ตรวจภูมิคุ้มกัน หลังฉีดวัคซีนโควิด รายละ 2,500 บาท

สหเวชศาสตร์ ธรรมศาสตร์ ตอบข้อสงสัย ฉีดวัคซีนโควิด-19 แล้วจำเป็นต้องตรวจภูมิคุ้มกันหรือไม่

ประชาชนที่ฉีดวัคซีนโควิด-19 ทั้งโดสที่ 1 และครบ 2 โดส เริ่มค้นหาคำตอบว่า ภูมิคุ้มกันจะเกิดขึ้นหรือไม่ มากน้อยเพียงใด หลังการฉีดวัคซีน เพราะมีปรากฏการณ์ คนที่ได้รับวัคซีนครบ 2 โดส แต่ในบางรายภูมิคุ้มขึ้นเพียงครู่คราวหรือในระยะเวลาหนึ่งเท่านั้น ส่วนบางรายก็ขึ้นน้อยกว่าที่ควรจะเป็น ความจำเป็นต้อง “ตรวจภูมิ” หลังฉีดวัคซีนโควิด-19 หรือไม่

วันที่ 30 มิถุนายน 2564 ผศ.ดร.จีระพงษ์ ทะนงศักดิ์ศรีกุล ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายบริหาร และหัวหน้าห้องปฏิบัติการศูนย์ตรวจวินิจฉัยระดับโมเลกุล ศูนย์บริการสุขภาพ คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อธิบายไว้ดังนี้

ผศ.ดร.จีระพงษ์อธิบายว่า ความจริงแล้วการตรวจภูมิคุ้มกันหลังจากฉีดวัคซีนโควิด-19 อาจเป็นสิ่งที่ไม่จำเป็นในห้วงเวลาปัจจุบัน เนื่องจากวัคซีนที่ใช้อยู่ในปัจจุบันเป็นวัคซีนผ่านการรับรองจากองค์การอนามัยโลก (WHO) และตรวจสอบคุณภาพผ่านทางกระทรวงสาธารณสุขแล้ว ซึ่งตามข้อมูลที่เผยแพร่อยู่ในปัจจุบันนี้พบว่า ส่วนใหญ่หรือมากกว่า 90% ของผู้ฉีดวัคซีนโควิดจะมีภูมิคุ้มกัน อีกทั้งยังไม่มีข้อมูลบ่งชี้ถึงระดับภูมิคุ้มกันที่สัมพันธ์กับการป้องกันการติดโรคโควิด-19 (Correlates of protection) ดังนั้นการตรวจภูมิคุ้มกันหลังรับวัคซีน ณ ปัจจุบันจึงเป็นเรื่องของความสบายใจของผู้เข้ารับการตรวจภูมิที่มีทุนทรัพย์เพียงพอ

อย่างไรก็ดี ประโยชน์ของการตรวจภูมิคุ้มกันอีกอย่างหนึ่งก็คือทำให้เราทราบว่าเราเคยติดโควิด-19 มาแล้วหรือไม่ เพราะการตรวจภูมิคุ้มกันสามารถวินิจฉัยการติดเชื้อได้ โดยสามารถใช้ร่วมกับการตรวจวินิจฉัยด้วยวิธี real-time RT-PCR เพื่อเพิ่มความแม่นยำให้มากขึ้น

“โดยปกติแล้วร่างกายของเราจะไม่มีภูมิคุ้มกันต่อไวรัสโควิด เว้นแต่ผู้ที่เคยติดเชื้อหรือผู้ที่ได้รับวัคซีนโควิดมาแล้ว ฉะนั้นการตรวจตรงนี้จะทำให้สามารถบ่งชี้ได้ว่า ผู้ที่เข้ารับการตรวจภูมิเคยติดเชื้อหรือเคยรับเชื้อมาแล้วหรือยัง” ผศ.ดร.จีระพงษ์ระบุ

การตรวจภูมิคุ้มกันในแง่หนึ่งจะช่วยให้ทราบว่าผู้ที่ฉีดวัคซีนไปแล้วนั้นตอบสนองต่อวัคซีนดีหรือไม่ ตรงนี้ถือว่ามีประโยชน์ เพราะจะช่วยให้รู้ว่าหากวัคซีนยี่ห้อนี้ ไม่ตอบสนองกับร่างกายเรา ก็อาจจำเป็นต้องเปลี่ยนเป็นวัคซีนตัวใหม่แทน

คณะสหเวชศาสตร์ มธ. ปัจจุบันมีโครงการวิจัยที่ศึกษาเรื่องภูมิคุ้มกัน (Antibody) ในเลือดของผู้ที่หายป่วยจากโรคโควิด-19 อยู่แล้ว โดยได้ทำการวัดปริมาณและหารูปแบบการตอบสนองเพื่อนำไปสู่การพัฒนาชุดตรวจการติดเชื้อทางเลือกใหม่ ซึ่งการวิจัยดังกล่าวจะต้องใช้ชุดตรวจที่เรียกว่าชุด Surrogate virus neutralization assay (cPass) จึงขยายมาสู่ภาคบริการ

สำหรับ cPass เป็นชุดตรวจที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐอเมริกา (FDA) และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ให้การรับรอง โดยชุดตรวจดังกล่าวสามารถนำมาใช้ “ตรวจภูมิคุ้มกัน” หลังฉีดวัคซีนโควิด-19 ได้ด้วย โดยปกติแสดงผลเป็น % neutralization แต่ทางคณะสหเวชศาสตร์ มธ. สามารถแปลงเป็นค่าในหน่วยสากล IU/mL โดยได้ทำการเทียบเคียงกับแอนติบอดีมาตรฐานสากลที่สั่งซื้อมาจากองค์การอนามัยโลก (WHO)

“ขณะนี้มีประชาชนบางส่วนที่มีความต้องการจะตรวจภูมิคุ้มกันหลังฉีดวัคซีนโควิด คณะสหเวชศาสตร์จึงตัดสินใจเปิดให้บริการตรวจด้วยชุด cPass เป็นทางเลือกให้กับประชาชน ซึ่ง มธ.ถือเป็นที่แรกและที่เดียวในปัจจุบันที่ตรวจแล้วแสดงผลเป็น IU/mL ตามมาตรฐานสากล” ผศ.ดร.จีระพงษ์ระบุ

การแสดงผลการตรวจเป็น IU/mL ของธรรมศาสตร์นั้น จะแตกต่างไปจากที่หลายๆ โรงพยาบาลเปิดตรวจ ส่วนใหญ่จะเป็นการตรวจโดยใช้เครื่องอัตโนมัติที่แสดงผลเป็นค่า U/mL หรือ AU/mL ซึ่งไม่ใช่หน่วยมาตรฐานสากล

“วิธีที่ทางคณะสหเวชศาสตร์ ใช้ตรวจจะเรียกว่า cPass ซึ่งจะเป็นวิธีที่ตรวจวัดปริมาณ Antibody ที่แย่งจับกับชิ้นส่วนของไวรัสที่ใช้จับเข้ากับตัวรับเข้าเซลล์เสมือนจริง ฉะนั้นก็จะสามารถบ่งชี้การยับยั้งเข้าเซลล์เสมือนจริงได้ และถึงแม้จะมีที่อื่นใช้วิธีการตรวจแบบเดียวกัน แต่คณะสหเวชศาสตร์เป็นที่แรกและที่เดียวในปัจจุบันที่ออกผลเป็น IU/mL เนื่องจากเราได้ซื้อสารมาตรฐานมาจากองค์การอนามัยโลก” ผศ.ดร.จีระพงษ์ระบุ

ในส่วนของผู้ที่จะเข้ามาตรวจภูมิคุ้มกันหลังการฉีดวัคซีนโควิด-19 ควรมาหลังจากที่ได้รับวัคซีนโควิด-19 เข็มที่ 2 ประมาณ 1 เดือน ส่วนผู้ที่เคยติดเชื้อโควิด-19 มาแล้ว ก็สามารถตรวจระดับภูมิคุ้มกันหลังจากการติดเชื้อได้หลังจากการรักษาจนหาย 1 เดือน เช่นกัน

ผศ.ดร.จีระพงษ์อธิบายถึงวิธีการตรวจภูมิคุ้มกันว่า จะใช้วิธีการตรวจน้ำเหลืองซีรั่ม โดยจะทราบผลไม่เกิน 48 ชั่วโมง ในส่วนของค่าใช้จ่ายอาจจะสูงกว่าการตรวจแบบทั่วไป เพราะมีค่าสารมาตรฐานที่จะต้องใส่เข้าไปในการตรวจแต่ละครั้งด้วย

“ผมแนะนำว่าแม้จะมีภูมิคุ้มกันแล้วแต่การ์ดก็จะต้องไม่ตก เพราะต่อให้วัคซีนโควิด-19 มีการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน แต่เราก็ยังสามารถมีโอกาสติดเชื้อโควิด-19 ได้ แม้จะไม่มีอาการแต่ก็ยังแพร่เชื้อต่อไปได้ ฉะนั้นก็ยังจำเป็นจะต้องใส่หน้ากากอนามัย ล้างมือ และเว้นระยะห่าง ไปจนกว่าประชากรส่วนใหญ่ในประเทศจะได้รับวัคซีนโควิด-19 ครบถ้วนจนเกิดภูมิคุ้มกันหมู่” ผศ.ดร.จีระพงษ์เน้นย้ำ

ทางด้าน รศ.ไพลวรรณ สัทธานนท์ คณบดีคณะสหเวชศาสตร์ อธิบายเพิ่มเติมว่า ผู้ตรวจและผู้แปลผลของคณะสหเวชศาสตร์จะเป็นนักเทคนิคการแพทย์ที่เชี่ยวชาญด้านการตรวจระดับโมเลกุลจึงมีความถนัดและแม่นยำสูง

ส่วนเครื่องมือที่ใช้ในการตรวจภูมิต้านทาน แม้ว่าจะเป็นเครื่องมือโดยทั่วไป เช่น  Semi-automatic ELISA washer และ ELISA reader หากแต่จุดเด่นที่สุดของเราคือการใช้ชุดตรวจ cPass แบบ ELISA plate ซึ่งเป็นยี่ห้อเดียวในปัจจุบันที่ได้รับการรับรองจาก FDA USA และ อย. จึงทำให้ค่าบริการของเราสูงกว่าที่อื่น ๆ

รศ.ไพลวรรณกล่าวต่อว่า ขณะนี้ คณะสหเวชศาสตร์ มธ. ได้เปิดตรวจวัดระดับภูมิต้านทานการติดเชื้อไวรัสโควิด-19 ด้วยวิธี Surrogate Virus Neutralization Test โดยคิดค่าบริการรายละ 2,500 บาท และตรวจหาภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไวรัสด้วยวิธี Indirect ELISA Test (RBD ELISA) ค่าบริการ 1,200 บาท ซึ่งหากรับบริการเป็นกลุ่มหรือหมู่คณะตั้งแต่ 5 คนขึ้นไป จะได้รับส่วนลดพิเศษ สอบถามเพิ่มเติม 0-2986-9213 ต่อ 7277