โพลเผย ผู้สูงอายุไทย 76% ไม่ซึมเศร้า แต่เกือบทั้งหมดไม่รู้จักสายด่วน 1323

นิด้าโพลสะท้อนปัญหาการเข้าถึงบริการสุขภาพจิตของผู้สูงวัย ส่วนใหญ่ไม่รู้จัก 1323 ขณะที่การดูแลยังพึ่งพาครอบครัวเป็นหลัก

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ศูนย์สำรวจความคิดเห็น “นิด้าโพล” ร่วมกับ ศูนย์วิจัยสังคมสูงอายุ (Center for Aging Society Research – CASR) สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) เปิดเผยผลการสำรวจเรื่อง “ผู้สูงอายุไทยซึมเศร้าหรือไม่ แค่ไหน อย่างไร?” ทำการสำรวจระหว่างวันที่ 30 มีนาคม – 2 เมษายน 2569 จากประชาชนที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป กระจายทุกภูมิภาค ระดับการศึกษา อาชีพ และรายได้ ทั่วประเทศ รวมจำนวนทั้งสิ้น 1,310 หน่วยตัวอย่าง

จากการสำรวจภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุ โดยใช้ข้อคำถามทดสอบภาวะซึมเศร้า PHQ – 9 (Patient Health Questionnaire) นำเกณฑ์มาจาก ศ.นพ.มาโนช หล่อตระกูล คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี พบว่า ผู้สูงอายุ ร้อยละ 76.64 ระบุว่า ไม่มีภาวะซึมเศร้า (0 – 4 คะแนน) รองลงมา ร้อยละ 16.87 ระบุว่า มีภาวะซึมเศร้าระดับเล็กน้อย (5 – 8 คะแนน) ร้อยละ 5.19 ระบุว่า มีภาวะซึมเศร้าระดับปานกลาง (9 – 14 คะแนน) ร้อยละ 0.84 ระบุว่า มีภาวะซึมเศร้าระดับรุนแรงค่อนข้างมาก (15 – 19 คะแนน) และร้อยละ 0.46 ระบุว่า มีภาวะซึมเศร้าระดับรุนแรงสูง (≥ 20 คะแนน)

ส่วนการแก้ไขปัญหาของผู้สูงอายุในช่วงที่มีภาวะซึมเศร้า (ถามเฉพาะผู้สูงอายุที่มีอาการอย่างน้อยหนึ่งข้อตามแบบทดสอบภาวะซึมเศร้า PHQ – 9 จำนวน 799 หน่วยตัวอย่าง) พบว่า

• ร้อยละ 42.43 ระบุว่า พูดคุยกับสมาชิกในครอบครัว (คู่สมรส ลูกหลาน ญาติ เป็นต้น)
• ร้อยละ 36.05 ระบุว่า ออกกำลังกาย
• ร้อยละ 34.79 ระบุว่า ออกไปพบปะเพื่อนฝูง หรือสังสรรค์กับเพื่อน
• ร้อยละ 23.65 ระบุว่า เล่น Facebook
• ร้อยละ 21.03 ระบุว่า เล่น Line
• ร้อยละ 8.39 ระบุว่า ทำความสะอาดบ้าน ทำสวน ปลูกต้นไม้
• ร้อยละ 8.14 ระบุว่า เล่นเกมส์ อ่านหนังสือ ดูหนัง และฟังเพลง
• ร้อยละ 3.88 ระบุว่า ฟังธรรมะ สวดมนต์ และนั่งสมาธิ
• ร้อยละ 3.00 ระบุว่า นอนหลับพักผ่อน หรือนั่งเล่นอยู่คนเดียวเงียบ ๆ
• ร้อยละ 2.50 ระบุว่า ทำงานอาสาสมัคร
• ร้อยละ 2.25 ระบุว่า เดินทางไปท่องเที่ยว ช้อปปิ้ง ทำบุญ และไหว้พระ
• ร้อยละ 1.88 ระบุว่า เล่น TikTok
• ร้อยละ 1.50 ระบุว่า เล่น YouTube
• ร้อยละ 0.38 ระบุว่า รับประทานวิตามินหรือยาคลายเครียด
• ร้อยละ 0.25 ระบุว่า เลี้ยงสุนัข แมว หรือปลา

ท้ายที่สุดเมื่อถามผู้สูงอายุถึงการติดต่อขอความช่วยเหลือจาก “สายด่วนสุขภาพจิต 1323” ในช่วงเวลาที่มีภาวะซึมเศร้า (ถามเฉพาะผู้สูงอายุที่มีอาการอย่างน้อยหนึ่งข้อตามแบบทดสอบภาวะซึมเศร้า PHQ – 9 จำนวน 799 หน่วยตัวอย่าง) พบว่า ผู้สูงอายุ ร้อยละ 97.50 ระบุว่า ไม่เคยโทรติดต่อขอความช่วยเหลือ และร้อยละ 2.50 ระบุว่า เคยโทรติดต่อขอความช่วยเหลือ

ซึ่งในจำนวนของผู้สูงอายุที่ระบุว่าไม่เคยโทรติดต่อขอความช่วยเหลือจาก “สายด่วนสุขภาพจิต 1323” พบว่า ร้อยละ 80.36 ระบุว่า ไม่รู้จักว่าเป็นหมายเลขโทรศัพท์สายด่วนอะไร รองลงมา ร้อยละ 14.89 ระบุว่า ถึงรู้จักว่าเป็นสายด่วนสุขภาพจิต แต่ไม่มั่นใจว่าจะช่วยแก้ปัญหาให้ได้ ร้อยละ 4.49 ระบุว่า ไม่ได้อยู่ในภาวะรุนแรงถึงขั้นที่จำเป็นต้องติดต่อขอความช่วยเหลือ และร้อยละ 0.26 ระบุว่า สามารถแก้ปัญหาได้ด้วยตนเอง

ส่วนในจำนวนของผู้สูงอายุที่ระบุว่าเคยโทรติดต่อขอความช่วยเหลือจาก “สายด่วนสุขภาพจิต 1323” พบว่า ร้อยละ 90.00 ระบุว่า รู้จักว่าเป็นสายด่วนสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิต และร้อยละ 10.00 ระบุว่า รู้จักว่าเป็นสายด่วนสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิต และเชื่อมั่นว่าจะช่วยแก้ปัญหาให้ได้