ทำไมหนาวปีนี้ ไทยหนาวสมศักดิ์ศรี พร้อมคลี่ปมลมร้อนช่วงเมษาฯที่จะมาถึง

นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ เผย 4 เหตุผลที่ฤดูหนาวของไทยในปีนี้สมศักดิ์ศรีที่สุดในรอบหลายปีที่ผ่านมา ด้านกรมอุตุฯตอบคำถามถึงข้อกังวลของอากาศในฤดูร้อนที่จะมาถึง พร้อมปริมาณน้ำฝนของปี 2568

อากาศในช่วงต้นปีนี้เป็นที่น่าพอใจสำหรับคนไทยอย่างมาก เนื่องจากเป็นอากาศเย็นไปจนถึงหนาวในหลายพื้นที่ของประเทศไทย ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นมานานหลายปีแล้ว แม้ว่าอากาศเย็นจะทำให้เราอารมณ์ดี เหมาะสมกับการออกไปเดินเล่น ทำกิจกรรมต่าง ๆ กลางแจ้ง รวมถึงการใช้ชีวิตประจำวันที่ไม่ต้องประสบกับความร้อนอย่างที่เคยเจอ

แต่ก็คงอดสงสัยไม่ได้ว่า อากาศหนาวในครั้งนี้มีที่มาอย่างไร เกิดอะไรขึ้นกับประเทศไทยหรือไม่ โดยเฉพาะความกังวลถึงฤดูร้อนที่จะมาถึงเมื่อเปรียบเทียบกันแล้วว่า ถ้าอากาศหนาว หนาวมากที่สุด อากาศในฤดูร้อน ก็คงจะร้อนที่สุดเช่นเดียวกัน

หนาวนี้เกิดจากอะไร ?

ดร.สนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์เฟซบุ๊กส่วนตัว Sonthi Kotchawat ให้ความรู้เรื่อง ความหนาวของประเทศไทยในปี 2568 โดยอธิบายเป็น 4 เหตุผล ดังนี้

1.เนื่องจากอุณหภูมิประเทศจีนในปีนี้หนาวเย็นที่สุดในรอบ 30 ปี โดยในปลายเดือนธันวาคม 2567 มีอุณหภูมิถึง -53 องศาเซลเซียส ที่เมืองโม่เหอในมณฑลต้าซิงอันหลิง ซึ่งเป็นเมืองที่อยู่เหนือสุดของจีน รวมทั้งมีหิมะตกหนักเกือบทั้งประเทศ

เป็นผลมาจากปรากฏการณ์ Polar Votex คล้ายกับที่เคยเกิดขึ้นที่ประเทศอเมริกา โดยมวลอากาศเย็นได้แผ่ขยายลงมาจากขั้วโลกเหนือลงมาทำให้ประเทศจีนเกิดอากาศหนาวเย็นสุดขั้ว

2.Polar Vortex หรือลมที่พัดวนอยู่ขั้วโลกโดยมีลักษณะเป็นแถบความเย็นจัดในบริเวณขั้วโลกใต้และขั้วโลกเหนือ และจะมีกระแสลมหรือ Polar Jet Stream พัดจากทิศตะวันตกสู่ทิศตะวันออกพัดหมุนขวางกั้นไว้ระหว่างอากาศเย็นจากขั้วโลกและอากาศอุ่นของเขตร้อน เป็นเสมือนกำแพงลมขวางกั้นไม่ให้อากาศเย็นแผ่ลงมาสู่พื้นที่อื่น ๆ

การที่ปีนี้โลกร้อนขึ้นมากกว่า 1.5 องศาเซลเซียส ทำให้เกิดอากาศแบบสุดขั้ว ฤดูหนาวก็หนาวมากที่สุด ฤดูร้อนก็ร้อนมากที่สุด อุณหภูมิของโลกที่สูงขึ้น ทำให้ Polar Votex ที่ขั้วโลกเหนืออ่อนกำลังลง มวลอากาศอุ่นจึงเคลื่อนตัวไปทางเหนือ กดให้กระแสลง Polar Jet Stream เบี่ยงทิศทางออกจากเส้นปกติ ทำให้แถบ Polar Vortex ได้แผ่ขยายลงมายังทางตอนใต้จนถึงประเทศจีน ทำให้จีนมีอากาศหนาวเย็นสุดขั้ว

3.การที่จีนมีอากาศหนาวมากที่สุดในรอบ 30 ปี จึงทำให้มวลความกดอากาศสูงกำลังแรง หรือมวลอากาศเย็นจัดแผ่ขยายลงมายังประเทศทางใต้ ใกล้กับเส้นศูนย์สูตร โดยเฉพาะประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มวลอากาศเหล่านั้นจึงแผ่ลงมากดทับและปกคลุมประเทศไทย และประเทศใกล้เคียง โดยนำพาความหนาวเย็นเข้ามาเป็นระลอก ทำให้ไทยมีอากาศหนาวมากกว่าปกติ และหนาวกว่าปีก่อน ๆ

4.ความกดอากาศที่กดทับประเทศไทยดังกล่าวทำให้อากาศปิด หรือมีลักษณะคล้ายฝาชีครอบ แหล่งกำเนิดมลพิษต่าง ๆ ที่ปล่อยฝุ่น PM 2.5 มาถูกอากาศเย็นหรือมวลความกดอากาศสูงครอบไว้ จึงเกิดปัญหาฝุ่น PM 2.5 มีค่าสูงจนเกินเกณฑ์ มาตรฐานที่จะเป็นอันตรายต่อสุขภาพประชาชน รวมทั้งยังทำให้เชื้อไวรัสเจริญเติบโตได้ดี ก่อให้เกิดโรคไข้หวัด-ไข้หวัดใหญ่ โรคปอดบวม-ปอดอักเสบได้

ร้อนปีนี้จะรุนแรงแค่ไหน ?

แม้ฤดูหนาวของประเทศไทยยังไม่ถึงเวลาสิ้นสุดลง และเราสามารถดื่มด่ำบรรยากาศฤดูหนาวไปถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์ แต่ความหนาวเย็นจะเริ่มแผ่วลงไปบ้าง จากนั้นเตรียมพร้อมรับฤดูร้อนต่อไป

แต่ความกังวลของประชาชนยังคงอยู่ที่อากาศในฤดูร้อนว่าจะรุนแรง แห้งแล้งแค่ไหน และน้ำดื่ม หรือน้ำในเขตชลประทานจะมีปริมาณเพียงพอจนถึงฤดูฝนหรือไม่นั้น กรมอุตุนิยมวิทยา ระบุว่า เนื่องจากสถานการณ์ของปรากฏการณ์เอนโซ่บ่งชี้ว่า ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ไปจนถึงพฤษภาคม ยังมีโอกาสเป็นลานีญาอ่อน ๆ ไปจนถึงกลาง จึงมีผลต่อกระแสที่พัดปกคลุม ซึ่งจะเปลี่ยนเป็นลมใต้ และลมตะวันออกเฉียงใต้มากขึ้น

ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ไปจนถึงพฤษภาคมจึงยังพอมีความชื้นอยู่บ้าง ทำให้มีโอกาสเกิดฝนฟ้าคะนองเป็นระยะ ๆ แม้ว่าช่วงเดือนมีนาคมไปจนถึงเมษายนจะเป็นช่วงฤดูร้อน มีอากาศร้อนถึงร้อนจัด และมีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงมากที่สุด แต่คาดว่าจะไม่ร้อนแรงเหมือนปีที่แล้ว เนื่องจากมีฝนฟ้าคะนอง และมีความชื้นสูง

แม้บางวันอาจมีอากาศร้อนถึงร้อนจัดเป็นช่วง ๆ ก็ไม่ร้อนจัดติดต่อกันเหมือนกับปี 2567

ด้านฝน กรมอุตุฯคาดการณ์ว่า สูงกว่าค่าปกติ ช่วงเดือนเมษายนไปจนถึงพฤษภาคม แต่จะต่ำกว่าค่าปกติในเดือนมิถุนายน 2567 ที่ผ่านมา และมีฝนทิ้งช่วง ต้นปี 2568 ยังพอมีฝนอยู่บ้าง แต่หลังกลางปีเป็นต้นไปยังคงต้องลุ้นและคอยติดตามกันเป็นระยะ ๆ