ค่าครองชีพ 9 เดือนปี’69 พุ่ง 21,217 บาท/เดือน “น้ำมัน-ค่าเดินทาง” ตัวดันหลัก

สนค.เผยค่าใช้จ่ายครัวเรือนไทยเฉลี่ย 9 เดือนแรกปี 2569 อยู่ที่ 21,217 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้น 326 บาทจากช่วงเดียวกันปีก่อน โดยหมวดพาหนะ การขนส่ง และการสื่อสารเพิ่มสูงสุด 228 บาทต่อเดือน ตามราคาน้ำมันและค่าโดยสาร ขณะที่ค่าอาหารเพิ่มอีก 118 บาท โดยเฉพาะอาหารสำเร็จรูป ส่วนครัวเรือนเริ่มลดรายจ่ายหมวดไม่จำเป็นเพื่อรักษาสภาพคล่อง จับตาปลายปีค่าครองชีพยังทรงตัวสูงจากน้ำมันและผลกระทบน้ำท่วมต่อราคาผักสด

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) เปิดเผยภาพรวมค่าใช้จ่ายของครัวเรือนเฉลี่ยต่อเดือนในช่วง 9 เดือนแรก ตั้งแต่เดือนมกราคม-กันยายน 2569 ว่า ครัวเรือนไทยมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยรวมอยู่ที่ 21,217 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปี 2568 ซึ่งอยู่ที่ 20,891 บาทต่อเดือน หรือเพิ่มขึ้น 326 บาท

ปัจจัยหลักที่ทำให้ภาระค่าครองชีพเพิ่มขึ้นมาจากค่าใช้จ่ายในหมวดพาหนะ การขนส่ง และการสื่อสาร โดยเฉพาะราคาน้ำมันเชื้อเพลิง รวมถึงค่าใช้จ่ายในกลุ่มอาหารสำเร็จรูปที่ปรับเพิ่มขึ้นตามต้นทุนการผลิตและการขนส่ง

สำหรับหมวดพาหนะ การขนส่ง และการสื่อสาร มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 4,895 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้นจาก 4,667 บาทในช่วงเดียวกันของปีก่อน หรือเพิ่มขึ้น 228 บาท สูงที่สุดในบรรดาหมวดค่าใช้จ่ายหลัก และคิดเป็นสัดส่วน 23.07% ของค่าใช้จ่ายทั้งหมด

ปัจจัยสำคัญมาจากราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงและค่าโดยสารสาธารณะที่ปรับสูงขึ้นตามทิศทางราคาพลังงานในตลาดโลก ขณะที่หมวดการบันเทิง การอ่าน การศึกษา และการศาสนา เพิ่มขึ้นเล็กน้อยเป็น 842 บาทต่อเดือน หรือเพิ่มขึ้น 7 บาท

ด้านหมวดอาหารและเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์ มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 8,342 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้น 118 บาทจากปี 2568 โดยกลุ่มอาหารสำเร็จรูปมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยสูงถึง 3,528 บาทต่อเดือน เพิ่มขึ้นจาก 3,435 บาท หรือเพิ่มขึ้น 93 บาท

ขณะที่กลุ่มข้าว แป้ง และผลิตภัณฑ์จากแป้ง มีค่าใช้จ่าย 736 บาท เพิ่มขึ้น 14 บาท รวมถึงเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์อยู่ที่ 705 บาท ไข่และผลิตภัณฑ์นม 374 บาท ผลิตภัณฑ์น้ำตาล 186 บาท และผักและผลไม้ 1,026 บาท ซึ่งปรับเพิ่มขึ้นเล็กน้อย

สวนทางกับวัตถุดิบประกอบอาหารสดบางกลุ่มที่ลดลง เช่น เนื้อสัตว์ เป็ด ไก่ และสัตว์น้ำ อยู่ที่ 1,536 บาท ลดลง 15 บาท และเครื่องประกอบอาหารอยู่ที่ 252 บาท ลดลง 6 บาท

สนค.ระบุว่า โครงสร้างดังกล่าวสะท้อนว่าครัวเรือนมีแนวโน้มบริโภคอาหารปรุงสำเร็จและอาหารนอกบ้านมากขึ้น ตามวิถีชีวิตที่ต้องการความสะดวกและรวดเร็ว

ส่วนหมวดเคหสถาน มีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยลดลงเหลือ 5,117 บาทต่อเดือน ลดลง 17 บาท โดยมีปัจจัยจากการปรับลดค่ากระแสไฟฟ้า ซึ่งช่วยบรรเทาภาระค่าครองชีพของประชาชนบางส่วน

ขณะเดียวกัน ค่าใช้จ่ายในหมวดที่ไม่จำเป็นหรือสามารถชะลอการซื้อได้เริ่มลดลง ได้แก่ การตรวจรักษาและบริการส่วนบุคคลอยู่ที่ 1,327 บาท ลดลง 5 บาท เครื่องนุ่งห่มและรองเท้าอยู่ที่ 444 บาท ลดลง 4 บาท และยาสูบกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อยู่ที่ 250 บาท ลดลง 1 บาท

สนค.ระบุว่า ภาพดังกล่าวสะท้อนว่าครัวเรือนบางส่วนเริ่มปรับพฤติกรรมด้วยการ “รัดเข็มขัด” และชะลอรายจ่ายในสินค้าที่ไม่จำเป็น เพื่อบริหารสภาพคล่องให้เพียงพอกับค่าใช้จ่ายประจำวัน

สำหรับสาเหตุที่ทำให้ค่าใช้จ่ายครัวเรือนโดยรวมเพิ่มขึ้น ส่วนหนึ่งมาจากสถานการณ์ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ยืดเยื้อและกระทบต่ออุปทานพลังงานในตลาดโลก ทำให้ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศเพิ่มขึ้น และส่งผ่านต้นทุนไปยังค่าเดินทาง ค่าขนส่ง และวัตถุดิบในการผลิตอาหาร

ขณะเดียวกัน พฤติกรรมของครัวเรือนที่นิยมบริโภคอาหารสำเร็จรูปมากกว่าการซื้ออาหารสดมาปรุงเอง ทำให้รายจ่ายในกลุ่มดังกล่าวเพิ่มสูงขึ้นตามไปด้วย

สำหรับแนวโน้มในระยะถัดไป สนค.ประเมินว่าค่าใช้จ่ายครัวเรือนจะยังทรงตัวในระดับสูง โดยมีแรงกดดันจากความผันผวนของราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในตลาดโลก รวมถึงกิจกรรมทางเศรษฐกิจและการเดินทางท่องเที่ยวช่วงเทศกาลปลายปี ซึ่งอาจเพิ่มความต้องการใช้พลังงานและส่งผ่านไปยังราคาสินค้าอุปโภคบริโภค

อีกปัจจัยที่ต้องติดตามคือสถานการณ์อุทกภัยในหลายพื้นที่ ซึ่งอาจกระทบพื้นที่เพาะปลูกและทำให้ราคาผลผลิตทางการเกษตร โดยเฉพาะผักสด มีความผันผวนและปรับสูงขึ้นในระยะสั้น

นอกจากนี้ ครัวเรือนในพื้นที่น้ำท่วมอาจมีภาระค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมจากการซื้อวัสดุก่อสร้างเพื่อซ่อมแซมที่อยู่อาศัย รวมถึงการจัดหาเครื่องใช้ไฟฟ้าหรืออุปกรณ์ภายในบ้านที่ได้รับความเสียหาย

สนค.มองว่า น้ำมันเชื้อเพลิง การเดินทาง และอาหาร ยังคงเป็นหมวดค่าใช้จ่ายสำคัญที่มีผลโดยตรงต่อค่าครองชีพ โดยเฉพาะต้นทุนน้ำมันที่สามารถส่งผ่านไปยังต้นทุนขนส่งและราคาสินค้าอื่น

ขณะที่ช่วงที่เหลือของปี ยังต้องจับตาผลกระทบจากน้ำท่วมต่อปริมาณผลผลิต เส้นทางขนส่ง และการกระจายสินค้า ซึ่งอาจทำให้ราคาสินค้าบางรายการ โดยเฉพาะผักสดและสินค้าเกษตร มีความผันผวนในระยะสั้น

ทั้งนี้ กระทรวงพาณิชย์ได้จัดตั้งศูนย์ Single Command และ War Room เพื่อติดตามสถานการณ์ตลอด 24 ชั่วโมง เชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานและสำนักงานพาณิชย์จังหวัด ทั้งด้านปริมาณสินค้า ความต้องการ ราคา และเส้นทางขนส่ง เพื่อให้สามารถเข้าแก้ไขปัญหาในแต่ละพื้นที่ได้ทันเวลา

สนค.จะติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด พร้อมประเมินผลกระทบล่วงหน้า เพื่อส่งสัญญาณเตือนและเสนอแนวทางดูแลค่าครองชีพของประชาชนอย่างทันท่วงที