พัสตราภรณ์โบราณ หัตถศิลป์ชั้นสูงของมรดกไทย
ชุดไทยจักรพรรดิ ผ้าลายดอกลอยฝาบาตร สไบปักพุ่มข้าวบิณฑ์ก้านแย่ง เป็น 1 ใน 8 แบบที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงออกแบบไว้ โดยนายสรพล ถีระวงษ์ ทายาทช่างศิลปหัตกรรม พ.ศ. 2560 จังหวัดนนทบุรี ได้นำมาจัดแสดงไว้ภายในงาน “ศิลปาชีพทอใจ วิถีใหม่ใต้ร่มพระบารมี” จัดโดยศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) เมื่อวันที่ 1 – 5 สิงหาคมที่ผ่านมา
ครูสรพล เปิดเผยว่า ในอดีตผู้หญิงในราชสำนักหรือ ชาววัง ผ้าไม่ได้เป็นแค่หนึ่งในปัจจัยสี่ แต่ยังเป็นเครื่องบอกสถานะ รสนิยม ถึงความละเอียด และความรู้ในการแต่งกาย เสื้อผ้าหรือเครื่องฉลองพระองค์ของเจ้านายและข้าราชสำนักฝ่ายใน นอกจากจะแตกต่างจากเสื้อผ้าของประชาชนทั่วไปแล้ว ยังมีลักษณะพิเศษคือเสื้อผ้าชาววังจะต้องมีกลิ่นหอมเน้นสารสกัดจากธรรมชาติทั้งผ้านุ่งและผ้าห่มอยู่ตลอดเวลา จึงเป็นสูตรเฉพาะของแต่ละวัง แต่ละบ้านเรือนแตกต่างกันออกไป สูตรน้ำปรุงโบราณจะมีเอกลัษณ์ของกลิ่นที่ตรึงเคลือบอยู่ในเครื่องนุ่งห่มนานที่สุด จึงเป็นที่มาของการทำ ซัก รีด ร่ำ จนเป็นที่มาจนถึงทุกวันนี้ว่า ไม่ว่าชาววังจะไปนั่งที่ไหน แม้จะลุกไปนานแล้วก็ตามกลิ่นหอมจากผืนผ้าที่นุ่งห่มก็จะติดอยู่บริเวณนั้นๆ กลิ่นความหอมของผ้านุ่งผ้าห่ม เกิดจากการซักทำความสะอาด นับเป็นวิธีที่ละเอียด ประณีต ซึ่งเกิดจากภูมิปัญญา ความช่างสังเกต ช่างทดลอง และความอดทนสอดคล้องกับ พัสตราภรณ์โบราณ หมายถึง เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม รวมถึงเครื่องประดับ เครื่องศิราภรณ์ เครื่องอลงกรณ์ งานอนุรักษ์ผ้าเก่านับเป็นหัตถศิลป์ชั้นสูงที่ในอดีตถูกจำกัดไว้ให้ผู้มียศฐาบรรดาศักดิ์และชนชั้นศักดินาเท่านั้น ที่จะสามารถสวมใส่ได้ ครูสรพล ใช้เทคนิคปักผ้าพัสตราภรณ์ โดยยึดกระบวนการทำแบบดั้งเดิมตามแบบ
ฉบับโบราณทุกขั้นตอน โดยเน้นเลียนแบบให้เหมือนของเดิมมากที่สุด โดยใช้เทคนิคการปักผสมผสานจากสิ่งที่ได้เรียนมาจากครูผู้สั่งสอนเทคนิคจากหลายท่าน นำมาประยุกต์จนเป็นเทคนิคเฉพาะของตัวเอง ซึ่งเป็นการรักษางานหัตถศิลป์ชั้นสูงในการแต่งกายให้คงอยู่ในสังคมไทยต่อไป
“นอกจากนี้ ครูสรพล ยังฝากเน้นย้ำถึงคุณค่าการรักษางานหัตถศิลป์ชั้นสูงของผ้าโบราณไว้ ซึ่งหาดูได้ยากในปัจจุบัน หากรุ่นลูกรุ่นหลานไม่ช่วยกันอนุรักษ์สืบทอดต่อสูญหายแน่นอน ศิลปะไทยมีอะไรมากกว่านี้ เรียนรู้ไม่มีวันจบ ต้องรู้จักเรียนรู้และพัฒนาตัวเองควบคู่กันไปด้วย”
