กกพ.รื้อเกณฑ์โซลาร์ชุมชน เลิกสัญญาซื้อไฟชั่วนิรันดร์

กกพ.ทบทวนโครงการโซลาร์ฟาร์มชุมชน และสัญญารับซื้อไฟฟ้า โดยเฉพาะกลุ่มโรงไฟฟ้าที่ได้รับสิทธิ Adder และสัญญา PPA ระยะยาว หลังสะท้อนความกังวลเรื่องภาระต้นทุนค่าไฟฟ้าของประเทศในระยะยาว เร่งจัดทำหลักเกณฑ์ Direct PPA รองรับดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่ เตรียมชง กพช.เร็ว ๆ นี้

นายพูลพัฒน์ ลีสมบัติไพบูลย์ เลขาธิการ สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) เปิดเผยว่า ขณะนี้ภาครัฐอยู่ระหว่างทบทวนนโยบายโครงการโซลาร์ฟาร์มชุมชน หลังจากเปิดรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน โดยมีประเด็นสำคัญที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติม ทั้งรูปแบบการกระจายผลประโยชน์สู่ประชาชน วิธีคัดเลือกโครงการ และแนวทางสร้างความเป็นธรรมให้กับทุกพื้นที่ ไม่ให้ผลประโยชน์กระจุกตัวเฉพาะชุมชนที่ตั้งโครงการผลิตไฟฟ้า

สำหรับโครงการโซลาร์ภาคประชาชน ขณะนี้ กกพ.อยู่ระหว่างจัดทำร่างประกาศหลักเกณฑ์และเปิดรับฟังความคิดเห็น คาดว่าจะแล้วเสร็จภายในสิ้นเดือนพฤษภาคม 2569 ก่อนประกาศเชิญชวนอย่างเป็นทางการภายในเดือนมิถุนายนนี้

สำหรับการผลักดันโครงการ Direct PPA หรือการซื้อขายไฟฟ้าสะอาดโดยตรงระหว่างผู้ผลิตและผู้ใช้ไฟรายใหญ่ ซึ่งรัฐบาลต้องการใช้เป็นเครื่องมือดึงดูดการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์และอุตสาหกรรม AI เข้าสู่ประเทศไทย โดยในระยะแรกจะเปิดรองรับเฉพาะกลุ่มดาต้าเซ็นเตอร์ประมาณ 2,000 เมกะวัตต์

ส่วนหลักเกณฑ์ Direct PPA ได้ผ่านกระบวนการสำคัญมาตั้งแต่รัฐบาลชุดก่อน ทั้งการกำหนดวิธีคัดเลือก หลักประกันการใช้โครงข่าย และแนวทางกำกับดูแลต่าง ๆ เหลือเพียงการเสนอเข้าสู่ กพช. เพื่อพิจารณาเห็นชอบ โดยอัตราค่าไฟจะอ้างอิงจากโครงการ UGT2 ซึ่งมีค่าเฉลี่ยประมาณ 4.09 บาทต่อหน่วย แบ่งตามระดับแรงดันไฟฟ้า ทั้งนี้ กกพ.ย้ำว่า การกำหนดอัตราค่าไฟสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ต้องไม่สร้างความเหลื่อมล้ำกับผู้ใช้ไฟกลุ่มอื่น และต้องคำนึงถึงประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทย ทั้งการลงทุน การพัฒนาบุคลากร และการสนับสนุนอุตสาหกรรม AI ในอนาคต

นอกจากนี้ กกพ.ยังให้ความสำคัญกับการบริหารต้นทุนระบบไฟฟ้า โดยเฉพาะกรณีการลงทุนโครงข่ายรองรับดาต้าเซ็นเตอร์จำนวนมาก จึงเตรียมกำหนดหลักประกันการใช้ไฟฟ้าและโครงข่ายในระดับประมาณ 4.5 ล้านบาทต่อเมกะวัตต์ เพื่อป้องกันความเสี่ยงกรณีนักลงทุนยกเลิกโครงการหลังรัฐลงทุนระบบสายส่งไปแล้ว ซึ่งอาจกลายเป็นภาระต้นทุนของประชาชนในอนาคต

ในส่วนของ Adder และสัญญา PPA ระยะยาว กกพ.ยอมรับว่า เป็นอีกเรื่องสำคัญที่ต้องเร่งทบทวน โดยเฉพาะสัญญารับซื้อไฟฟ้าบางประเภทที่มีลักษณะสัญญาชั่วนิรันดร์ ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกับหลักสากล

“ไม่มีสัญญาใดที่ไม่กำหนดวันสิ้นสุด เราต้องกลับมาดูว่าอะไรเหมาะสมกับประเทศในระยะยาว”

ทั้งนี้ กกพ.มองว่า สัญญา Adder บางส่วนจะทยอยหมดอายุตามกรอบเวลาเดิม จึงไม่น่ากังวลมากนัก แต่สิ่งที่เป็นห่วง คือ สัญญารับซื้อไฟฟ้าที่มีภาระผูกพันระยะยาว ซึ่งส่งผลต่อต้นทุนค่าไฟฟ้าโดยรวมของประเทศ และอาจต้องนำกลับมาหารือในคณะกรรมการชุดใหม่ที่รัฐบาลตั้งขึ้นเพื่อทบทวนโครงสร้างพลังงานไทย อย่างไรก็ตาม การบริหารระบบไฟฟ้าต้องมองทั้งด้านต้นทุนและความมั่นคงควบคู่กัน เพราะแม้โรงไฟฟ้าสำรองจะถูกมองว่าเป็นต้นทุนส่วนเกินในช่วงปกติ แต่ในภาวะวิกฤต เช่น ช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครน หรือเหตุการณ์ภัยพิบัติ โรงไฟฟ้าสำรองเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในการรักษาเสถียรภาพระบบไฟฟ้าและควบคุมต้นทุนพลังงานของประเทศไม่ให้พุ่งสูงเกินไป