แม่นยำเจาะลึกพื้นที่ เป้าหมาย “กรมอุตุฯ” ยุคดิจิทัล

สัมภาษณ์

เป็นอีกหน่วยงานราชการที่สำคัญยิ่งในฐานะผู้กุมข้อมูลพื้นฐานสำคัญอย่าง “ดินฟ้าอากาศ” ที่ส่งผลกระทบกับทั้งในชีวิตประจำวันของผู้คนและภาคการผลิตของประเทศ แต่ “กรมอุตุนิยมวิทยา” ในภาพจำของผู้คนกลับห่างเหินไม่เป็นที่เชื่อมั่น “ประชาชาติธุรกิจ” เจาะลึกวิสัยทัศน์อธิบดีกรมอุตุฯ “น.อ.สมศักดิ์ ขาวสุวรรณ์” ถึงทิศทางจากนี้

Q : กรมอุตุฯพยากรณ์ไม่แม่น

ตั้งแต่เข้ามารับตำแหน่ง (พ.ย. 62)ได้ปรับการสื่อสารข้อมูลจากภาษายาก ๆ เป็นอินโฟกราฟิก เป็นภาษาที่เข้าใจง่าย ทำเป็นคลิปวิดีโอ เผยแพร่ทางโซเชียลมีเดีย อะไรที่ทำให้ประชาชนตกใจต้องปิดประเด็นให้เร็วที่สุด อย่างแผ่นดินไหวที่ลาวแล้วสั่นสะเทือนถึงกรุงเทพฯเราก็แถลงข่าวในทันที เพื่อให้ประชาชนเข้าใจและรู้จะต้องทำอย่างไรต่อไป

และที่ผ่านก็มักจะกั๊ก ๆ ครึ่ง ๆ ก็ให้นโยบายไปเลยว่าต้องตัดสินใจฟันธงไปเลย ประชาชนจะได้รู้ชัด ๆ ไปเลย ถ้าผิดก็จะขอโทษเพราะเป็นการพยากรณ์ แต่เชื่อมั่นว่าจะพยากรณ์ไม่ผิดเพราะทุกครั้งเรามีสถิติมีข้อมูลยืนยันอยู่แล้ว

Q : ศักยภาพได้ระดับไหน

พยากรณ์ได้ถึงระดับอำเภอ ตั้งใจจะขยับให้ถึงระดับตำบล แต่ต้องอาศัยการสร้างเครือข่ายภาคประชาชนเป็น mobile unit ด้วยชาวบ้านในพื้นที่ส่งข้อมูลเป็น two ways เพื่อให้นักอุตุนิยมวิทยานำไปประมวลผลเพื่อพยากรณ์ในพื้นที่ได้ดีขึ้น แต่ถ้าได้อุปกรณ์เพิ่มก็เป็นเรื่องดี เพื่อเติมเต็มพื้นที่ให้ครบ อย่างเรดาร์ตรวจอากาศ เรดาร์ทางการบิน mobile unit หรือเครื่องมือตรวจวัดในระดับตำบล ถ้าเราสามารถขยายไปได้ในทุก ๆ พื้นที่ก็จะเกิดความแม่นยำมากที่สุด

ที่สำคัญ จากนี้การพยากรณ์อากาศจะมุ่งไปให้ประชาชนนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง อย่างพยากรณ์อากาศเพื่อการเกษตร เพื่อการประมง เพื่อการท่องเที่ยว เพื่อการจราจร ต้องปรับตรงนี้ให้ได้ ซึ่งกระทรวงดิจิทัลฯมีแผนที่ 1 ต่อ 4,000 ที่ใช้ในโครงการของเน็ตประชารัฐอยู่แล้ว ผมจะเอามาใช้งานโดยเอาแผนที่ภาพถ่ายทางอากาศไปแมตช์กันเพื่อชาวบ้านรู้ล่วงหน้าได้ว่า พื้นที่ของฉันเดี๋ยวสภาพอากาศจะเป็นอย่างไร

ไม่เกิน 2 เดือนประชาชนน่าจะได้ใช้ โดยจะให้เข้ามาดูผ่านแอปพลิเคชั่นของกรมอุตุฯที่จะปรับใหม่หมด จากตอนนี้มีอยู่ 5 แอป ก็จะเหลือแอปเดียว พัฒนาให้ทันสมัย ข้อมูลเรียลไทม์น่าจะใช้งบฯไม่เกิน 5-6 ล้านบาท ต้องทำให้สำเร็จเพราะข้อมูลอุตุฯเป็นฐานของทุกเรื่องแล้วก็เตรียมจะของบประมาณปี 2564 สำหรับทำโครงการ Numerical Weather Prediction (NWP) เฟส 2 ลงรายละเอียดเจาะลึกพื้นที่ให้มากขึ้นอีก

Q : อุตุฯหวงข้อมูลไม่เอื้อบิ๊กดาต้า

เดี๋ยวจะเปลี่ยนให้ใหม่เลย motto ของผมชัดเจน คือ ต้องเอาเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในการแจ้งข่าวสาธารณภัยให้รวดเร็วและถูกต้อง จะยังปิดตัวเองแบบนักอุตุนิยมวิทยาเดิม ๆ ไม่ได้

ที่อยู่ในแผนงานเลยคือการทำ digital data framework ข้อมูลอุตุนิยมวิทยาต้องมีรายการข้อมูล data catalog ที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน สามารถเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลดิจิทัลระหว่างหน่วยงานภาครัฐ

แล้วก็ยังมีแผนจะทำ agency could เพื่อรองรับการประมวลผลแบบจำลองอุตุนิยมวิทยา โดยโครงข่ายดาต้าทั้งหมดจะต้องให้ได้มาตรฐาน ISO 27001 ที่มีความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ด้วย ทั้งหมดต้องให้มั่นใจว่าข้อมูลของกรมจะปลอดภัยถูกต้องชัดเจน เพราะเป็นข้อมูลพื้นฐานของประเทศที่หน่วยงานอื่น ๆ จะนำไปใช้ ถ้าผิดก็ผิดตามกันไปหมด

ที่สำคัญคือต้องเอา AI มาใช้เพื่อให้นำข้อมูลมหาศาลใน NWP มาช่วยนักพยากรณ์ให้วิเคราะห์ข้อมูล นำไปใช้ประโยชน์กับประชาชนได้เร็วขึ้น เป็นโครงการที่เตรียมจะของบฯปี 2564

Q : อุปสรรคในการทำงาน

กรอบอัตรากำลังคน บุคลากรที่อยู่ในพื้นที่ต่างจังหวัดยังน้อย และไม่ได้รับความก้าวหน้า มีเส้นทางเติบโตในอาชีพน้อยกว่าอยู่หน่วยงานอื่น ยิ่งอยู่ในพื้นที่ห่างไกล อุปกรณ์ยิ่งน้อย แล้วยังต้องทำงานตลอด 24 ชั่วโมง

ฉะนั้น จึงพยายามเอาเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้าไปช่วย อย่างตัว mobile unit ที่จะเป็นตัววัดค่าต่าง ๆ ในพื้นที่ก็จะมาช่วยให้เบาแรง แล้วก็พยายามหาช่องทางเพิ่มสวัสดิการให้ ตั้งเป็นกองทุนอะไรก็ว่าไป โดยหารายได้จากทรัพยากรที่เรามีอยู่ อย่างทำเลที่ตั้งของหน่วยงานซึ่งส่วนใหญ่ทำเลดีจะนำมาใช้เป็นพื้นที่โฆษณา หรือในต่างจังหวัดจะเปิดให้ประชาชนเข้ามาพักได้ ทุกวันนี้เมื่อเงินหลวงไม่พอก็ต้องหาทางอื่น แต่ก็ต้องยึดหลักที่กฎหมายเปิดให้ทำได้

กับอีกส่วนคือ การทำงานที่ยังติดกรอบของนักวิชาการ สื่อสารทำความเข้าใจกับประชาชนยาก ก็ต้องพยายามปรับ