จีนเข้มสารซัลเฟอร์ฯ ล้งชะลอรับซื้อ ลำไย 4 แสนตันจ่อล้นตลาด
ลำไยตะวันออก 4 แสนตันจ่อทะลักตลาด หลังจีนคุมเข้มนำเข้า ตรวจสารซัลเฟอร์ไดออกไซด์ตกค้างทั้งเนื้อและเปลือก ด้านผู้ส่งออกแบกความเสี่ยงถูกตีกลับตู้ละ 1 ล้าน ทำล้งชะลอรับซื้อ ชาวสวนโอดไม่มีคนรับซื้อ ราคาหน้าสวนร่วงเหลือ 10-15 บาท จี้รัฐเจรจาจีนคลายตรวจสารซัลเฟอร์ฯ คุมเข้มโรงคัดบรรจุทุกแห่ง ระงับเลข DOA ผู้ฝ่าฝืน
สถานการณ์ลำไยภาคตะวันออกฤดูกาลผลิต 2569/2570 กำลังเผชิญแรงกดดัน หลังผลผลิตจากแหล่งปลูกสำคัญใน จ.จันทบุรี และสระแก้ว เตรียมทยอยออกสู่ตลาดกว่า 400,000 ตัน ขณะที่ราคาซื้อขายหน้าสวนปรับลดลงเหลือกิโลกรัมละ 10-15 บาท ท่ามกลางปัญหาการส่งออกไปจีนที่เข้มงวดการตรวจสารซัลเฟอร์ไดออกไซด์ตกค้าง ส่งผลให้ผู้ประกอบการและล้งชะลอการรับซื้อ ไม่กล้าแบกรับความเสี่ยงจากการถูกปฏิเสธนำเข้า
เกษตรกรและผู้ประกอบการเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งยกระดับปัญหาการส่งออกลำไยเป็นวาระเร่งด่วน เจรจากับทางการจีนเพื่อหาข้อตกลงเรื่องมาตรฐานการตรวจสารตกค้าง พร้อมเร่งหาทางออกด้านเทคโนโลยีการผลิตและกระจายตลาดรองรับผลผลิตที่จะออกมามากในช่วงเดือนธันวาคม 2569 ถึงมกราคม 2570 โดยเฉพาะเดือนธันวาคมที่คาดว่าจะมีผลผลิตออกสู่ตลาดวันละประมาณ 3,700 ตัน
จีนเข้มตรวจสารตกค้าง ฉุดส่งออก
นางสาววริสา มีเจริญ อนุกรรมาธิการศึกษาห่วงโซ่อุปทานการส่งออกสินค้าเพื่อการเติบโตของเศรษฐกิจภูมิภาค เปิดเผยกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า เดือนตุลาคม 2569 ราคาขายส่งลำไยไทย ณ ตลาดซินฟาตี้ กรุงปักกิ่ง อยู่ที่กิโลกรัมละ 14.50-16.50 หยวน หรือประมาณ 72.50-82.50 บาท เพิ่มขึ้น 26% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน ซึ่งอยู่ที่ 11.50 หยวน หรือประมาณ 57.50 บาทต่อกิโลกรัม
อย่างไรก็ตาม แม้ราคาลำไยในตลาดจีนจะปรับตัวสูงขึ้น แต่เกษตรกรไทยกลับเผชิญปัญหาราคาหน้าสวนตกต่ำและปริมาณส่งออกลดลง โดยเดือนสิงหาคม-กันยายน 2569 ไทยส่งออกลำไยสดไปจีนรวม 37,016 ตัน ลดลง 16.1% หรือประมาณ 7,100 ตัน เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน สะท้อนว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่ราคาปลายทางเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกิดจากข้อจำกัดในการส่งสินค้าเข้าสู่ตลาดจีน
นางสาววริสา กล่าวต่อว่า สาเหตุสำคัญมาจากจีนปรับมาตรฐานตรวจสอบสารซัลเฟอร์ไดออกไซด์ โดยกำหนดให้ทั้งเนื้อและเปลือกลำไยมีสารตกค้างไม่เกิน 50 ppm. ทำให้ผู้ประกอบการต้องปรับกระบวนการรมสารเพื่อควบคุมคุณภาพลำไยให้ถึงปลายทาง ขณะที่ยังไม่มีเทคโนโลยีที่สามารถแก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยไม่กระทบคุณภาพผลผลิต อีกทั้งยังมีความเสี่ยงที่สินค้าจะถูกตรวจพบเกินมาตรฐานและตีกลับ
ข้อมูลจากกรมวิชาการเกษตรระบุว่า ภาคตะวันออกมีโรงคัดบรรจุลำไย 128 โรง แต่ปัจจุบันมีโรงคัดบรรจุที่ส่งออกได้เพียง 30 โรง ซึ่งหากจำนวนผู้รับซื้อและส่งออกลดลง จะส่งผลให้การแข่งขันรับซื้อผลผลิตจากเกษตรกรลดลงตามไปด้วย เกษตรกรมีทางเลือกน้อยลง อำนาจต่อรองลดลง และเสี่ยงถูกกดราคาหน้าสวนมากขึ้น โดยเฉพาะในช่วงผลผลิตออกสู่ตลาดสูงในเดือนธันวาคม 2569 ถึงมกราคม 2570

ล้งย้ายไปรับซื้อลำไยในกัมพูชา
นายศิริไพบูลย์ วัฒณวงศ์ชัย ผู้รับซื้อลำไยเหมาสวน อ.คลองหาด จ.สระแก้ว เปิดเผยกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า ปัจจุบันราคาลำไยตกต่ำอย่างมากจากหลายปัจจัย ทั้งปัญหาการส่งออกที่ติดขัด ตู้สินค้าค้างด่านและถูกตีกลับจากการตรวจพบสารซัลเฟอร์ฯ เกินมาตรฐาน รวมถึงการควบคุมตรวจสารตกค้างในห้างจำหน่าย ทำให้ล้งไม่กล้าเสี่ยงรับซื้อ เพราะต้องแบกรับต้นทุนและความเสียหายหากสินค้าไม่ผ่านมาตรฐาน
นอกจากนี้ ล้งบางส่วนย้ายไปรับซื้อลำไยในกัมพูชา เพราะมีความเข้มงวดในการตรวจสอบแตกต่างจากไทย ส่งผลให้จำนวนล้งที่รับซื้อในพื้นที่ลดลงจากกว่า 100 ล้ง เหลือประมาณ 30-40 ล้ง ขณะที่ล้งไทยบางรายรับซื้อเพื่อส่งออกเองครั้งละ 1 ตู้ และต้องรอผลการส่งออกผ่านด่านประมาณ 3 วัน จึงจะเริ่มรับซื้อรอบใหม่ ทำให้พ่อค้าคนกลางไม่กล้าเข้าไปรับซื้อผลผลิตในสวน
โดยเฉพาะราคาลำไยหน้าสวนช่วงต้นเดือนพฤศจิกายน เช่น ลำไยผิวสวยเกรดส่งจีน (เกรด AA) ราคาหน้าสวนอยู่ที่ 13-15 บาท ขณะที่ราคาหน้าล้ง กิโลกรัมละ 23-24 บาท อย่างไรก็ตามผลผลิตคุณภาพสูงมีปริมาณไม่มากเพราะต้องมีการคัดเกรดอย่างเข้มงวด
ราคาหน้าสวนต่ำสุดรอบ 10 ปี
นายศิริไพบูลย์กล่าวว่า ราคาดังกล่าวปรับลงมานานกว่า 1 สัปดาห์ และถือเป็นราคาที่ต่ำสุดในรอบ 10 ปี หากราคาลำไยต่ำกว่ากิโลกรัมละ 20 บาท เกษตรกรจะไม่สามารถแบกรับต้นทุนการผลิตได้ รัฐบาลจึงต้องเร่งเจรจาแก้ปัญหาการส่งออก เพื่อให้ผู้ประกอบการมีคำสั่งซื้อและกลับมาแข่งขันรับซื้อผลผลิตจากสวนได้ตามปกติ
ปัจจุบันยังไม่มีวิธีการรมสารซัลเฟอร์ฯ ให้ได้ตามมาตรฐานจีน แม้จะทดลองปรับเปลี่ยนหลายวิธีแล้ว แต่ยังพบปัญหาผิวลำไยเสียหายทำให้ไม่เป็นที่ต้องการของตลาด ทำให้บางรายยังต้องเสี่ยงกับการส่งออกสินค้า หรือใช้วิธีนำลำไยที่ผ่านมาตรฐานมาปิดท้ายตู้ ซึ่งมีต้นทุนสูงและเสี่ยงต่อความเสียหาย โดยการลงทุนซื้อลำไย 200 ตะกร้าที่ใช้บรรจุตู้หนึ่งมีมูลค่าประมาณ 40,000-50,000 บาท
ทั้งนี้ มาตรการช่วยเหลือระบายผลผลิตในประเทศเป็นมาตรการระยะสั้นที่มีประโยชน์ โดยเฉพาะโครงการของกรมการค้าภายในที่เตรียมช่วยระบายลำไย 30,000 ตัน ตั้งแต่วันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ร่วมกับไปรษณีย์ไทย สนับสนุนค่าขนส่งและกล่องบรรจุ ช่วยเพิ่มช่องทางจำหน่ายให้เกษตรกร แต่เมื่อเทียบกับปริมาณผลผลิตทั้งหมดแล้วยังถือว่าน้อยมาก ทำให้การแก้ปัญหาระยะยาวต้องมุ่งไปที่การส่งออกและการเปิดตลาดใหม่เพิ่มเติม

ผู้ส่งออกแบกความเสี่ยงตู้ละ 1 ล้าน
นายทินกฤต ชีวินวรกุล นายกสมาคมผู้ค้าและผู้ส่งออกลำไยภาคตะวันออก และเจ้าของบริษัทส้มทอง จำกัด เปิดเผยกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า ปัญหาการตรวจสารซัลเฟอร์ฯ ทั้งเนื้อและเปลือกเกินมาตรฐาน 50 ppm. ส่งผลให้ตู้ลำไยถูกตีกลับโดยข้อมูลอย่างเป็นทางการพบระบุว่านับตั้งแต่เปิดฤดูกาลจำนวน 16 ตู้ แต่ตัวเลขความเสียหายที่เกิดขึ้นจริงอาจสูงถึง 30 ตู้ รวมถึงสินค้าที่ถูกทำลายในจีน เนื่องจากสภาพเสียหายจนไม่คุ้มค่าขนกลับ
ความเสียหายจากลำไยที่ถูกตีกลับมูลค่าประมาณ 1 ล้านบาทต่อตู้ ทำให้ล้งชะลอการรับซื้อหรือเปลี่ยนไปส่งออกตลาดอื่น เช่น อินโดนีเซีย อินเดีย และมาเลเซีย แต่ตลาดอินโดนีเซียมีข้อจำกัดด้านโควตานำเข้าตลอดทั้งปีประมาณ 20% ซึ่งปัจจุบันส่งออกเต็มโควตาแล้ว จึงต้องหันกลับมาพึ่งพาตลาดจีนเป็นหลัก
ปัจจุบันล้งที่รับซื้อจากกว่า 100 ล้ง เหลือเพียง 30 กว่าล้ง และล้งรายใหญ่เหลือเพียงรายเดียว ส่งผลให้ผลผลิตจำนวนมากไม่สามารถระบายเข้าสู่ตลาดจีนได้ทัน ขณะที่ราคาหน้าสวนช่วงต้นเดือนพฤศจิกายนลดลงเหลือกิโลกรัมละ 10-15 บาท ลำไยผิวจีน (เกรด AA) หน้าล้งอยู่ที่ 25-28 บาท ผิวอินโดนีเซีย (เกรดA) 18-20 บาท และลำไยลูกร่วง 8-10 บาท
หากเทียบปริมาณส่งออกลำไยไปจีนในช่วงเดียวกันของปีก่อน พบว่ายอดส่งออกเริ่มลดลงตั้งแต่เดือนตุลาคม ขณะที่ตลาดอินโดนีเซียไม่สามารถรองรับผลผลิตจำนวนมากได้ทั้งหมด และยังมีข้อจำกัดด้านแรงงานในช่วงเดือนธันวาคม 2569 ถึงมกราคม 2570 ซึ่งเป็นช่วงที่ผลผลิตออกสู่ตลาดมากที่สุด

จี้รัฐเจรจาจีน ปรับเกณฑ์ตรวจสารซัลเฟอร์ฯ
นายทินกฤตกล่าวต่อว่า สมาคมได้เตรียมเสนอคณะกรรมาธิการเกษตร สภาผู้แทนราษฎร ในวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 โดยเสนอให้รัฐบาลดำเนินการ 2 เรื่องสำคัญ ได้แก่ 1. เจรจากับสำนักงานศุลกากรจีน (GACC) เพื่อทบทวนเกณฑ์ตรวจสารซัลเฟอร์ไดออกไซด์ พิจารณาควบคุมปริมาณการใช้ซัลเฟอร์ให้อยู่ในระดับที่ผู้ประกอบการไทยสามารถดำเนินการได้ หรือเปลี่ยนเป็นตรวจเฉพาะเนื้อลำไย แต่กำหนดเกณฑ์ให้เข้มงวดขึ้น เช่น ไม่เกิน 40 ppm.
2. สร้างความเชื่อมั่นให้จีนด้วยการยกระดับมาตรการควบคุมโรงคัดบรรจุทุกแห่งให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน พร้อมกำหนดบทลงโทษผู้ฝ่าฝืน เช่น ระงับเลข DOA และไม่อนุญาตให้ยื่นขอเลขใหม่ เพื่อป้องกันปัญหาสินค้าถูกปฏิเสธการนำเข้า