“เทรดวอร์ลาม” ฟาดหางภาคธุรกิจ เตือนไทยระวัง ! กีดกันการค้า “ทางตรง”

สงครามการค้าระหว่างสหรัฐกับจีน (เทรดวอร์) ยืดเยื้อบานปลาย จนส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลก และเริ่มลุกลามมาถึงไทย แถมล่าสุดยังมี “สงครามเทคโนโลยี” (เทควอร์) แทรกซ้อนเข้ามาอีก

“นริศ สถาผลเดชา” ผู้บริหาร TMB Analytics วิเคราะห์ว่า สถานการณ์การค้าโลกปีนี้จะชะลอตัวอยู่แล้ว แม้ไม่นับรวมสงครามการค้าระหว่างสหรัฐกับจีน เห็นได้จากยอดมูลค่าการค้าโลกที่ติดลบ ซึ่งเทรดวอร์ก็ยิ่งทำให้ลบหนักขึ้น อย่างล่าสุดการส่งออกของจีนก็ติดลบ 5-6% จากที่เคยเป็นบวก 5-6% และคาดว่าจะดึงการส่งออกของไทยปีนี้ให้ขยายตัวได้แค่ 1.5%

“เราไม่ใช่ฐานการผลิตอิเล็กทรอนิกส์ที่เป็นพวกชิป อุปกรณ์ไอที ที่โดนผลกระทบเทควอร์ คือเราเป็นไอเท็มอย่างพวกเครื่องซักผ้า แอร์ พรินเตอร์ ดังนั้น เรารอดในส่วนเทควอร์ แต่เทรดวอร์ยังไงก็โดนผลกระทบบ้าง”

สำหรับเซ็กเตอร์ที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุด จะเป็นพวกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์และชิ้นส่วนคอมพิวเตอร์ โดยเทรดวอร์เป็นตัวเร่งทำให้กลุ่มสินค้าเหล่านี้เข้าสู่วัฏจักรขาลงอย่างเต็มที่จากเดิมที่เพียงชะลอตัว เห็นได้ชัดเจนว่าประเทศเกาหลีและไต้หวัน ที่เป็นประเทศส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์มีการส่งออกติดลบอย่างมาก โดยค่าเงินวอนจากต้นปีมาถึงปัจจุบันอ่อนไป 6.5% เช่นเดียวเงินดอลลาร์ไต้หวันอ่อนค่า 2.5% ส่วนค่าเงินบาทแข็งค่าขึ้นมา 1.73% นับจากต้นปี แม้ว่าจะอยู่ที่ 32 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐในปัจจุบัน (ณ 24 พ.ค.) ก็ตาม

“ผลกระทบจากเทรดวอร์ของไทย ถ้าเทียบกับเพื่อนบ้าน เทียบกับประเทศที่ส่งออกอิเล็กทรอนิกส์เป็นหลัก เราส่งออกอิเล็กทรอนิกส์ไปจีน และจีนส่งออกต่อไปสหรัฐมีค่อนข้างน้อย จึงถือว่ายังดีกว่า”

นอกจากสินค้าอิเล็กทรอนิกส์แล้ว ยังมีสินค้าประเภทชิ้นส่วนยานยนต์บางรายการที่ไทยส่งออกไปจีน แล้วจีนส่งต่อไปยังสหรัฐ เช่น คอนเดนเซอร์แอร์รถยนต์ หรือวัตถุดิบที่ใช้ทำ ECU เป็นต้น แต่ก็ไม่หนักเท่ากับสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ อย่างไรก็ดี สินค้ากลุ่มอาหาร และอุปกรณ์การแพทย์บางอย่าง ไทยจะได้รับประโยชน์ เนื่องจากมีการส่งออกทดแทนไปยังจีน รวมถึงการได้ประโยชน์จากการย้ายฐานการผลิตของจีนมายังไทย และประเทศอื่นในภูมิภาค

อย่างไรก็ตาม นอกจากผลกระทบจากเทรดวอร์ หรือแม้แต่เทควอร์แล้ว “นริศ” เตือนว่า สิ่งที่ไทยต้องระวังยังมีเรื่องการกีดกันการค้าโดยตรงจากสหรัฐด้วย เนื่องจากไทยอยู่อันดับที่ 12 ของประเทศที่ถูกจับตาว่าอยู่ในลิสต์ currency manipulation หรือการบิดเบือนอัตราแลกเปลี่ยนซึ่งหากเข้า 3 เงื่อนไข คือ เกินดุลบัญชีเดินสะพัดเกิน 3% ของ GDP, การเกินดุลการค้ากับสหรัฐมากกว่า 2 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ และเงินทุนสำรองเพิ่มขึ้นมากกว่า 2% ของ GDP

“แน่นอนว่าเราเคลียร์ว่าไม่ได้บิดเบือนค่าเงิน แต่มันก็ทำให้เราตกอยู่ในเรดาร์ของเขา เพราะเราเกินดุลการค้าสหรัฐอยู่กว่า 2.4 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐเมื่อปีที่แล้ว โดยเราอาจจะไม่ใช่ท็อป 10 แต่เราก็อยู่อันดับ 12 และเขาก็ส่งสัญญาณว่า เขาเป็นกังวล ซึ่งถ้าโดนตัด GSP ที่เหลือทั้งแผง อันนี้จะหนักกว่าเทรดวอร์ เนื่องจากไทยใช้สิทธิ์ GSP เป็นอันดับ 2 คิดเป็นมูลค่าสินค้าที่ใช้สิทธิ์ประมาณ 4,500 ล้านเหรียญสหรัฐ ถ้าสหรัฐตัด GSP พวกนี้ เราก็จะโดนตรง ๆ เลย โดยไม่ต้องรอดูผลกระทบจากเทรดวอร์ เพราะสินค้าที่เสียภาษีอยู่ 0% ก็อาจจะกลายเป็น 10%”

อย่างไรก็ดี “พิสิทธิ์ พัวพันธ์” ผู้อำนวยการสำนักนโยบายเศรษฐกิจมหภาค สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) บอกว่า ขณะนี้ไทยยังไม่ได้เข้า 3 เงื่อนไขเป็นประเทศที่จะตกอยู่ในลิสต์ของสหรัฐ เพราะจากข้อมูลปีล่าสุด (2561) ไทยเข้าเงื่อนไขเพียงข้อเดียว คือ เกินดุลการค้ากับสหรัฐ ส่วนอีก 2 เงื่อนไขไม่เข้า จึงไม่น่าจะมีผลกระทบในประเด็นนี้

“เรื่องนี้ที่เป็นประเด็นขึ้นมาเพราะมีข่าวลงว่า สหรัฐจะขยายการจับตาประเทศที่เกินดุล 20 อันดับแรกกับสหรัฐ ซึ่งไทยอยู่อันดับ 12 แต่การจะกลายเป็นประเทศในลิสต์ currency manipulation ก็ต้องเข้าตาม 3 เงื่อนไขด้วย ซึ่งไทยยังไม่เข้า”

ส่วนผลกระทบสงครามการค้าล่าสุด “พิสิทธิ์” มองว่า ในภาพรวมยังไม่น่าห่วง แต่ถ้าดูเป็นรายเซ็กเตอร์ก็มีกลุ่มสินค้าเครื่องใช้ฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ เคมีภัณฑ์ ยาง พลาสติก ที่ไทยเป็นซัพพลายเชนของจีน ส่วนสินค้าที่ส่งออกไปสหรัฐที่ได้รับผลกระทบ อาทิ เหล็ก อะลูมิเนียม เครื่องซักผ้า เป็นต้น แต่ก็มีเซ็กเตอร์ที่จะได้ประโยชน์ในกรณีส่งออกทดแทนไปตลาดสหรัฐ เช่น อิเล็กทรอนิกส์ ยาง และพลาสติก และส่งออกทดแทนไปตลาดจีน เช่น สินค้าเกษตร ปศุสัตว์ และ food products เป็นต้น

“สำหรับค่าเงินตอนนี้ยังไม่กระทบมาก เพราะการส่งออกที่ชะลอ ดูในเทอมเงินบาท และดอลลาร์เทอม ก็ยังใกล้เคียงกัน”

ส่วน “ลวรณ แสงสนิท” ผู้อำนวยการ สศค. กล่าวว่า เทรดวอร์เป็นปัจจัยที่ต้องจับตาใกล้ชิด เพราะสามารถออกซ้ายหรือขวาได้หมด แต่ผลกระทบขณะนี้คิดว่ายังอยู่ในวิสัยที่ สศค.ประเมินไว้ โดยยังเชื่อว่าในการประชุม G20 เดือนหน้า (มิ.ย.) ที่ทั้งสองประเทศ คือ จีนกับสหรัฐจะได้เจอกัน น่าจะมีแนวโน้มการเจรจาที่ดีออกมา

“เพราะยิ่งสู้กันไปก็จะพังทั้งคู่ อย่างไรก็ดี ในส่วนของไทย กระทรวงพาณิชย์ก็ต้องเร่งหาตลาดส่งออกใหม่มาทดแทน ขณะที่กระทรวงการคลังจะเตรียมมาตรการดูแลเศรษฐกิจในประเทศ เพื่อรับมือผลกระทบเหล่านี้เอาไว้เสนอรัฐบาลชุดใหม่” ลวรณทิ้งท้าย