ผู้เชี่ยวชาญ UN เรียกร้องไทย หยุดส่งตัวชาวอุยกูร์กลับจีน โดยทันที

ผู้เชี่ยวชาญขององค์การสหประชาชาติ (UN) เรียกร้องให้ประเทศไทยต้องยุติการส่งกลับชาวอุยกูร์ 48 คนไปยังประเทศจีนโดยทันที ความเคลื่อนไหวของผู้เชี่ยวชาญยูเอ็นเกิดขึ้นหลังมีกระแสข่าวรัฐบาลไทยมีแนวคิดส่งกลับชาวอุยกูร์ ซึ่งทางการไทยปฏิเสธ

เมื่อ 21 มกราคม 2025 ตามเวลาของนครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ผู้เชี่ยวชาญของสหประชาชาติออกแถลงการณ์ว่า รัฐบาลไทยต้องยุติแผนการส่งตัวชาวอุยกูรย์ 48 คนกลับไปยังประเทศจีนโดยทันที โดยเตือนว่าพวกเขามีความเสี่ยงอย่างแท้จริงที่จะถูกทรมานหรือถูกปฏิบัติหรือลงโทษอื่น ๆ ที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรีหากถูกส่งกลับ

“การปฏิบัติต่อชนกลุ่มน้อยอุยกูร์ในประเทศจีนนั้นมีการเก็บข้อมูลจนเป็นที่ประจักษ์” กลุ่มผู้เชี่ยวชาญกล่าว “เรากังวลว่าพวกเขามีความเสี่ยงที่จะถูกทำร้ายที่ไม่อาจเยียวยาได้ (irreparable harm) ซึ่งละเมิดข้อห้ามระหว่างประเทศของการผลักดันกลับ (refoulement) ไปเผชิญการทรมาน”

“หลักการห้ามผลักดันกลับ ห้ามมิให้มีการส่งตัวหรือเคลื่อนย้ายไม่ว่าโดยวิธีใดไปยังประเทศที่มีความเสี่ยงอย่างแท้จริงต่อการทรมาน หรือการปฏิบัติหรือลงโทษอื่น ๆ ที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรี” กลุ่มผู้เชี่ยวชาญย้ำ

กลุ่มผู้เชี่ยวชาญเรียกร้องให้ประเทศไทยจัดหาการดูแลทางการแพทย์ที่เพียงพอและครอบคลุมให้กับชาวอุยกูร์โดยเร็ว ชาวอุยกูร์ 48 คนนี้เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มราว 350 คนที่ถูกจับกุมในประเทศไทยเมื่อปี 2557 หลังจากที่ข้ามชายแดนประเทศไทยโดยผ่านช่องทางไม่ปกติเพื่อแสวงหาการคุ้มครองในประเทศไทย มีการกล่าวว่าพวกเขาถูกคุมขังโดยไม่สามารถติดต่อผู้ใดได้เป็นระยะเวลามากกว่าทศวรรษ โดยไม่สามารถเข้าถึงทนาย สมาชิกครอบครัว หรือตัวแทนของสำนักงานข้าหลวงใหญ่เพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (OHCHR) และสำนักงานข้าหลวงใหญ่เพื่อผู้ลี้ภัย (UNHCR)

“เราเห็นว่าบุคคลเหล่านี้ไม่ควรถูกส่งกลับไปยังประเทศจีน พวกเขาควรได้รับการเข้าถึงกระบวนการลี้ภัย และความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมอื่น ๆ เช่น การสนับสนุนทางการแพทย์และจิตสังคมในประเทศไทย” กลุ่มผู้เชี่ยวชาญกล่าว

“พวกเราได้รับข้อมูลว่า 23 จาก 48 คน มีปัญหาสุขภาพอย่างร้ายแรง ทั้งเบาหวาน โรคไตเรื้อรัง อัมพาตช่วงล่าง โรคผิวหนัง โรคทางเดินอาหารและลำไส้ และภาวะที่เกี่ยวกับหัวใจและปอด” กลุ่มผู้เชี่ยวชาญกล่าว “เป็นเรื่องสำคัญอย่างมากที่พวกเขาจะได้รับการดูแลทางการแพทย์ที่จำเป็นและเหมาะสม”

กลุ่มผู้เชี่ยวชาญยังได้ย้ำต่อทางการไทยว่า บุคคลที่ปราศจากอิสรภาพต้องได้รับการปฏิบัติอย่างมีมนุษยธรรมและเคารพศักดิ์ศรี ซึ่งผู้ถูกคุมขังที่ไม่มีความผิดทางอาญาต้องถูกคุมขังแยกออกต่างหาก อยู่ในสภาพที่สมกับสถานะ พวกเขาต้องสามารถเข้าถึงตัวแทนทางกฎหมายที่มีประสิทธิภาพและความช่วยเหลือทางการแพทย์ที่เพียงพอ อีกทั้งการทบทวนสภาวะการปราศจากอิสรภาพโดยศาลอย่างทันท่วงที การเยียวยาจากการละเมิดใด ๆ และความเป็นไปได้ที่จะติดต่อกับทนายที่เขาเลือก ญาติ และการเข้าเยี่ยมโดยองค์กรอิสระที่มีหน้าที่ตรวจสอบด้านสิทธิมนุษยชน ได้ตลอดเวลา

มีรายงานว่ามีชาวอุยกูร์ 5 คนเสียชีวิตในสถานที่คุมขังในประเทศไทยตลอดระยะเวลา 11 ปีที่ผ่านมา โดยสองคนจากจำนวนนี้เป็นเด็ก “สภาพการคุมขังที่ไม่เหมาะสม รวมถึงการไม่สามาถเข้าถึงการดูแลทางการแพทย์ที่เพียงพอ สามารถทำให้มีการเสียชีวิตและบาดเจ็บสาหัสในสถานที่คุมขังได้ การเสียชีวิตระหว่างถูกคุมขังก่อให้เกิดข้อสงสัยถึงการทำให้เสียชีวิตโดยอำเภอใจของเจ้าหน้าที่รัฐ ซึ่งจะสามารถโต้แย้งได้ด้วยการสอบสวนที่ถูกต้องตามมาตรฐานระหว่างประเทศเท่านั้น”

“เราเรียกร้องให้มีการสอบสวนที่มีประสิทธิภาพ ทันท่วงที และมีการประเมินสถานการณ์แวดล้อมของการจับกุมและสภาวะการถูกคุมขังอย่างต่อเนื่องของบุคคลกลุ่มนี้” กลุ่มผู้เชี่ยวชาญกล่าว

กลุ่มผู้เชี่ยวชาญเรียกร้องให้เจ้าหน้าที่ไทย ให้ผู้ต้องกักเข้าถึงตัวแทนทางกฎหมายและองค์กรยูเอ็นต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง พวกเขาได้ส่งหนังสือถึงรัฐบาลไทยและจะติดตามสถานการณ์ต่อไป

รอยเตอร์ (Reuters) รายงานว่า ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นภายหลังจากมีกระแสข่าวที่ว่ารัฐบาลไทยอาจมีแนวคิดส่งตัวผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์ 48 คน ที่ทางการไทยคุมขังในสถานกักกันคนต่างด้าวมานานกว่า 10 ปี กลับไปยังจีน ในวันที่ 20 มกราคมที่ผ่านมา ซึ่งทางการไทยปฏิเสธ หลังจากที่ในอดีตเคยผลักดันออกนอกประเทศมาแล้ว

ทั้งนี้ มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐคนใหม่ในรัฐบาลทรัมป์ กล่าวในระหว่างการพิจารณาแต่งตั้งในชั้นวุฒิสภาเมื่อ 14 มกราคมที่ผ่านมาว่า เขาจะใช้ความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นและยาวนานระหว่างสหรัฐและไทย เพื่อป้องกันไม่ให้ชาวอุยกูร์ถูกส่งกลับไปจีนและเสนอแนะว่าการทูต คือทางออก