิ่มขึ้นจากต่ำกว่า 0 เป็น 3% ในปีนี้ ซึ่งเป็นระดับที่ผู้กำหนดนโยบายปรารถนามานานแต่ยากที่จะบรรลุได้ในยามที่สถานการณ์ไม่คุกคามมากนัก อย่างไรก็ตาม ถือเป็นวิธีที่แย่มากในการบรรลุเป้า

ธนาคารกลางสร้างปัญหาให้กับตัวเอง เนื่องจากการใช้นโยบายอนุรักษนิยมมากเกินไปเป็นเวลานาน อัตราเงินเฟ้ออยู่ในระดับต่ำจนน่าเป็นห่วงมาหลายปี ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่หาได้ยากในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และมักพบในญี่ปุ่นในช่วงทศวรรษที่สูญหาย และล่าสุดในจีน

เสียงเรียกร้องจากรัฐบาลหลายชุดและภาคธุรกิจที่ผ่านมาให้ลดอัตราดอกเบี้ยลงอย่างมากเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากการระบาดของโควิด-19 คลี่คลายลงนั้น ถูกธนาคารกลางปฏิเสธโดยมองว่าเป็นภัยคุกคามต่อความเป็นอิสระของธนาคาร มีเพียงในช่วงไม่กี่เดือนก่อนที่สงครามจะปะทุขึ้น ภายใต้ผู้ว่าการคนใหม่ที่เจ้าหน้าที่เริ่มแสดงความเร่งด่วนออกมา

การเติบโตทางเศรษฐกิจก็จะได้รับผลกระทบเช่นกัน คาดว่าผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) อาจหดตัวลงในไตรมาสแรกปีนี้ และมีแนวโน้มที่จะแย่ลงกว่านี้ การท่องเที่ยวซึ่งเป็นเสาหลักไทยสามารถพึ่งพาได้ในยามยากลำบาก กำลังได้รับผลกระทบและไม่เคยฟื้นตัวจากการระบาดใหญ่เลย ซึ่งหากสงครามอิหร่านนาน 6 เดือน รัฐบาลคาดการณ์ว่ารายรับจะลดลง 10% และจะมีนักท่องเที่ยวลดลงน้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้ 3 ล้านคน  ซึ่งผู้เขียนสะท้อนแนวโน้มนี้ว่า เห็นได้จากบาร์และคลับในย่านสุขุมวิทที่ปกติคึกคักของเมืองหลวงกลับเงียบเหงาในช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ทำให้การจองโต๊ะที่บาร์บนดาดฟ้าง่ายดาย แม้แต่สำหรับกลุ่มนักท่องเที่ยวที่มากันเป็นกลุ่มใหญ่ก็ตาม

ผู้เขียนระบุอีกว่า ที่แย่ไปกว่านั้น ไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่ได้รับผลกระทบอย่างหนักจากคลื่นความร้อนรุนแรงที่แผ่ปกคลุมทางตอนใต้ของเอเชีย เมื่อวันเสาร์ที่ 2 พฤษภาคมที่ผ่านมา อุณหภูมิในย่านใจกลางกรุงเทพพุ่งสูงขึ้นที่ 45 องศาเซลเซียส  ทำให้การเล่นคริกเก็ตในสนามเป็นไปอย่างยากลำบากสำหรับทีมของตนที่มาจากสิงคโปร์ ทางการได้เรียกร้องให้ประชาชนงดกิจกรรมกลางแจ้งหลายอย่าง นอกจากนี้ยังได้ดำเนินมาตรการลดค่าไฟฟ้า โดยสั่งให้อาคารรัฐลดการใช้เครื่องปรับอากาศ และสนับสนุนให้ประชาชนทำงานจากที่บ้าน โดยให้สวมเสื้อแขนสั้นและเสื้อผ้าที่ทำจากวัสดุเบาๆ

แต่ในทางปฏิบัติแล้ว การที่มาตรการดังกล่าวจะให้ผลลัพธ์ที่ถูกต้องนั้นเป็นไปได้ยากมาก กล่าวคือ เครื่องปรับอากาศในโรงแรมทำงานหนักเกินไป แม้ว่าจะต้องการให้ห้องเย็นเพียงเล็กน้อยก็ตาม การผลิตก๊าซในประเทศเอง ซึ่งเคยมีอนาคตสดใสในทศวรรษ 1970 และ 1980 ก็หยุดชะงักลง และไทยก็ยังลังเลที่จะหันมาใช้พลังงานหมุนเวียน ถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยควรหันมาพึ่งพาพลังงานแสงอาทิตย์เพื่อผลิตพลังงานมากขึ้น

ยังมีด้านที่ดี คือ สภาพแวดล้อมทางการเมืองที่ค่อนข้างสงบ เมื่อเทียบกับมาตรฐานของไทยที่รัฐบาลพลเรือนมักมีอายุสั้น และถูกแทนที่โดยการรัฐประหารของกองทัพเป็นระยะ จากนั้นทหารก็จะลดการควบคุมลง และวงจรก็จะวนซ้ำ แต่คณะรัฐมนตรีชุดปัจจุบันอาจไปได้ไกลพอสมควร กลุ่มอนุรักษนิยมที่นำโดยนายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล ได้รับเสียงข้างมากอย่างเด็ดขาดในการเลือกตั้งเมื่อ 8 ก.พ.ที่ผ่านมา ซึ่งสร้างความมั่นใจให้กับนักลงทุนได้บ้าง อย่างไรก็ตาม ความแตกแยกยังคงมีอยู่ กลุ่มปฏิรูปกล่าวว่าความพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งครั้งนี้เป็นความถอยหลังของประชาธิปไตย และศาลรัฐธรรมนูญกำลังพิจารณาคำร้องเกี่ยวกับการใช้บาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดในบัตรเลือกตั้งที่ละเมิดรัฐธรรมนูญ

นอกจากนี้ ยังมีโอกาสที่จะใช้มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กำลังดำเนินการจัดทำมาตรการต่างๆ และเปิดกว้างที่จะยกเลิกเพดานหนี้สาธารณะ “หากเราไม่ทำอะไรเลย หากเราไม่สามารถสร้างการเติบโตได้ หนี้สาธารณะต่อ GDP ก็จะเพิ่มขึ้นอยู่ดี” เขากล่าวระหว่างการเยือนสหรัฐเมื่อไม่กี่สัปดาห์ก่อน

ความอยากที่จะประคองสถานการณ์ไปเรื่อยๆ หรือแก้ปัญหาแบบขอไปทีนั้นจะมีมากทีเดียว ตลาดเกิดใหม่ก็แทบจะทำอะไรไม่ได้เลยเพื่อต่อต้านแรงกดดันจากโลกภายนอก ยกเว้นประเทศมหาอำนาจอย่างจีน แต่ประเทศไทยก็ยังมีอำนาจในการตัดสินใจอยู่บ้าง

คอลัมนิสต์บลูมเบิร์ก “แดเนียล มอสส์” ซึ่งเป็นคอลัมนิสต์ของ Bloomberg Opinion ที่เขียนเกี่ยวกับเศรษฐกิจเอเชีย และเป็นอดีตบรรณาธิการบริหารด้านเศรษฐศาสตร์ของ Bloomberg News แนะนำว่า ธนาคารกลางควรชี้แจงให้ชัดเจนว่า เมื่อวิกฤตพลังงานคลี่คลายลงแล้ว จะไม่ยอมให้ภาวะเงินฝืดกลับมาอีก นักการเมืองควรชี้แจงด้วยว่าพวกเขาจะจัดการกับหนี้สินจำนวนมากควบคู่ไปกับความต้องการของประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วได้อย่างไร อัตราการเกิดของประเทศไทยนั้นต่ำที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชีย ทั้งหมดนี้อาจจะมากเกินไปที่จะขอ แต่ก่อนอื่น ต้องผ่านพ้นอุปสรรคนี้ไปให้ได้ก่อน