ไข้หวัดใหญ่ ไม่ใช่หน้าฝนก็ต้องระวัง

คอลัมน์ : สุขภาพดีกับรามาฯ
ผู้เขียน : อ.นพ.จักรพงษ์ บรูมินเหนทร์ 
สาขาวิชาโรคติดเชื้อ ภาควิชาอายุรศาสตร์ 
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

“ไข้หวัดใหญ่” เป็นอีกโรคที่พบได้บ่อยในประเทศไทย สามารถเกิดขึ้นได้ตลอดทั้งปี แต่ช่วงที่ระบาดมากที่สุดคือฤดูฝนและฤดูหนาว ซึ่งไข้หวัดใหญ่สามารถแบ่งออกเป็น 3 ชนิด ตามสายพันธุ์ของเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ คือ เอ, บี และซี โดยสายพันธุ์เอจะมีความรุนแรงมากที่สุด

ไข้หวัด-ไข้หวัดใหญ่

ไข้หวัดใหญ่เป็นโรคติดเชื้อของระบบทางเดินหายใจชนิดเฉียบพลัน เกิดจากเชื้อไวรัสที่เรียกว่า “ไวรัสไข้หวัดใหญ่” (Influenza Virus) ส่วนไข้หวัดเกิดจากไวรัสชนิดอื่น ๆ ที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อระบบทางเดินหายใจได้เช่นกัน

อาการของไข้หวัดและไข้หวัดใหญ่นั้นมีความใกล้เคียงกัน เช่น มีไข้ เจ็บคอ มีน้ำมูกไหล เหมือนกัน แต่ไข้หวัดใหญ่จะมีอาการรุนแรงกว่า เช่น มีไข้สูง ปวดเมื่อยตามตัว อ่อนเพลียหมดแรง ปวดศีรษะรุนแรง

ผู้มีความเสี่ยงเป็นไข้หวัดใหญ่

โดยทั่วไปผู้ที่ร่างกายแข็งแรง อาการจะไม่รุนแรงและสามารถหายเองได้ แต่ถ้าเป็นกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กอายุน้อยกว่า 6 เดือน ผู้สูงอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาเคมีบำบัด ผู้ป่วยที่ได้รับยากดภูมิคุ้มกัน หรือเป็นผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวเรื้อรังต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น โรคหัวใจ โรคปอด ปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหืด โรคไตวายเรื้อรัง โรคตับแข็ง ฯลฯ อาจมีความเสี่ยงในการติดเชื้อที่รุนแรงและเกิดภาวะแทรกซ้อนได้

วิธีการป้องกัน

ควรเริ่มจากการรักษาสุขภาพให้แข็งแรง รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ พักผ่อนให้เพียงพอ ควรดูแลสุขลักษณะของตนเองและคนรอบข้าง เช่น ใส่หน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ในสถานที่แออัดเพื่อป้องกันการติดเชื้อและแพร่เชื้อไวรัส ล้างมือบ่อย ๆ จะช่วยลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อที่ติดอยู่ตามพื้นผิวสิ่งของและเข้าสู่ร่างกายจากการป้ายตา จมูก และปาก วิธีสุดท้ายคือแนะนำให้เข้ารับการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่เป็นประจำทุกปี

ทำไมต้องฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปี

สาเหตุที่ต้องฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปีนั้น เป็นเพราะการฉีดวัคซีนแต่ละครั้งจะป้องกันได้เฉพาะสายพันธุ์ที่บรรจุอยู่ในวัคซีนเท่านั้น โดยภูมิคุ้มกันที่ร่างกายสร้างขึ้นต่อสายพันธุ์นั้น ๆ จะค่อย ๆ ลดลงเมื่อผ่านไป 1 ปี ดังนั้นจึงเป็นเหตุผลที่เราต้องฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ใหม่ในทุกปี เพื่อกระตุ้นให้ร่างกายมีภูมิคุ้มกันอย่างต่อเนื่องและเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันต่อไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ ๆ ที่คาดว่าจะมีการระบาดในปีนั้น ๆ ที่บรรจุในวัคซีนอีกด้วย