น้ำมันลง แต่ข้าวแกงไม่ลง “ศุภจี” เปิดแผนจานละ 40 บาท ช่วยมนุษย์เงินเดือน

ราคาน้ำมันเริ่มปรับลดลง แต่ราคาข้าวแกง อาหารตามสั่ง และอาหารจานด่วนที่ขยับขึ้นไปก่อนหน้านี้กลับยังลดลงได้ยาก เพราะต้นทุนของร้านอาหารไม่ได้มีเพียงค่าน้ำมัน แต่ยังรวมถึงแก๊สหุงต้ม ค่าไฟ ค่าแรง ค่าเช่า และวัตถุดิบอีกหลายรายการ

นี่จึงเป็นเหตุผลที่กระทรวงพาณิชย์เลือกเดินมาตรการ “ข้าวแกงราคาประหยัด” แทนการบังคับให้ร้านอาหารลดราคา โดยเตรียมดึงร้านอาหารในเครือข่ายเข้าร่วมโครงการ เสนอเมนูราคาประมาณ 40 บาทต่อจาน เพื่อเป็นทางเลือกให้มนุษย์เงินเดือนและประชาชนที่ต้องแบกรับค่าครองชีพสูง

นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า แม้ราคาน้ำมันจะลดลง แต่ต้นทุนสินค้าและอาหารแต่ละประเภทมีโครงสร้างแตกต่างกัน จึงไม่สามารถคาดหวังให้ราคาสินค้าทุกชนิดลดลงพร้อมกันได้

“น้ำมันลด ไม่ได้หมายความว่าทุกอย่างจะลดได้ทันที เพราะยังมีต้นทุนอื่น ทั้งแก๊สหุงต้ม ค่าไฟ ค่าแรง ค่าครองชีพ และวัตถุดิบบางรายการที่ยังเพิ่มขึ้น ต้นทุนเหล่านี้ยังค้างอยู่ในการดำเนินธุรกิจของร้านอาหาร”

ข้าวแกงขึ้นแล้วลงยาก

ก่อนหน้านี้ ราคาข้าวแกง อาหารตามสั่ง และอาหารจานด่วนหลายรายการปรับขึ้นตามต้นทุน โดยบางเมนูเพิ่มขึ้นประมาณ 5-10 บาท และราคาเฉลี่ยบางพื้นที่เกิน 50 บาทต่อจาน

อย่างไรก็ตาม แม้ต้นทุนบางรายการ เช่น น้ำมัน จะเริ่มลดลง แต่ร้านอาหารยังมีต้นทุนแฝงอีกหลายด้าน ทำให้การลดราคาขายกลับลงมาไม่ใช่เรื่องง่าย

นางศุภจี กล่าวว่า ร้านอาหารส่วนใหญ่ไม่ได้มีกำไรสูงมาก และบางช่วงยังต้องแบกรับต้นทุนที่เพิ่มขึ้น จึงต้องดูแลให้เกิดความเป็นธรรมทั้งกับผู้บริโภคและผู้ประกอบการ

“ไม่ได้บอกว่าร้านค้าไม่ควรลดราคา แต่ต้นทุนแฝงหลายอย่างยังอยู่ คนอาจไม่ได้พูดถึง แต่ต้นทุนเหล่านี้ยังค้างอยู่ในธุรกิจ เพราะฉะนั้นต้องดูความเป็นธรรมให้ครบทั้งห่วงโซ่”

ไม่บังคับลดราคา แต่เพิ่มทางเลือก 40 บาท

แนวทางที่กระทรวงพาณิชย์กำลังพิจารณา คือ การต่อยอดโครงการ “ไทยช่วยไทยพลัส” โดยเปิดรับสมัครร้านอาหารเข้าร่วมโครงการข้าวแกงราคาประหยัด

เบื้องต้นตั้งเป้าราคาไว้ที่ประมาณ 40 บาทต่อจาน เช่น ข้าวราดกับข้าวอย่างน้อย 2 อย่าง โดยร้านค้าที่สมัครใจเข้าร่วมจะได้รับเงินสนับสนุนเพื่อลดต้นทุนวัตถุดิบ และต้องจัดทำเมนูที่มีคุณภาพ ปริมาณเหมาะสม และจำหน่ายในราคาที่กำหนด

นางศุภจี กล่าวว่า แนวทางดังกล่าวไม่ใช่การแทรกแซงกลไกตลาด แต่เป็นการเพิ่ม “เมนูทางเลือก” ให้ประชาชนสามารถเข้าถึงอาหารในราคาที่จ่ายไหว

“กระทรวงพาณิชย์ไม่ได้เข้าไปบังคับให้ร้านค้าลดราคา แต่ต้องการช่วยให้ประชาชนมีทางเลือก หากร้านค้าเข้าร่วม เราก็จะสนับสนุนบางส่วน เพื่อให้เขาสามารถทำข้าวแกงในราคาที่ประชาชนจับต้องได้”

ดึงร้านอาหาร 1 แสนแห่งเข้าร่วม

ปัจจุบัน กระทรวงพาณิชย์มีร้านอาหารและร้านค้าในเครือข่ายโครงการไทยช่วยไทยพลัสประมาณ 250,000 แห่ง โดยเบื้องต้นตั้งเป้าดึงร้านอาหารเข้าร่วมโครงการข้าวแกงราคาประหยัดประมาณ 100,000 แห่ง

ร้านอาหารที่เข้าร่วมจะได้รับการสนับสนุนด้านต้นทุนวัตถุดิบ ซึ่งอยู่ระหว่างพิจารณาวงเงินต่อรายว่าจะอยู่ที่ 3,000 บาท 5,000 บาท หรือ 10,000 บาท

โครงการมีแผนดำเนินการอย่างน้อย 3 เดือน และหากสถานการณ์ค่าครองชีพยังไม่ดีขึ้น อาจพิจารณาขยายระยะเวลา หรือเพิ่มมาตรการช่วยเหลือเพิ่มเติม

มื้อทางเลือกของมนุษย์เงินเดือน

นางศุภจีกล่าวว่า โครงการนี้มุ่งช่วยลดภาระของมนุษย์เงินเดือนและประชาชนที่ยังต้องซื้ออาหารนอกบ้านเป็นประจำ โดยจะไม่กำหนดให้ร้านค้าปรับลดราคาเมนูเดิม แต่ให้จัดทำเมนูราคาประหยัดเพิ่มขึ้น

“เราเข้าใจว่าคนทำงานและมนุษย์เงินเดือนที่ต้องซื้อข้าวแกงหรืออาหารตามสั่งทุกวันได้รับผลกระทบ จึงต้องมีวิธีช่วยในช่วงที่ค่าครองชีพยังผันผวน”

แนวคิด “ข้าวแกงไทยช่วยไทย” จึงถูกวางให้เป็นมาตรการเฉพาะช่วง เพื่อสร้างทางเลือกด้านราคา โดยยังรักษาสมดุลระหว่างผู้บริโภคกับผู้ประกอบการ

ราคาถูกต้องไม่ลดคุณภาพ

แม้ราคาที่อยู่ระหว่างพิจารณาจะอยู่ที่ประมาณ 40 บาทต่อจาน แต่กระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ร้านอาหารที่เข้าร่วมต้องรักษาทั้งคุณภาพและปริมาณที่เหมาะสม

ร้านค้าที่ผ่านเกณฑ์จะมีป้ายสัญลักษณ์ติดหน้าร้าน เพื่อให้ประชาชนสามารถมองเห็นและเลือกใช้บริการได้ง่ายขึ้น

หากได้รับการตอบรับดี กระทรวงพาณิชย์จะทยอยเพิ่มจำนวนร้านอาหารราคาประหยัดให้ครอบคลุมทั่วประเทศ

จับตาต้นทุนก่อนกดราคาลง

นอกจากมาตรการข้าวแกง 40 บาท กระทรวงพาณิชย์ยังสั่งการให้กรมการค้าภายในตรวจสอบโครงสร้างต้นทุนสินค้าอุปโภคบริโภคที่จำเป็น เพื่อดูว่าราคาน้ำมันและวัตถุดิบที่ลดลงสามารถส่งผ่านไปยังราคาขายได้มากน้อยเพียงใด

ปัจจุบัน สินค้าบางรายการเริ่มมีการปรับลดราคาแล้ว เช่น น้ำมันพืช และปุ๋ยบางชนิด แต่สำหรับอาหารปรุงสำเร็จยังต้องพิจารณาต้นทุนหลายด้านร่วมกัน

เพราะในชีวิตจริง “น้ำมันลด” อาจไม่ได้ทำให้ “ข้าวแกงลด” ทันที

และระหว่างที่ต้นทุนทั้งระบบยังไม่ลดลงพร้อมกัน มาตรการข้าวแกง 40 บาท จึงถูกวางให้เป็นทางเลือกที่ช่วยประคองค่าครองชีพ โดยไม่ผลักภาระทั้งหมดไปให้ร้านอาหารฝ่ายเดียว