พาณิชย์ลุยสกัดน้ำมะพร้าวปลอมปน ตรวจเข้มโรงงานกลุ่มเสี่ยง 24 ราย

“ศุภจี” ยกระดับปราบปรามน้ำมะพร้าวปลอมปน หลังพบกระทบความเชื่อมั่นผู้บริโภคและตลาดส่งออก โดยเฉพาะจีนที่มีสัดส่วนราว 70% ของการส่งออกทั้งหมด กรมพัฒนาธุรกิจการค้าส่งข้อมูลโรงงานกลุ่มเสี่ยง 24 ราย ในราชบุรี สมุทรสาคร นครปฐม และสมุทรสงคราม ให้ 9 หน่วยงานตรวจเชิงลึก พร้อมใช้หลัก Mass Balance มะพร้าวสด 4 ลูก ผลิตน้ำมะพร้าวแท้ได้ 1 ลิตร ตรวจย้อนกลับวัตถุดิบ-ฉลาก-มาตรฐานโรงงาน เดินหน้ารักษาภาพลักษณ์มะพร้าวน้ำหอมไทยในตลาดโลก

นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยถึงมาตรการป้องกันและปราบปรามการปลอมปนน้ำมะพร้าวว่า กระทรวงพาณิชย์ได้ร่วมกับสภาอุตสาหกรรมจังหวัดราชบุรี และสมาคมมะพร้าวน้ำหอมไทย แถลงข่าวยกระดับมาตรการแก้ปัญหาน้ำมะพร้าวปลอมปน ซึ่งเป็นปัญหาที่กระทบต่อความเชื่อมั่นของผู้บริโภค คุณภาพและมาตรฐานสินค้า รวมถึงภาพลักษณ์อุตสาหกรรมมะพร้าวน้ำหอมของไทย

ทั้งนี้ อุตสาหกรรมมะพร้าวน้ำหอมและผลิตภัณฑ์น้ำมะพร้าวเป็นสินค้าเศรษฐกิจสำคัญของไทย โดยมีตลาดส่งออกหลักคือประเทศจีน คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 70% ของการส่งออกทั้งหมด หากเกิดปัญหาปลอมปนและข้อมูลบนฉลากไม่ตรงกับข้อเท็จจริง ย่อมกระทบความเชื่อมั่นของตลาดส่งออกและภาพลักษณ์สินค้าไทยในระยะยาว

นางศุภจีกล่าวว่า กระทรวงพาณิชย์จะตรวจสอบอย่างเข้มข้นร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และบังคับใช้กฎหมายตามอำนาจหน้าที่ของแต่ละหน่วยงานอย่างเด็ดขาด เพื่อรักษามาตรฐานและภาพลักษณ์ของมะพร้าวน้ำหอมไทยในตลาดโลก

ปัจจุบัน กระทรวงพาณิชย์ได้สร้างเครือข่ายภาครัฐและเอกชนเพื่อเฝ้าระวังและป้องกันการปลอมปนน้ำมะพร้าว โดยเฉพาะการกำกับดูแลแหล่งที่มาและคุณภาพของวัตถุดิบ สถานที่แปรรูปขั้นต้นของมะพร้าว หรือ “ล้ง” และกระบวนการนำวัตถุดิบเข้าสู่โรงงาน เพื่อป้องกันการนำวัตถุดิบที่ไม่ทราบแหล่งที่มาหรือมีความเสี่ยงต่อการปลอมปนเข้าสู่กระบวนการผลิต

ในส่วนของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง กรมโรงงานอุตสาหกรรมจะตรวจสอบความถูกต้องของโรงงานว่าได้รับอนุญาตและขึ้นทะเบียนถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือ อย. ตรวจสอบความถูกต้องด้านอาหาร ขณะที่กรมวิชาการเกษตรกำกับดูแลมาตรฐานวัตถุดิบที่เข้าสู่กระบวนการผลิต

ขณะเดียวกัน จะมีการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์เพื่อพิสูจน์ความแท้ของน้ำมะพร้าว ใช้ยืนยันความเป็นมะพร้าวแท้ 100% โดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ รวมถึงกำหนดให้แสดงองค์ประกอบสำคัญในน้ำมะพร้าวพร้อมดื่มบนฉลากอย่างชัดเจน เช่น น้ำมะพร้าวน้ำหอม 100% น้ำมะพร้าว 100% หรือกรณีน้ำมะพร้าวที่มีส่วนผสมของน้ำ น้ำตาล หรือสารปรุงแต่งอื่น ต้องระบุให้ครบถ้วน เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับข้อมูลที่ถูกต้องก่อนตัดสินใจซื้อ

สำหรับการตรวจสอบโรงงานผลิตที่มีความเสี่ยงทำการปลอมปนน้ำมะพร้าว ล่าสุดพบโรงงานน้ำมะพร้าวกลุ่มเสี่ยงในจังหวัดราชบุรี สมุทรสาคร นครปฐม และสมุทรสงคราม ภายใต้รหัสโรงงานอุตสาหกรรม 00801 ซึ่งประกอบกิจการทำอาหารหรือเครื่องดื่มจากผัก พืช หรือผลไม้ จำนวน 24 ราย

กรมพัฒนาธุรกิจการค้าได้ส่งรายชื่อโรงงานกลุ่มเสี่ยงดังกล่าวให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 9 หน่วยงาน เพื่อตรวจสอบแล้ว ได้แก่ กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง ชุดปฏิบัติการปราบปรามคนต่างด้าวที่กระทำผิดกฎหมาย กรมสอบสวนคดีพิเศษ กรมสรรพากร กรมโรงงานอุตสาหกรรม กรมวิชาการเกษตร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม และสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค หรือ สคบ.

หากตรวจพบการกระทำความผิดภายใต้กฎหมายของหน่วยงานใด จะดำเนินการตามกฎหมายอย่างเด็ดขาด พร้อมทั้งสั่งการให้มีการลงพื้นที่ตรวจสอบโรงงานผลิตน้ำมะพร้าวอย่างต่อเนื่อง

นายพูนพงษ์ นัยนาภากรณ์ อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กล่าวว่า กรมฯ ได้ดำเนินการสืบสวนเชิงรุกและรวบรวมข้อมูลนิติบุคคลกลุ่มเสี่ยงจำนวน 24 ราย ซึ่งมีโรงงานตั้งอยู่ในพื้นที่แหล่งเพาะปลูกสำคัญ ก่อนส่งข้อมูลให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบเชิงลึกตามอำนาจหน้าที่

หนึ่งในมาตรการสำคัญที่จะใช้ตรวจสอบ คือ หลักการตรวจสอบความสมดุลของวัตถุดิบ หรือ Mass Balance โดยกำหนดสัดส่วนมาตรฐานว่า มะพร้าวสด 4 ลูก สามารถผลิตน้ำมะพร้าวแท้ได้ 1 ลิตร หากปริมาณวัตถุดิบที่รับซื้อไม่สอดคล้องกับปริมาณผลิตภัณฑ์ที่ผลิตและจำหน่าย เจ้าหน้าที่สามารถขยายผลตรวจสอบเพิ่มเติมได้ทันที

นายพูนพงษ์กล่าวว่า ที่ผ่านมา กรมฯ ตรวจพบความผิดปกติในกลุ่มเสี่ยงที่อาจผลิตน้ำมะพร้าวน้ำหอมปลอมปน เช่น มีการตั้งราคาขายต่ำผิดปกติ โดยน้ำมะพร้าวขวดขนาด 350 มิลลิลิตรบางรายขายที่ 20-25 บาท ทั้งที่ต้นทุนมะพร้าวน้ำหอม 1 ลูก สูงกว่า 10 บาทแล้ว ขณะที่ผู้ผลิตน้ำมะพร้าวน้ำหอมแท้ 100% ขนาด 250 มิลลิลิตร บางรายขายที่ 65-69 บาทต่อขวด

นอกจากนี้ ยังพบความผิดปกติจากผู้ผลิตบางรายที่ผลิตน้ำมะพร้าวน้ำหอมบรรจุขวดจำนวนมาก แต่มีการรับซื้อมะพร้าวน้ำหอมผลสดเข้าไปในปริมาณน้อย จึงได้ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าตรวจสอบเชิงลึกแล้ว

จากนี้ กรมฯ จะเน้นตรวจสอบใน 3 ประเด็นหลัก ได้แก่ การตรวจสอบย้อนกลับการใช้วัตถุดิบ เนื่องจากน้ำมะพร้าว 1 ขวดขนาดเล็กต้องใช้มะพร้าวเป็นลูก การตรวจสอบการแสดงฉลากให้ชัดเจน และการบังคับใช้กฎหมายของแต่ละหน่วยงานอย่างเข้มงวด

ด้านนายณรงค์ศักดิ์ ชื่นสุชน ประธานสภาอุตสาหกรรมจังหวัดราชบุรี กล่าวว่า ตลาดต่างประเทศ โดยเฉพาะประเทศจีน เริ่มเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบย้อนกลับแหล่งที่มาของผลิตภัณฑ์น้ำมะพร้าวมากขึ้น มีการส่งตัวอย่างสินค้าไปตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการต่างประเทศ เพื่อตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลบนฉลาก และเริ่มมีการดำเนินมาตรการกับสินค้าที่ตรวจพบข้อมูลไม่ตรงตามข้อเท็จจริงแล้ว

ภาคอุตสาหกรรมมองว่ามาตรการดังกล่าวเป็นโอกาสในการยกระดับมาตรฐานสินค้าไทย และสร้างความได้เปรียบให้กับผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจอย่างโปร่งใส โดยพร้อมร่วมมือกับภาครัฐผลักดันระบบตรวจสอบย้อนกลับตลอดห่วงโซ่การผลิต ตั้งแต่แหล่งปลูกจนถึงผลิตภัณฑ์ปลายทาง

นอกจากนี้ ยังเสนอให้ส่งเสริมการใช้เครื่องหมายสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI มะพร้าวน้ำหอมราชบุรี เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภคในตลาดโลก โดยเฉพาะในช่วงที่ตลาดจีนมีการรีเซตระบบนำเข้าใหม่ ซึ่งเป็นโอกาสให้ผู้ผลิตที่สุจริตขยายตลาดได้มากขึ้น ขณะที่ตลาดยุโรปก็เริ่มมีความต้องการน้ำมะพร้าวน้ำหอมแท้เช่นเดียวกัน

นายจรัญ เจริญทรัพย์ นายกสมาคมมะพร้าวน้ำหอมไทย กล่าวว่า การแก้ปัญหามะพร้าวน้ำหอมแบบครบวงจรของกระทรวงพาณิชย์ ได้ช่วยให้ราคามะพร้าวน้ำหอมหน้าสวนปรับตัวดีขึ้นต่อเนื่อง จากช่วงเดือนมีนาคมที่ราคาลดลงเหลือเพียงลูกละ 2-3 บาท จากปัญหาผลผลิตออกสู่ตลาดพร้อมกันและแรงกดดันด้านราคารับซื้อ

หลังจากกระทรวงพาณิชย์สนับสนุนการจัดตั้ง “ล้งชุมชน” เพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองให้เกษตรกร รวมทั้งประสานห้างค้าปลีกและสถานีบริการน้ำมันช่วยกระจายผลผลิตกว่า 10 ล้านลูก ส่งผลให้ราคามะพร้าวน้ำหอมหน้าสวนปรับขึ้นมาอยู่ที่ลูกละ 13-15 บาท ซึ่งเป็นระดับราคาที่เกษตรกรมีความพึงพอใจ

อย่างไรก็ตาม ภาคเกษตรกรต้องการให้เพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบการปลอมปนน้ำมะพร้าว เพื่อป้องกันไม่ให้กลายเป็นต้นเหตุที่อาจทำให้ราคาตกต่ำในอนาคต และทำลายชื่อเสียงมะพร้าวน้ำหอมของไทย

สำหรับภาพรวมการส่งออกผลิตภัณฑ์น้ำมะพร้าวของไทยในปี 2568 ข้อมูลจากสำนักงานปลัดกระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า ไทยส่งออกผลิตภัณฑ์น้ำมะพร้าวทุกประเภทรวมกว่า 560,000 ตัน มูลค่า 18,631 ล้านบาท โดยตลาดส่งออกหลักยังคงขยายตัวต่อเนื่อง โดยเฉพาะจีน ซึ่งเป็นตลาดสำคัญของไทย

กระทรวงพาณิชย์เตรียมขยายผลโมเดลล้งชุมชนไปยังพื้นที่เพาะปลูกสำคัญอื่น ๆ เพื่อเสริมความเข้มแข็งให้เกษตรกร รักษาเสถียรภาพตลาดมะพร้าวน้ำหอมไทยในระยะยาว ควบคู่กับการปราบปรามน้ำมะพร้าวปลอมปน เพื่อยกระดับมาตรฐานสินค้าไทยและรักษาความเชื่อมั่นของตลาดโลก