Tourism War เดือด ศึกหนักท่องเที่ยวไทย

คอลัมน์ : สามัญสำนึก
ผู้เขียน : ณัฏฐ์พิชญ์ วงษ์สง่า
[email protected]

9 มกราคมที่ผ่านมา การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย หรือ ททท. แถลงแผนการขับเคลื่อนนโยบายในปี 2569 โดยตั้งเป้ารายได้ท่องเที่ยวปีนี้ไว้ที่ 3 ล้านล้านบาท

กลับมาได้เท่ากับปี 2562 (ก่อนโควิด) ฟังแล้วหนักใจแทน

เพราะการผลักดันให้ประเทศไทยมีจำนวนนักท่องเที่ยวและรายได้ที่เพิ่มขึ้นท่ามกลางปัจจัยลบรอบทิศในวันนี้เป็นอะไรที่ไม่ง่ายเลย

แค่เห็น Risk Factor ของภาคการท่องเที่ยวของไทย การออกแรงเพิ่มแบบคูณ 2 ตามที่ “ฐาปนีย์ เกียรติไพบูย์” ผู้ว่าการ ททท.บอกไม่น่าจะรับไหว

ไม่ว่าจะเป็นประเด็นเรื่องของปัญหาภูมิรัฐศาสตร์ที่กระจายอยู่ในหลายพื้นที่ของโลก ทั้งสหรัฐอเมริกา เอเชียตะวันออก ชายแดนไทย-กัมพูชา หรือปัญหา “ค่าเงินบาท” ที่แข็งค่า การมีผู้เล่นรายใหม่ในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวโลก หลายประเทศได้หันมาใช้การท่องเที่ยวเป็นเครื่องมือสร้างรายได้

รวมถึงการแข่งขันที่รุนแรงจากการเปลี่ยนจากประเทศคู่ค้าเป็นประเทศคู่แข่ง และความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัย

นี่ยังไม่รวม “ภัยธรรมชาติ” ทั้งเรื่องแผ่นดินไหว น้ำท่วม ที่เกิดขึ้นบ่อยเหลือเกินในระยะหลัง

ประเด็นเหล่านี้ ล้วนเป็น “ความเสี่ยง” ที่บริหารจัดการยากทั้งสิ้น

แค่เจอปัญหาเรื่องความเชื่อมั่นและความไม่ปลอดภัยก็ทุบตัวเลขนักท่องเที่ยวจีนหายไป 30-40% ในปีที่ผ่านมา

เรียกว่า ภาคการท่องเที่ยวของไทยในวันนี้ตกอยู่ท่ามกลาง “Tourism War” อย่างแท้จริง

หลายประเทศในภูมิภาคเอเชีย โดยเฉพาะประเทศบ้านใกล้เรือนเคียงเรา ไม่ว่าจะเป็นจีน เวียดนาม สิงคโปร์ มาเลเซีย ฯลฯ ต่างใช้มาตรการดึงดูดนักท่องเที่ยวเชิงรุก ไม่ว่าจะเป็นการออกมาตรการด้านวีซ่า การสร้างภาพลักษณ์ด้านการท่องเที่ยวที่เน้นการสร้างประสบการณ์ที่แปลกใหม่ดึงความสนใจของนักท่องเที่ยว

การใช้คอนเทนต์บนสื่อออนไลน์และพลังของอินฟลูเอนเซอร์สร้างกระแสโปรโมตการท่องเที่ยวให้เข้าถึงคนทั่วโลก การออกแคมเปญโปรโมชั่น พร้อมสนับสนุนต้นทุนการท่องเที่ยวให้นักท่องเที่ยว เช่น ตั๋วเครื่องบิน โรงแรมที่พัก และกิจกรรมท่องเที่ยว เพื่อจูงใจและกระตุ้นการตัดสินใจเดินทาง

รวมทั้งการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวให้มีความแปลกใหม่ และสร้างแหล่งท่องเที่ยวใหม่ หรือ Man-made Destination เพื่อเพิ่มจุดขายใหม่ให้แข่งขันกับประเทศอื่นได้

ประเด็นเหล่านี้ทำให้ภาคการท่องเที่ยวของไทยเผชิญความท้าทายรอบทิศ จำนวนนักท่องเที่ยวและรายได้ไม่เติบโตเหมือนในอดีต ประเทศคู่แข่งแย่งนักท่องเที่ยวต่างชาติไปได้ชัดเจนมากขึ้นทุกวัน

เรียกว่า นอกจากจะเปลี่ยนเกมแข่งขันด้านการท่องเที่ยวของภูมิภาคแล้ว ยังเพิ่มแรงกดดันต่อขีดความสามารถด้านการแข่งขันของไทยด้วย

เพราะหากดูตัวเลขนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เดินทางเข้าประเทศที่เป็น “คู่แข่ง” ใกล้ ๆ บ้านเราในปี 2568 ที่ผ่านมา จะพบว่ามีเพียง “ไทย” ประเทศเดียวที่มีจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติต่ำกว่าปีก่อนหน้า

ขณะที่จีนมีอัตราการเติบโตเกือบ 30% เวียดนามเติบโตกว่า 20% ญี่ปุ่นและเกาหลีใต้เติบโตเกือบ 20% มาเลเซียเติบโตราว 10% เป็นต้น

หรือหากจะเปรียบเทียบให้ชัดเจนกว่านี้ก็จะเห็นอีกว่า ปีที่ผ่านมา “จีน” มาเที่ยวไทย 4.47 ล้านคน ลดลงไปราว 33-34% แต่ไปเที่ยวญี่ปุ่นเกือบ 9 ล้านคน ไปเที่ยวเวียดนามเกือบ 5 ล้านคน เกาหลีใต้มาเที่ยวไทย 1.55 ล้านคน แต่ไปเที่ยวญี่ปุ่นถึงเกือบ 9 ล้านคน ไปเที่ยวเวียดนามถึงกว่า 4 ล้านคน หรือไต้หวันที่มาเที่ยวไทย 9.87 แสนคน แต่ไปเที่ยวญี่ปุ่นกว่า 6 ล้านคน ไปเที่ยวเวียดนามกว่า 1 ล้านคน

ก่อนหน้านี้เราคิดแบบปลอบใจตัวเองว่านักท่องเที่ยวต่างชาติที่แห่ไปเที่ยวเวียดนามนั้น ส่วนใหญ่เป็นคนละกลุ่มกับที่มาเที่ยวไทย เป็นกลุ่มที่ชอบ “ของถูก” เป็นกลุ่มที่มักจะไปครั้งเดียวไม่เที่ยวซ้ำ ฯลฯ แต่ภาพที่ออกมากลับกลายเป็นว่าแนวโน้มตัวเลขของจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เข้าเวียดนามก็ยังเติบโตได้ต่อเนื่อง

โดยคาดการณ์กันว่าในปีที่ผ่านมา “ญี่ปุ่น” น่าจะมีจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติทะลุ 40 ล้านคนไปเรียบร้อยแล้ว เพิ่มจากจำนวน 36.87 ล้านคนในปีก่อนหน้า โดยปัจจัยขับเคลื่อนหลักคือความเชื่อมั่นในเรื่องความปลอดภัย แหล่งช็อปปิ้ง อาหาร ค่าเงิน

ขณะที่เวียดนามมีจำนวนรวมราว 21-22 ล้านคน เพิ่มจากปีก่อนที่มีประมาณ 17-18 ล้านคน ซึ่งตัวขับเคลื่อนหลักน่าจะมาจากความได้เปรียบเรื่อง “ต้นทุนค่าใช้จ่าย” ความสดใหม่ของสินค้าท่องเที่ยว โดยเฉพาะแหล่งท่องเที่ยวที่เป็น Man-made Attraction

ส่วนประเทศไทยวันนี้เรายังเน้นขายแหล่งท่องเที่ยวเดิม ๆ ไม่มีแหล่งท่องเที่ยวที่เป็น Man-made นักท่องเที่ยวยังกระจุกตัวอยู่แค่เมืองท่องเที่ยวหลักไม่กี่จังหวัด มาตรการช่วยลดต้นทุนนักท่องเที่ยวต่างชาติยังไม่มี แถมค่าเงินบาทยังแข็งค่าต่อเนื่อง

แล้วอะไรคือ “โอกาส” และข้อได้เปรียบด้านการแข่งขันของประเทศไทย

หรือว่า ท่องเที่ยวไทยเราพ่าย Tourism War แบบเบ็ดเสร็จไปแล้ว…