พาณิชย์ดัน “ล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอม” 12 แห่ง ใช้ Harmony Model เชื่อมโยงผลผลิต

กรมการค้าภายในเดินหน้าสานต่อนโยบาย “ศุภจี” ปั้นล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอมผ่าน The Harmony Model ล่าสุดมีเกษตรกรและวิสาหกิจชุมชนใน 6 จังหวัดสนใจเข้าร่วมแล้ว 12 แห่ง สูงกว่าเป้าหมายเดิม 10 แห่ง เตรียมพัฒนาครบตั้งแต่ลดต้นทุน ยกระดับคุณภาพ รวบรวม คัดแยก แปรรูป ยืดอายุสินค้า ไปจนถึงหาตลาดในและต่างประเทศ รับมือผลผลิตปี 2569 ที่คาดแตะ 475 ล้านลูก เพิ่มขึ้น 13% และความต้องการจากจีนที่มีแนวโน้มชะลอลงช่วงปลายปี

นายวิทยากร มณีเนตร อธิบดีกรมการค้าภายใน เปิดเผยว่า กรมการค้าภายในสานต่อนโยบายของนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ที่ต้องการยกระดับ “ล้งชุมชน” ให้เป็นกลไกช่วยเกษตรกรบริหารผลผลิตและเชื่อมโยงตลาด โดยเฉพาะสินค้าเกษตรที่มีศักยภาพและเป็นอัตลักษณ์ของพื้นที่ เพื่อเพิ่มอำนาจต่อรอง สร้างมูลค่าเพิ่ม และเพิ่มช่องทางจำหน่าย

กรมฯ จึงนำแนวทางดังกล่าวมาต่อยอดกับ “ล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอม” ผ่าน The Harmony Model เพื่อเชื่อมการบริหารตั้งแต่การผลิต การรวบรวม คัดแยก แปรรูป ไปจนถึงการตลาด โดยมุ่งให้เกษตรกรรู้ต้นทุน ผลิตสินค้าให้ตรงตลาด ยกระดับมาตรฐาน และนำวัสดุเหลือใช้จากมะพร้าวมาต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่ม

ผลผลิตปี 69 คาด 475 ล้านลูก เพิ่ม 13%

นายวิทยากรกล่าวว่า ปี 2569 คาดว่าประเทศไทยจะมีผลผลิตมะพร้าวน้ำหอมประมาณ 475 ล้านลูก เพิ่มขึ้น 13% จากปี 2568 ที่มีประมาณ 420 ล้านลูก

ผลผลิตจะออกสู่ตลาดมากในช่วงเดือนสิงหาคม-พฤศจิกายน เฉลี่ยประมาณ 1.7-2 ล้านลูกต่อวัน ขณะที่ปลายปีความต้องการนำเข้าจากจีน ซึ่งเป็นตลาดส่งออกสำคัญ มีแนวโน้มชะลอตัว

กรมฯ จึงเห็นว่าการบริหารจัดการมะพร้าวน้ำหอมต้องเริ่มตั้งแต่ต้นฤดูกาล ไม่ควรรอจนผลผลิตออกมากแล้วจึงเข้าไปแก้ปัญหา เพื่อช่วยลดความเสี่ยงด้านราคาและสร้างสมดุลระหว่างปริมาณผลผลิตกับความต้องการของตลาด

“แนวทางสำคัญคือทำให้เกษตรกรไม่ได้เป็นเพียงผู้ผลิตแล้วรอผู้ซื้อมารับสินค้า แต่ต้องสามารถรู้ต้นทุน รู้ตลาด วางแผนการผลิต รวมกลุ่ม คัดคุณภาพ แปรรูป และเชื่อมโยงตลาดได้มากขึ้น” นายวิทยากรกล่าว

6 จังหวัดสนใจตั้งล้งรวม 12 แห่ง

ปัจจุบันกรมการค้าภายในหารือร่วมกับสำนักงานพาณิชย์จังหวัดในพื้นที่ผลิตมะพร้าวน้ำหอมสำคัญ 6 จังหวัด และมีเกษตรกรกับวิสาหกิจชุมชนแสดงความประสงค์เข้าร่วมแล้ว 12 แห่ง สูงกว่าเป้าหมายเดิมที่ตั้งไว้ 10 แห่ง

ประกอบด้วย นครปฐม 1 แห่ง ราชบุรี 6 แห่ง สมุทรสาคร 1 แห่ง สมุทรสงคราม 2 แห่ง ฉะเชิงเทรา 1 แห่ง และสงขลา 1 แห่ง

หลังจากจัดตั้งล้งชุมชนแล้ว กรมฯ จะเข้าไปช่วยเหลือครอบคลุมตลอดห่วงโซ่ โดยต้นน้ำเน้นลดต้นทุนและเพิ่มคุณภาพผลผลิตให้ตรงความต้องการตลาด

กลางน้ำเน้นการรวบรวม คัดแยก แปรรูป ยืดอายุสินค้า และยกระดับมาตรฐานผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะมาตรฐานน้ำมะพร้าวน้ำหอม

ส่วนปลายน้ำจะเน้นเชื่อมโยงตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมถึงส่งเสริมการนำวัสดุเหลือใช้จากมะพร้าวกลับมาใช้ประโยชน์หรือพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ เพื่อสร้างรายได้เพิ่มเติมให้ชุมชน

ใช้ 4 หลัก Think Big-Act Small-Move Right-Multiply

นายวิทยากรกล่าวว่า The Harmony Model ประกอบด้วย 4 แนวทางสำคัญ คือ “Think Big” ให้เกษตรกรมองการผลิตมะพร้าวน้ำหอมในมิติธุรกิจ รู้ต้นทุน เข้าใจตลาด และวางแผนการผลิตตามความต้องการผู้ซื้อ

“Act Small” เริ่มพัฒนาจากกลุ่มเกษตรกรและล้งชุมชนที่มีความพร้อม ทั้งด้านการรวบรวม คัดคุณภาพ มาตรฐาน การแปรรูป การสร้างแบรนด์ และการตลาด ก่อนขยายผลไปยังพื้นที่อื่น

“Move Right” ปรับวิธีการผลิตและการใช้ทรัพยากรให้เหมาะสม ลดต้นทุนที่ไม่จำเป็น เพิ่มคุณภาพผลผลิต และผลิตให้ตรงกับมาตรฐานและความต้องการของตลาด

และ “Multiply” พัฒนาล้งชุมชนที่ประสบความสำเร็จให้เป็นต้นแบบและพี่เลี้ยง ถ่ายทอดองค์ความรู้ไปยังกลุ่มเกษตรกรอื่น เพื่อขยายเครือข่ายจากระดับชุมชนไปสู่ระดับจังหวัดและพื้นที่ผลิตอื่น

นายวิทยากรกล่าวว่า เป้าหมายของการพัฒนาล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอม ไม่ใช่เพียงเพิ่มจุดรวบรวมผลผลิต แต่ต้องทำให้เกษตรกรและชุมชนสามารถบริหารจัดการผลผลิตของตนเองได้ดีขึ้น ตั้งแต่ลดต้นทุน เพิ่มคุณภาพ รวบรวมและคัดแยก สร้างมูลค่าเพิ่ม ไปจนถึงเชื่อมโยงตลาด

“นี่คือหัวใจของ The Harmony Model ที่ต้องการให้การผลิต การบริหารจัดการ และการตลาดเดินไปในทิศทางเดียวกัน เมื่อพื้นที่ต้นแบบสร้างผลลัพธ์ได้จริง ก็จะขยายองค์ความรู้และรูปแบบการทำงานไปยังชุมชนอื่น เพื่อสร้างเครือข่ายล้งชุมชนมะพร้าวน้ำหอมที่เข้มแข็ง และช่วยให้เกษตรกรมีโอกาสสร้างรายได้ที่ดีขึ้นในระยะยาว” นายวิทยากรกล่าว