หลอกลงทุน ภัยคุกคามระดับโลก

คอลัมน์ : เล่าให้รู้กับ ก.ล.ต.
ผู้เขียน : อาชินี ปัทมะสุคนธ์ สำนักงาน ก.ล.ต.

เชื่อไหมคะ…ว่าทุกวันนี้แค่เราเลื่อนหน้าจอมือถือไม่กี่วินาที ก็อาจเจอกับโฆษณาเชิญชวนให้ลงทุนที่ดูน่าสนใจ หากเราหลงเชื่อไปนิดเดียวก็มีโอกาสสูญเสียเงินที่หามาได้หายไปในพริบตา

ในโลกของการลงทุนในยุคดิจิทัล แม้ว่าจะสร้างความสะดวกมากมายให้กับผู้ลงทุน แต่ในอีกด้านหนึ่ง กลับเป็นช่องทางที่มิจฉาชีพใช้ในการแสวงหาผลประโยชน์อย่างแยบยล โดยเฉพาะผ่านช่องทางออนไลน์ ที่ปัจจุบันมิจฉาชีพใช้เป็นแหล่ง “หลอกลงทุน” และไม่ได้เป็นปัญหาเฉพาะในไทยเท่านั้น แต่หลาย ๆ ประเทศก็เผชิญกับปัญหาภัยหลอกลงทุนเช่นกัน ซึ่งถือว่าเป็นความท้าทายของหน่วยงานกำกับดูแลตลาดทุนทั่วโลก

จากข้อมูลในรายงาน Global State of Scams ปี 2024 ระบุว่ามูลค่าความเสียหายจากมิจฉาชีพหลอกลวงทั่วโลกสูงถึง 1.03 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่วนปัญหาภัย “หลอกลงทุน” ในไทย ก่อให้เกิดความเสียหายเป็นมูลค่ารวม 2.89 หมื่นล้านบาท สูงสุดเป็นอันดับ 1 เมื่อเทียบกับภัยหลอกลงทุนทุกประเภท

องค์กรกำกับดูแลตลาดทุนระหว่างประเทศ หรือ International Organization of Securities Commissions (IOSCO) ซึ่งมีหน่วยงานกำกับจากกว่า 130 ประเทศเป็นสมาชิก เป็นหนึ่งในองค์กรระหว่างประเทศที่ตระหนักถึงภัยหลอกลงทุนผ่านช่องทางออนไลน์ โดยออกแถลงการณ์ล่าสุด ที่ได้ส่งเสริมผู้ให้บริการแพลตฟอร์มออนไลน์มีกลไกการจัดการและตรวจสอบเนื้อหาหลอกลวง เช่น การระงับเนื้อหาที่มีลักษณะหลอกลวงบนแพลตฟอร์มทันที รวมทั้งขอให้ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มสนับสนุนและร่วมมือกับหน่วยงานกำกับดูแลในการป้องกันและหยุดยั้งภัยคุกคามดังกล่าว

นอกจากนี้ ยังส่งเสริมให้ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มและผู้ลงทุนทั่วโลกใช้ประโยชน์จากระบบ IOSCO International Securities and Commodities Alerts Network (I-SCAN) https://www.iosco.org/i-scan/ ซึ่งเป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลพฤติกรรมที่เข้าข่ายหลอกลวงลงทุน บริษัทที่ไม่ได้รับใบอนุญาต รวมถึงการกระทำอันเป็นที่น่าสงสัยจากประเทศสมาชิกในการจัดแสดงขึ้นเตือนรายชื่อดังกล่าว เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันและปิดกั้นการเผยแพร่ข้อมูลดังกล่าวต่อสาธารณะ และทำให้ผู้ลงทุนรับรู้และหลีกเลี่ยงการตกเป็นเหยื่อได้

ก.ล.ต.ในฐานะสมาชิก IOSCO พร้อมสนับสนุนแนวทางของ IOSCO อย่างเต็มที่ โดยเมื่อเดือนพฤษภาคม 2568 ก.ล.ต. ซึ่งนำโดยเลขาธิการ ศ.ดร.พรอนงค์ บุษราตระกูล ในฐานะสมาชิก IOSCO Board ได้เข้าร่วมประชุมประจำปีของ IOSCO ครั้งที่ 50 ณ ประเทศกาตาร์ ซึ่งถือเป็นเวทีใหญ่ที่หน่วยงานกำกับดูแลจากทั่วโลกได้มาพูดคุย แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และกำหนดแนวทางการทำงานร่วมกัน และหนึ่งในหัวข้อสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นมาคือ “มาตรการรับมือกับการหลอกลวงลงทุนผ่านสื่อออนไลน์”

โดยได้มีการหารือแนวทางการดำเนินการร่วมกันทั้งในระดับสากลและระดับภูมิภาค สำหรับในระดับภูมิภาคเอเชีย ก.ล.ต.ก็ได้เข้าเป็นสมาชิก Working Group Platform Provider Engagement เพื่อร่วมกำหนดนโยบายและเสนอแนะแนวทางการป้องกันภัยคุกคามออนไลน์ร่วมกับผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม รวมทั้งกำลังดำเนินการส่งแจ้งเตือนหลอกลงทุนที่ตรวจพบไปแสดงบนระบบ I-SCAN อีกด้วย

สำหรับการปกป้องผู้ลงทุนในประเทศ ที่ผ่านมา ก.ล.ต.เดินหน้าอย่างจริงจังและต่อเนื่อง โดยจัดตั้งศูนย์รับเรื่องร้องเรียนและแจ้งเบาะแส และเปิด “สายด่วนแจ้งหลอกลงทุน” เบอร์ 1207 กด 22 เพื่อรับแจ้งเบาะแส ให้คำแนะนำกับผู้เสียหายจากการถูกหลอกลงทุน และประสานกับผู้ให้บริการแพลตฟอร์มออนไลน์ในการแจ้งปิดกั้นการเข้าถึงเนื้อหาที่เข้าข่ายหลอกลงทุน พร้อมทั้งร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิด ในการสกัดกั้นการใช้ช่องทางออนไลน์ของมิจฉาชีพ

โดยในช่วง 5 เดือนแรกของปี 2568 ก.ล.ต.แจ้งผู้ให้บริการแพลตฟอร์มและหน่วยงานภาครัฐปิดกั้นบัญชีโซเชียลมีเดียที่เข้าข่ายหลอกลงทุนจำนวน 2,162 บัญชี โดยผู้ให้บริการแพลตฟอร์มสามารถปิดกั้นได้ภายใน 7 นาที-48 ชั่วโมง

นอกจากนี้ ก.ล.ต.ยังเดินสายให้ความรู้และแจ้งเตือนภัยกลโกงหลอกลงทุนแก่ประชาชนและผู้ลงทุนทั่วประเทศ ผ่านกิจกรรมและสื่อประชาสัมพันธ์ต่าง ๆ รวมทั้งโปรโมตเครื่องมือที่ประชาชนตรวจเช็กได้ด้วยตัวเองก่อนตัดสินใจลงทุน เช่น การตรวจสอบข้อมูลบริษัทหรือบุคคลที่อ้างตัวว่าเป็นผู้แนะนำ/ที่ปรึกษาการลงทุน ได้ที่ https://market.sec.or.th/LicenseCheck/Search หรือที่แอปพลิเคชั่น “SEC Check First” และการตรวจสอบรายชื่อผู้ประกอบธุรกิจที่ไม่ได้รับอนุญาตที่ Investor Alert ลิงก์ https://market.sec.or.th/public/idisc/th/InvestorAlert

ภัยหลอกลงทุนออนไลน์ในยุคปัจจุบัน เป็นความท้าทายที่ไม่มีใครสามารถรับมือได้เพียงลำพัง การปกป้องผู้ลงทุนจึงต้องอาศัยพลังของ “ความร่วมมือ” จากทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ประชาชน ตลอดจนองค์กรระหว่างประเทศ ซึ่งจะเป็นเกราะป้องกันที่แข็งแกร่งในการรักษาความมั่นคงของระบบการลงทุน และสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ลงทุนทั้งในและต่างประเทศ