เกมซ้อนเกม ทุจริตสอบท้องถิ่น คนการเมืองตัวละครลับ ชิงเก้าอี้มหาดไทย

คอลัมน์ : Politics policy people forum

ปมทุจริตสอบข้าราชการท้องถิ่น กลายเป็นวาระเดือดทางการเมือง ในกระทรวงมหาดไทย ยุคที่มี 2 ผู้นำอย่าง “อนุทิน ชาญวีรกูล” นายกรัฐมนตรี ในฐานะเจ้ากระทรวงมหาดไทย และ “อรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์” ปลัดกระทรวงมหาดไทย หรือ “ปลัดป๊อบ”  

เป็นข่าวใหญ่ในมหาดไทย รอบ 1 ทศวรรษ หลังปี 2552-2554 มีทุจริตสอบเข้าโรงเรียนนายอำเภอ และกรณีจัดซื้อระบบคอมพิวเตอร์ กรมการปกครอง 3,490 ล้านบาท 

เพราะการทุจริตสอบข้าราชการท้องถิ่น นำไปสู่การที่กองปราบปรามจับกุมผู้ต้องหา 3 ราย  

ตั้งคณะกรรมการสอบวินัยร้ายแรงข้าราชการกระทรวงมหาดไทย 5 คน  ขณะที่คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ยกระดับคดีให้เป็นคดีพิเศษ ไต่สวนกลุ่มบุคคลที่มีส่วนเกี่ยวข้อง 4 กลุ่ม 53 คน  

ขณะที่คณะกรรมการกลางการสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น (กสถ.) มีมติส่งพิจารณาเพิกถอนข้าราชการท้องถิ่นทุจริตสอบอีก 5,814 ราย

ปมทุจริตสอบท้องถิ่นไม่เพียงแค่ส่งผลสะเทือนในระดับประเทศ แต่ยังสะเทือนโครงสร้างอำนาจกระทรวงมหาดไทยในยุคปัจจุบันอย่างเห็นได้ชัด 

สแกนอำนาจ มท.

แม้การทุจริตสอบท้องถิ่น ที่เป็น “ขบวนการ” มีมานานแล้วตั้งแต่คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ออกคำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 8/2560 รวบอำนาจการสอบท้องถิ่น มาอยู่ที่คณะกรรมการกลางข้าราชการส่วนท้องถิ่น (ส่วนกลาง) จนเกิดเป็น “ขบวนการทุจริต”

แต่จู่ ๆ เรื่องดังกล่าวถูกปูดขึ้น ในช่วงที่เกิดการต่อสู้ชิงตำแหน่งภายในกระทรวงมหาดไทยกำลังเข้มข้น 

คนในกระทรวงมหาดไทยสันนิษฐานว่า เป็นเพราะความขัดแย้งระหว่างขั้ว 2 สถาบัน สิงห์ดำ-สิงห์แดง “รัฐศาสตร์ จุฬาฯ” กับ “รัฐศาสตร์ ธรรมศาสตร์” ที่สงบเงียบมานานนับ 10 ปี ได้กลับมาปะทุอีกครั้ง

ย้อนไปช่วงกระทรวงมหาดไทยอยู่ภายใต้การปกครองของ “พล.อ.อนุพงษ์ เผ่าจินดา” เก้าอี้ผู้บริหารมหาดไทยล้วนถูกยึดโดยกลุ่มสิงห์ดำแทบทุกตำแหน่ง 

แต่พลันที่หมดยุค พล.อ.อนุพงษ์ ที่ครองอำนาจ 9 ปี เข้าสู่มหาดไทยยุค “อนุทิน” กลุ่มข้าราชการสิงห์แดง ก็ค่อย ๆ ฟื้นคืนชีพ 

และมาวันนี้ สิงห์แดงถึงคราวทวงคืนอำนาจ !   

หากสแกนผังอำนาจของกระทรวงมหาดไทยในวันนี้ พบว่า ในส่วนของปลัดกระทรวงมหาดไทย “อรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์” หรือปลัดป๊อบ เข้ามานั่งเก้าอี้ปลัดกระทรวง โดย “อนุทิน” ปักหมุดให้เป็นปลัดกระทรวง แทนคนเก่า “สุทธิพงษ์ จุลเจริญ” ตั้งแต่ปลัดป๊อบนั่งเก้าอี้อธิบดีกรมการปกครอง 

ในวันที่คณะรัฐมนตรีอนุมัติให้ “ปลัดป๊อบ” เป็นปลัดกระทรวงคนใหม่ “อนุทิน” กล่าวว่า  เพราะทำงานเข้าใจ – ถึงไหน ถึงกัน

“นายอรรษิษฐ์ เป็นบุคคลที่มีความเหมาะสม ทำงานกันมาจะครบ 1 ปี หากไม่เสนอชื่อจะแปลก ทำงานด้วยกัน เข้าใจกัน ไม่ใช่เข้าขา ซึ่งรวดเร็วทันใจด้วยกันทั้ง 2 ฝ่าย และถึงไหนถึงกัน”

นับจากนั้น ปลัดป๊อบซึ่งเกษียณอายุราชการ ปี 2574 กลายเป็น “เงาตามตัว” ของอนุทิน 

ขณะที่ในไลน์ของรองปลัดกระทรวง เป็นตำแหน่งที่มีหน้าที่ “กำกับ” แต่ไม่มีอำนาจบริหาร ปัจจุบันมีสายสิงห์ดำ ประกอบด้วย ชัยวัฒน์ ชื่นโกสุม, นิรัตน์ พงษ์สิทธิถาวร, สันติธร ยิ้มละมัย 

ส่วน “ภาสกร บุญญลักษม์” รองปลัดกระทรวงมหาดไทย จบสิงห์ไร้สี จบนิติศาสตร์ ธรรมศาสตร์ 

ส่วนอธิบดีทั้ง 6 กรม ใต้สังกัดกระทรวงมหาดไทย คนที่โดดเด่นที่สุดคือ “นฤชา โฆษาศิวิไลซ์” อธิบดีกรมการปกครอง จากสายสิงห์แดง และยังเคยเป็นอดีตผู้ว่าฯ บุรีรัมย์ โดยถูกตั้งเป็นอธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น ในยุคที่ “อนุทิน” เป็นรองนายกฯ และ รมว.มหาดไทย ในรัฐบาลเพื่อไทย แม้จะถูกเด้งเข้ากรุผู้ตรวจในยุคที่พรรคภูมิใจไทยถอนตัวจากพรรคร่วมรัฐบาล แต่ได้กลับเข้าสู่ไลน์อำนาจเก้าอี้อธิบดีกรมการปกครองอีกครั้ง หลังพรรคภูมิใจไทยพลิกเป็นรัฐบาล 

กรมการปกครองถือว่ามีอำนาจมากที่สุดในบรรดา 6 กรม เพราะคุมกลไกนายอำเภอ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ทั่วประเทศ   

อธิบดีกรมที่ดิน คือ “พรพจน์ เพ็ญพาส” จบวิศวะ จุฬาฯ อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน คือ “สยาม ศิริมงคล” เป็นอีกหนึ่งของดาวรุ่งสิงห์ดำ ที่เติบโตอย่างรวดเร็วในยุค พล.อ.อนุพงษ์เป็น มท.1 

อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง “พงษ์นรา เย็นยิ่ง”  จบวิศวะ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล  

อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.)  “ธีรพัฒน์ คัชมาตย์” จบรัฐศาสตร์ รามคำแหง (สิงห์ทอง) แต่ได้รับแรงหนุนจาก “บ้านใหญ่ไทยเศรษฐ์” จึงมาดูแลกรมป้องกันฯ ซึ่งสอดคล้องกับปัจจุบันที่ “เจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์” รมช.มหาดไทย กำกับดูแล ปภ. ขณะที่กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (สถ.) “ธีรุตม์ ศุภวิบูลย์ผล” สิงห์ทอง ถูกคำสั่งปลัดกระทรวงให้ย้ายมาประจำกระทรวงมหาดไทยเป็นการชั่วคราว  หลังจากเกิดกรณีโกงข้อสอบท้องถิ่น 

เกมเขย่าภายใน 

จากผังอำนาจภายในกระทรวงมหาดไทยตอนนี้ การที่ปลัดป๊อบ-อรรษิษฐ์ เกษียณอายุปี 2574 สามารถนั่งเก้าอี้ปลัดกระทรวงได้อีกหลายปี ย่อมทำให้เกิดคลื่นใต้น้ำใหญ่ภายใน กร่อนเซาะเก้าอี้ปลัดกระทรวงมหาดไทย 

ทว่า “อรรษิษฐ์” มีแบ็กอัพสำคัญคือ “อนุทิน” เพราะ “อนุทิน” ต้องการมือทำงาน – คนกรองงาน ที่ไว้ใจได้ 

คนในมหาดไทยวิเคราะห์การเมืองภายในกระทรวงว่า หาก “อนุทิน” ไม่มี “อรรษิษฐ์” ก็จะอยู่ในสภาพขาลอย เพราะอำนาจการบริหารมหาดไทยจะถูกคุมโดยเบ็ดเสร็จจากทีมบริหารหลังบ้าน ที่ถูกส่งตรงมาจากบุรีรัมย์ 

เพราะทั้งหมดเป็นข้าราชการสายสิงห์แดง ที่ถูกดึงมาช่วยราชการ เคยเป็นทีมทำงานของ “ศักดิ์สยาม ชิดชอบ” ตอนที่นั่งเป็นหัวหน้าคณะทำงาน “ชวรัตน์ ชาญวีรกูล” พ่อของ “อนุทิน” สมัยนั่งเป็น มท.1 ในรัฐบาลอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ 

และยังเชื่อมโยงกับอดีตข้าราชการสายสิงห์แดง ที่หมุนเวียนทำหน้าที่เป็น “ตัวแทน” ของ ป.ป.ช. ศาลรัฐธรรมนูญ และ กกต. เข้าไปนั่งเป็นคณะกรรมการสรรหาองค์กรอิสระ เลือกองค์กรอิสระสีน้ำเงิน ก็ถูกดึงมาช่วยงานอยู่เบื้องหลัง 

แต่ในมุม “สิงห์แดง” หาก “อรรษิษฐ์” ยังนั่งเก้าอี้ปลัดกระทรวง อาจเป็นกระดูกชิ้นโต ขวางการฟื้นชีพ “สิงห์แดง” เพราะยังมีคนของสิงห์แดงต่อคิวขึ้นมาเป็นผู้บริหารกระทรวงมหาดไทยอีกหลายคน โดยเฉพาะเก้าอี้ “ปลัดกระทรวง” 

ดังนั้น แม้ “อรรษิษฐ์” จะเป็น “เงาตามตัว” ของ “อนุทิน” และกลายเป็นคนสำคัญที่ “อนุทิน” ก็ขาดไม่ได้ 

แต่ไม่ได้หมายความว่า “อรรษิษฐ์” จะเป็นคนโปรดของ “กลุ่มผู้นำจิตวิญญาณ” สีน้ำเงิน ที่ต้องการเปลี่ยนตัวปลัดกระทรวง

อาจเป็นไปได้ว่า เหตุคลิปเสียงที่โยงถึงภรรยาปลัดกระทรวงเกี่ยวพันการทุจริตสอบท้องถิ่น จน “อรรษิษฐ์” ต้องออกมาแถลงข่าวปฏิเสธ-ตอบโต้ เป็นองค์ประกอบในเกมการต่อสู้ชิงอำนาจภายในมหาดไทย  

ในเวลาเดียวกัน ป.ป.ช. ได้เปิดการไต่สวนกลุ่มบุคคลเบื้องต้นที่มีส่วนเกี่ยวข้อง จำแนกออกเป็น 4 กลุ่ม 53 คน โดยมีมือทำงานของปลัดป๊อบอย่าง “อัธยา นวลอุทัย” ผู้ช่วยปลัดกระทรวงมหาดไทย เช่นเดียวกับ “วรสุดา รัตนสุคนธ์” ที่ปรึกษาด้านการบริหารงานจังหวัดแบบบูรณาการ กระทรวงมหาดไทย ภรรยาของ “แมนรัตน์ รัตนสุคนธ์” กรรมการ ป.ป.ช.รุ่นพี่ “สิงห์ดำ” ใกล้ชิดของปลัดป๊อบ มีชื่ออยู่ในกลุ่มผู้ถูกไต่สวน 

เมื่อผู้กุมอำนาจสีน้ำเงิน ต่างต้องการปลัดกระทรวงที่เป็นคนของตัวเอง เกมทุจริตท้องถิ่นจึงกลายเป็นเกมซ้อนเกมเขย่าอำนาจกระทรวงมหาดไทย