เปิดที่มา ‘ไท่หยาง ซาง’ ปริศนาเงินพันล้านโยงคริปโตพัง

การ “ล่มสลาย” ของอาณาจักรคริปโตเคอร์เรนซีแสนล้านช่วงปี 2022-2023 ถูกพูดถึงอีกครั้ง เมื่อชื่อ “ไท่หยาง ซาง” อดีตโปรแกรมเมอร์และนักลงทุนสินทรัพย์ดิจิทัล-สตาร์ตอัพ ถูกถามว่าเป็นใคร นอกเหนือจากฐานะสามีของ “สุชาดา ซาง แทนทรัพย์” สส.เขตชัยภูมิ พรรคภูมิใจไทย

โปรแกรมเมอร์อัจฉริยะ ?

“ไท่หยาง ซาง” เป็นที่รู้จักกันดีในวงการสินทรัพย์ดิจิทัลและคริปโตเคอร์เรนซี ในฐานะโปรแกรมเมอร์ ซึ่งพัฒนาโปรโตคอลในการ “เชื่อม” สกุลเงินดิจิทัลข้ามบล็อกเชน หรือ Bridge ซึ่ง ณ เวลานั้นเป็นเรื่องใหม่

เทคโนโลยีนี้เองที่มีส่วนทำให้ตลาดคริปโตพุ่งทะยานอย่างบ้าคลั่ง ในช่วงปี 2020-2022

“ไท่หยาง ซาง” เป็นเด็กหนุ่มวัย 20 ต้น ๆ ประวัติระบุว่า เกิดที่แคนเบอร์รา ประเทศออสเตรเลีย ศึกษาวิทยาการคอมพิวเตอร์ที่มหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย และเริ่มพัฒนาซอฟต์แวร์ Neucode ซึ่งเป็นเอเยนซี่พัฒนาซอฟต์แวร์ในปี 2014 ต่อมาเขาได้ร่วมก่อตั้ง Virgil Capital กองทุนเฮดจ์ฟันด์คริปโตเคอร์เรนซี ที่ใช้กลยุทธ์เชิงปริมาณและขับเคลื่อนด้วยข้อมูลในการซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลในตลาดโลก

ปี 2017 ก่อตั้ง Republic Protocol มีสํานักงานใหญ่ที่สิงคโปร์ ดํารงตําแหน่งซีอีโอของบริษัท และเริ่มเปิดใช้งานในชื่อ Ren Protocol ในปี 2018 หลักการทำงาน คือ สินทรัพย์ดิจิทัลมี Bitcoin เป็นสกุลหลัก มีค่าและใช้งานบนบล็อกเชนของตัวเอง และมีคริปโตอื่น ๆ อีกนับร้อยสกุล ที่มีบล็อกเชนของตัวเองเช่นกัน ดังนั้น หากจะใช้Bitcoin ซื้อขายแลกเปลี่ยนบน Ethereum จึงทำได้ยาก

Ren ชูไอเดียเป็นเป็นผู้ดูแลทรัพย์สินดิจิทัล แล้วออกเหรียญใหม่ในจำนวนเท่ากับสินทรัพย์ที่ฝากไว้ เพื่อให้สินทรัพย์นั้นโยกย้ายไปบล็อกเชนอื่น ๆ ได้

หลัก ๆ คือ การรับฝาก Bitcoin (BTC) แล้วเปลี่ยน BTC นั้นเป็น renBTC บนบล็อกเชน Ethereum เพื่อให้ผู้ใช้งานสามารถโอนออกไปหารายได้อย่างอื่น เช่น การปล่อยกู้ การค้ำประกันกู้ยืมเป็นดอลลาร์ (Stable Coin) แนวคิดนี้ภายหลังจะเรียกว่า “wrapped” ซึ่งเริ่มได้รับความนิยมสูงในช่วงปี 2019-2021 ตามเทคโนโลยีใหม่ที่เข้ามา นั่นคือ DeFi (Decentralized Financial) ซึ่งสามารถใช้คริปโต ในการฝาก กินดอกเบี้ย กู้ยืม และนำไปลงทุนต่อไปอย่างเสรีภายใต้กลไกราคาของตลาด

ช่วงที่ DeFi บูมขีดสุด Ren Protocol ก็มีการใช้งานสูงและมีสภาพคล่องมหาศาล นับตั้งแต่ระดมทุนรอบแรกก็สามารถระดมได้ราว 1,000 ล้านบาท จนในช่วงพีกสุด ออกเหรียญของตนเอง มี Valuation ราว 30,000 ล้านบาท

ความโดดเด่น ไปเตะตาของกองทุนชื่อดังที่โดดเด่นที่สุดในยุค นั่นคือ Alameda Research บริษัทพี่น้องของ FTX แพลตฟอร์มสินทรัพย์ดิจิทัลอันดับ 2 ของโลกที่บริหาร โดย “แซม แบงก์แมน-ฟรายด์”

ปี 2021 กองทุน Alamenda ก็เข้าซื้อ Ren พร้อมกับสภาพคล่องและทีมบริหาร โดย “ไท่หยาง ซาง” กลายเป็นที่ปรึกษา

2022 ตลาดคริปโตระเบิด

หลังจากนั้น เกิดการฉ้อโกงมโหฬารของ FTX ซึ่งเป็นชนวนให้ตลาดคริปโตล่มสลาย และเข้าสู่ “ฤดูหนาวคริปโต” ที่ทารุณที่สุด โดยมูลค่ารวมของตลาดหายไปเกือบ 2 ล้านล้านดอลลาร์ กองทุนเฮดจ์ฟันด์จำนวนมากล้มละลาย นักลงทุนรายย่อยทั่วโลก รวมถึงไทยล้มหายตายจากจำนวนมาก

โดยหลัง FTX-Alameda เข้าซื้อ Ren ไม่นาน ก็เกิดวิกฤตการล่มสลายของระบบนิเวศ Terra Luna และฟองสบู่ DeFi แตก ในปี 2022 ลุกลามไปยังกองทุนเฮดจ์ฟันด์ต่าง ๆ ที่ “กู้คริปโต” มาลงทุนในแพลตฟอร์ม DeFi จนเกินตัว เกิดการเรียกชำระหนี้เป็นทอด ๆ ท้ายที่สุด Alamenda ในฐานะกองทุนที่ไปลงทุนในสตาร์ตอัพคริปโตจำนวนมากก็ขาดสภาพคล่องจนปิดตัวลง ทำให้ Ren ไม่เหลือสภาพคล่องพอจะฟื้นฟูได้

จนการสืบสวนภายหลังพบว่า ผู้บริหาร FTX นำโดย “แซม แบงก์แมน-ฟรายด์” และอีกหลายคนได้สมคบคิดกันผ่องถ่ายเงินจากบัญชีลูกค้า FTX และเสกเหรียญ FTT ออกมาจากอากาศแล้วปั่นราคาจนมีมูลค่าสูงก่อนขายทิ้ง เชิดเงินหนี สุดท้าย แซมและพวกถูกจับกุมและส่งตัวกลับสหรัฐ

ในการสืบสวนคดีที่เกี่ยวข้องทั้งหมดของทางการสหรัฐ และนักวิจัยบล็อกเชนอิสระจำนวนมาก ไม่ปรากฏความเชื่อมโยงของ “ไท่หยาง ซาง” ว่าเกี่ยวข้องกับการฉ้อโกง ของ FTX 

หันลงทุนสตาร์ตอัพ

ปี 2022 ปีเดียวกันของความวุ่นวายนั้น รายงานสาธารณะของข้อมูลบุคคลในวงการคริปโต ระบุว่า “ไท่หยาง ซาง” ได้ถอยออกจากวงการคริปโต ผันตัวไปเป็นนักลงทุนในสตาร์ตอัพ (Angel Invester) ให้ทั้งกับสตาร์ตอัพบล็อกเชน-คริปโต หรือเทคโนโลยีนอกวงการ อย่าง Automera สตาร์ตอัพเทคโนโลยีชีวภาพในสิงคโปร์ที่มุ่งเน้นการพัฒนาโมเลกุลขนาดเล็ก บริษัทได้ประกาศการระดมทุน Series A มูลค่า 16 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ซึ่งนําโดย ALSP และ ClavystBio โดยมี EDBI (หน่วยงานลงทุนของรัฐบาลสิงคโปร์), Xora Innovation (บริษัทลงทุนภายใต้กลุ่มทุนแห่งชาติ Temasek) และนักลงทุนรายอื่น ๆ เข้าร่วม เพื่อพัฒนาแพลตฟอร์มการย่อยสลายโปรตีนเป้าหมายที่ใช้ AUTAC ในสาขามะเร็งและโรคอื่น ๆ

ปี 2023 “ไท่หยาง” ร่วมก่อตั้ง QDX บริษัทวิจัยยาเชิงคํานวณของออสเตรเลียที่ใช้การจําลองปฏิสัมพันธ์โมเลกุลโดยใช้กลศาสตร์ควอนตัมเพื่อสนับสนุนการออกแบบยาขนาดเล็ก

มีสํานักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่เมลเบิร์น และดําเนินงานในชื่อ QDX Technologies Pty Ltd แม้จะไม่ได้ระดมทุนสาธารณะ แต่บริษัทได้รับการสนับสนุนด้านโครงสร้างและเทคโนโลยีจากองค์กรยักษ์ใหญ่ เช่น Johnson & Johnson และเป็นพันธมิตรร่วมกับ SGInnovate ของรัฐบาลสิงคโปร์

นอกจากนี้ ยังพบว่ามีชื่อของ “ไท่หยาง” ร่วมเป็น Angel Invester ในแพลตฟอร์มสตาร์ตอัพคริปโต-บล็อกเชนอีกหลายรายการ ล่าสุดลงทุนในแพลตฟอร์มกาสิโนคริปโต ชื่อ Shuffle ในปี 2565 ระบุสัดส่วน 0.22% ในหุ้นบุริมสิทธิ 2,160 หุ้น มูลค่าราว 50,000 ดอลลาร์

ปริศนาให้กู้ 3AC พันกว่าล้าน

ผศ.ดร.อุดมศักดิ์ รักวงษ์วาน ผู้ก่อตั้ง Altplus Advisory บริษัทที่ปรึกษาการลงทุนสินทรัพย์ดิจิทัล และอาจารย์ด้านคณิตศาสตร์การเงิน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งเคยเป็นสตาร์ตอัพคริปโต คลุกคลีกับกระแสการระดมทุนในช่วงดังกล่าว ให้ความเห็นว่า ในช่วงที่ Ren Protocol พีกสุด แม้ไม่ได้ระบุว่าเขาขายให้ FTX ไปเท่าไหร่ แต่หากประเมินจากมูลค่ารวมของเหรียญประจำแพลตฟอร์มที่มีมูลค่าราว 3-4 หมื่นล้านบาท และเมื่อคิดว่าผู้ก่อตั้งแพลตฟอร์มจะได้สัดส่วนเท่าไหร่นับว่าไม่น้อยเลย

เมื่อถามถึงกรณีที่ สส.สุชาดา ยื่นบัญชีทรัพย์สินของสามี พบว่ามีเงินให้กู้ค้างชำระให้กับบริษัท Three Arrow Capital (3AC) เพียงบริษัทเดียว มูลค่าสูงถึง 1.34 พันล้านบาทนั้น เป็นเรื่องแปลกหรือไม่

“ดร.อุดมศักดิ์” ระบุว่า 3AC เคยเป็นกองทุนคริปโตที่มีชื่อเสียงมาก ช่วงพีกสุดมีมูลค่ามากกว่า 6-7 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ ปัญหาคือ เมื่อตลาดคริปโตเข้าสู่ขาลง ฟองสบู่เหรียญ LUNA ล่มสลาย ส่งผลกระทบต่อ 3AC ซึ่งมีการกู้เงินจากหลายแหล่งไปลงทุนต่อ และผลกระทบก็ลุกลามจน FTX ล่มในปลายปี 2022 บริษัทเจ้าหนี้หลายแห่งก็ขอให้ 3AC ชำระหนี้คืน เมื่อชำระไม่ได้ ก็เข้าสู่กระบวนการล้มละลาย และศาลสหรัฐสั่งพิทักษ์ทรัพย์ นักลงทุนหลายรายจึงกลายสภาพเป็น “เจ้าหนี้” ของ 3AC รอกระบวนการจากศาลสหรัฐในการชดเชยต่อไป

ความเชื่อมโยง 3AC กับ Ren

แม้ว่า “ไท่หยาง ซาง” จะเป็นหนึ่งในผู้ประสบภัยจากการล่มสลายของ3AC แต่สิ่งที่สร้างข้อสงสัย คือ ความสัมพันธ์ส่วนตัวระหว่างเขากับผู้บริหารบริษัทคริปโตต่าง ๆ ซึ่งเผชิญคดีฉ้อโกง และอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ

ความเชื่อมโยงแรกคือ เขาและซูซู่ (Su Zhu) หนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้ง 3AC ที่เรียกได้ว่าสนิทกัน ซูซู่โดนจับกุม ถูกศาลสิงคโปร์สั่งจำคุกในข้อหา “ละเมิดคำสั่งศาล” เนื่องจากจงใจปฏิเสธที่จะส่งมอบข้อมูลเกี่ยวกับทรัพย์สินและธุรกรรมคริปโตให้ผู้ชำระบัญชี

ซูซู่เคยเป็นผู้สนับสนุนหลักและร่วมลงทุนในโปรเจ็กต์ REN ที่ไท่หยาง ซาง พัฒนาขึ้น นอกจากนี้ “Stefan Qin” ซึ่งร่วมกับไท่หยาง ก่อตั้ง Virgil Capital ในปี 2016 แต่ตอนหลังโดนฟ้องว่ามีการโกง แก้ตัวเลขต่าง ๆ ของนักลงทุน จนถึงเอาเงินนักลงทุนไปใช้ คนที่โดนคือ Qin ส่วนไท่หยางรอด เพราะ Qin รับสารภาพและติดคุก ขณะที่ไท่หยางไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง

นอกจากนี้ จากรายงานของ Elliptic บริษัทวิเคราะห์ข้อมูลบล็อกเชนชั้นนำของโลก เปิดเผยว่า RenBridge เป็นที่ใช้ฟอกเงินอาชญากรรม โดยการสืบสวนระบุว่า ตั้งแต่ปี 2020 เป็นต้นมา RenBridge ถูกกลุ่มอาชญากรไซเบอร์ใช้เป็นช่องทางในการฟอกสินทรัพย์ดิจิทัลที่ได้มาจากการกระทำความผิด คิดเป็นมูลค่าอย่างน้อย 540 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (หรือเกือบ 2 หมื่นล้านบาท) เงินเหล่านี้มาจากแหล่งอาชญากรรมหลัก ๆ

ได้แก่ เงินค่าไถ่จากกลุ่ม Ransomware กลุ่มแฮกเกอร์ Conti ที่เชื่อมโยงกับรัสเซีย เงินที่ถูกโจรกรรมจาก Exchange และ DeFi มูลค่าสูงถึง 267 ล้านดอลลาร์ เช่น เหตุการณ์แฮกแพลตฟอร์ม Liquid Exchange และ Nomad Exploit

รวมถึงมีการตรวจพบธุรกรรมที่เชื่อว่าเชื่อมโยงกับกลุ่มอาชญากรไซเบอร์ที่สนับสนุนโดยรัฐบาลเกาหลีเหนือเข้ามาใช้บริการด้วยเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม Elliptic ระบุด้วยว่า อาชญากรใช้ช่องทางเทคโนโลยีฟอกเงินนั้น ไม่ได้หมายความว่าผู้พัฒนาเทคโนโลยีผิด หรือมีส่วนร่วม

แต่ความสงสัยก็ยังคงอยู่ โดยเฉพาะในสังคมไทยตอนนี้