การแข่งขันของธุรกิจขนส่ง ที่เกี่ยวกับ e-Commerce

คอลัมน์ Pawoot.com
โดย ภาวุธ พงษ์วิทยภานุ

ธุรกิจขนส่ง” เป็นหนึ่งในหัวใจของธุรกิจไม่ว่าจะเป็นดิจิทัลหรือไม่ก็ตาม ผมทำธุรกิจอีคอมเมิร์ซมา 20 ปี เมื่อ 14-15 ปีก่อนมีไม่กี่ตัวเลือก แต่ 5 ปีทีผ่านมา เริ่มมีผู้ให้บริการรายอื่นเข้ามาเยอะขึ้น ซึ่งอีคอมเมิร์ซ นี่แหละครับที่เป็นตัวเร่ง

ในยุคที่มีแต่ไปรษณีย์ไทยเคยมีคนวิเคราะห์ว่า อีคอมเมิร์ซจะเร่งให้โลจิสติกส์โตขึ้น แต่อาจยังมองไม่ชัดนัก ขณะที่ปัญหาที่เห็นคือ บางครั้งคนไทยไม่ชอบชำระค่าสินค้าผ่านบัตรเครดิต อยากให้มีการเก็บเงินปลายทาง หรือ COD ไปรษณีย์ไทยก็มีบริการนี้ แต่จำกัดเงินสูงสุดแค่ 3,000 บาท และยังเป็นเรื่องยุ่งยากมาก

นี่เป็นจุดที่ทำให้ Lazada ที่เพิ่งเข้ามาในตลาด จับมือกับ Kerry Logistics เมื่ออีคอมเมิร์ซรายใหญ่ที่มีเงินมหาศาลมาทุ่มให้คนไทยใช้อีคอมเมิร์ซ จึงมีบริการขนส่งฟรีหรือค่าขนส่งถูกมาก และ Kerry ยังเป็นเจ้าแรกๆ ที่เปิดให้เก็บเงินปลายทางได้เป็นหมื่นบาทก็เก็บได้

กลายเป็น game changer ไปเลย ผมวิเคราะห์ว่าที่ Kerry Logistics เติบโตมาจนถึงวันนี้ได้ก็เพราะการจับมือกับ Lazada นี่แหละครับ

สังเกตว่า 2 ปีที่ผ่านมาจุดแข็งไปรษณีย์ไทยคือเรื่องของสาขาและพนักงานส่งที่มีความสัมพันธ์ที่ดีกันคนในพื้นที่ถูกลบและมีคู่แข่งเพราะแค่ไม่นาน Kerry กระจายตัวได้ทั่วประเทศและมีพนักงานที่ทำได้คล้าย ๆ กันเลย

ผมลองให้ทีมงานบริษัท Shippop สรุปมาว่าในเมืองไทยมีบริษัทขนส่งที่เป็น express (คือส่งถึงมือผู้รับ) มี 54 บริษัท และจะเริ่มเจอหน้าใหม่ ๆ มากขึ้น โดยเฉพาะที่มาจากจีน อย่างเริ่มเจอ SF Express, Shentong Express, Best Express, CTT EXPRESS, J&T Express ฯลฯ บ้างแล้ว

เดี๋ยวนี้ธุรกิจการขนส่งแข่งขันน่ากลัวมาก เริ่มใช้ดารามาเป็นพรีเซ็นเตอร์มากขึ้น กลุ่มผู้ให้บริการยุคหลัง โดยเฉพาะจากจีนเข้ามาพร้อมเงินมหาศาล พร้อม subsidize หรือลดราคา และใช้งบฯการตลาดมหาศาล การขยายเน็ตเวิร์กอย่างรวดเร็ว บิดเบือนราคาเพื่อดึงมาร์เก็ตแชร์ ทำให้คนหันเข้ามาหาเขาให้เร็วที่สุด

และมาร์เก็ตเพลซก็เริ่มเปิดบริการขนส่งเองแล้วอย่าง Lazada มี Lazada Express หรือ JD ของกลุ่ม Central 

เรียกว่าขนส่งเป็นตลาดที่แข่งขันกันโหดมาก บางเจ้าถึงกับบอกว่าเขาสามารถทุบราคาแบบสุด ๆ เพื่อให้ได้มาร์เก็ตแชร์ให้คนหันมาใช้บริการให้เหลือเพียงเจ้าเดียวให้ได้ นอกจากนี้หากระบบขนส่งมีปัญหา ส่งได้ช้า เข้าไปรับของได้ช้า ฯลฯ คนก็จะไปใช้เจ้าอื่นทันที

ผมดูข้อมูลในแง่การแข่งขันตัวเลขจากเว็บลงทุนแมนเปรียบเทียบมาให้เห็นว่ารายได้ของไปรษณีย์ไทย 3 ปีที่ผ่านมาถือว่าโตขึ้นแต่โตช้าลง เพราะการแข่งขันสูงมาก แต่ Kerry Express กำไรและรายได้โตขึ้นมากอย่างต่อเนื่อง ผมบอกได้เลยว่าปีนี้จะเป็นปีที่หนักกว่าเดิมอีกเพราะคู่แข่งโผล่ขึ้นมาอีกเยอะเลยทีเดียว

หากคุณทำธุรกิจนี่คือโอกาสที่ดีที่จะปรับตัว หากคุณใช้ขนส่งเจ้าไหนอยู่ก่อน ตอนนี้มีตัวเลือกอื่น ๆ รูปแบบใหม่ที่ต้นทุนถูกลง ผู้บริหารที่ดีควรต้องมาวิเคราะห์ตัวเลือกอื่นที่คุ้มค่าและมีประสิทธิภาพมากขึ้น ในขณะเดียวกันมองอีกมุมว่าอุตสาหกรรมที่เราทำอยู่นั้นจะมีใครมาทุบบ้างหรือไม่ เหมือนไปรษณีย์ไทยที่ทำธุรกิจมานานก็โดนดิสรัปต์ เกิดการเปลี่ยนแปลงด้านการลงทุน มียักษ์ใหญ่กระโดดเข้ามาแข่งขันทำให้ทุกอย่างเปลี่ยนไป

ผมยังเชียร์บริษัทคนไทยอยู่และไปรษณีย์ไทยเองก็เป็นบริษัทที่พยายามปรับตัวเอง ไปรษณีย์ไทยอาจเป็นรัฐวิสาหกิจขนาดใหญ่มาก่อนย่อมต้องมีความอุ้ยอ้ายอยู่บ้าง แต่หลายอย่างดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด พยายามออกหมัดสวนออกมาเพื่อต่อสู้กับคู่แข่ง แต่สปีดของคู่แข่งเร็วจริง ๆ และมาเยอะเหลือเกิน

สิ่งหนึ่งที่ผมอยากแนะนำเลยว่าหากคุณทำธุรกิจแล้วเจอคู่แข่งมาใหม่และเร็ว ตัวเราเองใหญ่อุ้ยอ้ายจะทำให้เล็กเลยคงไม่ได้ วิธีการหนึ่งคือต้องสร้างทีมที่มีความเร็ว มีความคล่องตัวโดยไม่อยู่ภายใต้การบริหารจัดการในองค์กร ให้อยู่ขอบ ๆ การบริหารจัดการจะเร็วขึ้น บริษัทเล็ก ๆ หรือสตาร์ตอัพเล็ก ๆ

เหล่านี้เป็นเหมือน “ไฟติ้งแบรนด์” ไว้แข่งกับคู่แข่ง เช่นกันหากธุรกิจของคุณใหญ่มากลองสร้างธุรกิจใหม่ ๆ เล็ก ๆ เอาคนรุ่นใหม่เข้าไปบริหารจัดการ ให้มีอิสระในการบริหารจัดการ เราจะมีธุรกิจใหม่ ๆ เอาไว้เพื่อแข่งขันกับคู่แข่งที่รวดเร็วได้ด้วยเช่นกัน