เลือกตั้ง ส.ก. เปิดที่มา-ความสำคัญ หลังปลดล็อกเลือกตั้งในรอบ 12 ปี
22 พ.ค. 65 เลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม.และ ส.ก. รู้จักความสำคัญ-หน้าที่-ที่มา กกต. ประกาศวันเลือกตั้งแบบยกชุดครั้งแรกในรอบ 12 ปี
วันที่ 17 มีนาคม 2565 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ประกาศกำหนดให้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่นของกรุงเทพมหานคร และเมืองพัทยา ตามที่สำนักงาน กกต.เสนอแล้ว โดยมีมติเห็นชอบให้มีการเลือกตั้งในวันอาทิตย์ที่ 22 พฤษภาคม 2565 พร้อมกันทั้งกรุงเทพฯและเมืองพัทยา
ในส่วนของการเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพฯ และนายกเมืองพัทยา เป็นที่น่าจับตามองโดยทั่วไปอยู่แล้ว แต่การเลือกตั้งสมาชิกสภากรุงเทพฯ หรือ ส.ก. ยังไม่ค่อยได้รับความสนใจมากนัก ทั้ง ๆ ที่เป็นตำแหน่งบริหารส่วนท้องถิ่นของเมืองหลวงระดับมหานครแห่งนี้ และถือเป็นการเลือกตั้ง ส.ก. แบบครบทุกเขตครั้งแรกในรอบ 12 ปี หลังมีการเลือกตั้งครั้งล่าสุดเมื่อวันที่ 29 สิงหาคม 2553
“ประชาชาติธุรกิจ” สรุปความสำคัญ และที่มาตำแหน่งทางการเมืองท้องถิ่น ตำแหน่งสมาชิกสภากรุงเทพฯ หรือ ส.ก.
ส.ก. 30 อรหันต์ยุค คสช.
ตามการแก้ไขครั้งที่ 6 ของ พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร 2528 เมื่อปี 2562 ระบุว่า ส.ก.ปัจจุบันที่อยู่ในตำแหน่งตามประกาศ คสช.ที่ 86/2557 โดยกำหนดให้มี ส.ก.จำนวน 30 คน ซึ่งในระหว่างนี้ ห้ามนําบทบัญญัติว่าด้วยวาระการดํารงตําแหน่งของสมาชิกสภากรุงเทพมหานครตามกฎหมายดังกล่าวมาใช้บังคับ
และในจำนวน ส.ก. 30 คน กำหนดให้อย่างน้อย 2 ใน 3 ของจํานวนสมาชิก ส.ก. ต้องเป็นข้าราชการหรือเคยเป็นข้าราชการตั้งแต่ระดับนักบริหารระดับสูง หรือระดับ 10 หรือเทียบเท่าขึ้นไป และให้ ส.ก. คณะนี้อยู่ต่อไปจนถึงวันก่อนวันเลือกตั้ง ส.ก. ซึ่ง ส.ก.ชุดนี้เป็นชุดที่ 12 นับแต่มีการก่อตั้งมา เริ่มดำรงตำแหน่งตั้งแต่วันที่ 15 กันยายน 2557 ถึงปัจจุบัน มี ส.ก.รวม 30 คน
รายชื่อสมาชิก ส.ก.ที่น่าสนใจ เช่น นายฉัตรชัย พรหมเลิศ อดีตปลัดกระทรวงมหาดไทย, นายวิชาญ ธรรมสุจริต รองอธิบดีอัยการ สำนักงานคดีปกครอง, นายสมบูรณ์ ม่วงกล่ำ รองอธิบดีอัยการ สำนักงานการบังคับคดี สำนักงานอัยการสูงสุด และนายไพฑูรย์ ขัมภรัตน์ อัยการพิเศษ ฝ่ายพัฒนากฎหมาย สำนักงานอัยการสูงสุด เป็นต้น
เลือกยกชุดครั้งแรกใน 12 ปี
หากไม่รวมการเลือกตั้งในตำแหน่งที่ว่างลง จะถือว่าวันที่ 22 พฤษภาคม 2565 นี้เป็นการเลือกตั้ง ส.ก.แบบยกชุดครั้งแรกในรอบ 12 ปี โดยตามประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้ง เรื่อง การแบ่งเขตเลือกตั้งสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 24 เมษายน 2563 จัดให้ทั้ง 50 เขต มี ส.ก.เขตละ 1 คน รวมให้มี ส.ก. 50 คน
แตกต่างจากการจัดการเลือกตั้ง ส.ก.ครั้งล่าสุดเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 29 สิงหาคม 2553 โดยครั้งนั้นประกาศจัดการเลือกตั้ง 50 เขตเช่นกัน แต่ให้มีจำนวน ส.ก.รวม 61 คน ซึ่งเขตที่ กกต.อนุญาตให้มี ส.ก. 2 คน/เขต ประกอบด้วย 11 เขต ดังนี้ ลาดกระบัง, ดอนเมือง, คลองสามวา, ประเวศ, บางขุนเทียน, บางกะปิ, บางแค, บางเขน, สายไหม, จอมทอง และจตุจักร
ซึ่งในครั้งนั้น มีผู้มาใช้สิทธิรวม 1,702,845 ราย คิดเป็น 41.141% ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งทั้งหมด 4,139,075 ราย ทั้ง 61 ที่นั่ง เป็น ส.ก.สังกัดพรรคประชาธิปัตย์ 45 คน รองลงมาเป็นของพรรคเพื่อไทย 15 คน และมีอิสระหลุดเข้ามา 1 ราย คือ นางสาวเรณุมาศ อิศรภักดี
ที่มาและหน้าที่ของ ส.ก.
เว็บไซต์สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เปิดเผยว่า ที่มาของ ส.ก.กรุงเทพฯ มาจากประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 335 ลงนามโดยจอมพลถนอม กิตติขจร ในฐานะหัวหน้าคณะปฏิวัติ วันที่ 13 ธันวาคม 2515 โดยสมาชิก ส.ก.ชุดแรกมี 46 คนมาจากการแต่งตั้งทั้งหมด โดยประธาน ส.ก.คนแรก คือ พระยามไหสวรรย์ (กอ สมบัติศิริ)
ซึ่งต่อมามีการตรา พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร 2528 ขึ้นบังคับใช้ เพื่อควบคุมและกำหนดบทบาทหน้าที่ของ ส.ก.ให้ชัดเจน ซึ่งปัจจุบันเป็น พ.ร.บ.ฉบับที่แก้ไข ฉบับที่ 6 แก้ไขเพิ่มเติมเมื่อปี 2562
ที่มาของ ส.ก. มาตรา 10 ระบุว่า ส.ก.จะมาจากการเลือกตั้งเขตละ 1 คน เขตใดมีราษฎรเกิน 150,000 คน ให้มีสมาชิก ส.ก.เพิ่มขึ้นทุก 150,000 คน/ส.ก. 1 คน เศษของ 150,000 คน ถ้าเกิน 75,000 คน ให้มีสมาชิก ส.ก.เพิ่มขึ้นอีก 1 คน ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น วาระการดำรงตำแหน่งอยู่ที่ 4 ปี นับแต่วันเลือกตั้ง ส.ก.
เขตใดมีผู้ได้รับเลือกตั้งไม่ครบจำนวน ถ้าในการจัดการเลือกตั้งใหม่ยังไม่มีผู้ได้รับเลือกตั้งครบจำนวนอีก ให้ถือว่า ส.ก.ประกอบด้วยจำนวนสมาชิกเท่าที่มีอยู่ จนกว่าจะครบอายุของ ส.ก. เว้นแต่จะมีจำนวนสมาชิกไม่ถึง 2 ใน 3 ของจำนวนตามวรรค 1
สำหรับหน้าที่ ส.ก. กฎหมายฉบับเดียวกัน มาตรา 29 ระบุว่า มีอำนาจตราข้อบังคับเกี่ยวกับจรรยาบรรณของ
สมาชิก ส.ก., ข้อบังคับการประชุมเกี่ยวกับการเลือกและการปฏิบัติหน้าที่ของประธาน ส.ก., รองประธาน ส.ก., และคณะกรรมการสามัญหรือวิสามัญของ ส.ก., วิธีการประชุม, การเสนอและพิจารณาร่างข้อบัญญัติ, การเสนอญัตติ, การปรึกษา, การอภิปราย, การลงมติ, การตั้งกระทู้ถาม, การเปิดอภิปรายทั่วไป, การรักษาระเบียบ และความเรียบร้อย และกิจการอื่นอันเป็นหน้าที่ของ ส.ก.
นอกจากนี้ มาตรา 38 ของกฎหมายฉบับเดียวกันกำหนดให้ ส.ก.มีอำนาจเลือกสมาชิก ส.ก. เพื่อตั้งเป็น
คณะกรรมการสามัญของ ส.ก.ได้ และมีอำนาจเลือกบุคคลผู้เป็นหรือไม่เป็น มาดำรงตำแหน่งในคณะกรรมการวิสามัญได้ เพื่อกระทำกิจการหรือพิจารณาสอบสวนหรือศึกษาเรื่องใด ๆ อันอยู่ในอำนาจหน้าที่
ของกรุงเทพมหานคร (กทม.) แล้วรายงานต่อ ส.ก.
การสิ้นสุดสถานภาพของ ส.ก.
ตาม พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร 2528 มาตรา 23 ระบุถึงการสิ้นสุดสถานภาพสมาชิก ส.ก. ไว้ ดังนี้
- ครบวาระการดำรงตำแหน่ง 4 ปี
- ตาย
- ลาออกโดยยื่นหนังสือลาออกต่อประธานสภา กทม. และให้มีผลนับแต่วันถัดจากวันยื่นหนังสือลาออก
- ไม่มีลักษณะต้องห้ามตามกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น
- ดำรงตำแหน่งหรือปฏิบัติหน้าที่อื่นในส่วนราชการ หรือหน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ หรือการพาณิชย์ของ กทม.หรือบริษัท ซึ่ง กทม.ถือหุ้น หรือตำแหน่งผู้บริหารท้องถิ่นหรือพนักงานส่วนท้องถิ่น
- เป็นผู้มีส่วนได้เสียในสัญญาหรือกิจการที่กระทำ หรือจะกระทำกับ หรือให้แก่ กทม. หรือมีส่วนได้เสียในสัญญาหรือกิจการที่กระทำ หรือจะกระทำกับ หรือให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น โดยมีพฤติการณ์แสดงให้เห็นว่า เป็นการต่างตอบแทนหรือเอื้อประโยชน์ส่วนตนระหว่างกัน หรือเป็นหุ้นส่วนหรือผู้ถือหุ้นในห้างหุ้นส่วน หรือบริษัทที่เป็นคู่สัญญากับ กทม. อันมีลักษณะเป็นการผูกขาดตัดตอน ไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม เว้นแต่ในส่วนที่เป็นผู้ถือหุ้นในบริษัทมหาชนจำกัดอยู่ก่อนได้รับการเลือกตั้ง
- สภา กทม.มีมติขับออก ด้วยคะแนนเสียงไม่น้อยกว่า 2 ใน 3 ของจำนวนสมาชิกทั้งหมด
- ประชาชนที่มีสิทธิเลือกตั้งใน กทม. รวมตัวกันลงคะแนน เพื่อขับให้พ้นจากตำแหน่ง
ดังนั้น คนกรุงเทพฯ เมืองฟ้าอมร นอกจากการเลือกตั้งพ่อเมืองที่หลายคนตั้งตารอมา 9 ปี การเลือกตั้ง ส.ก. ก็เป็นอีกหนึ่งตำแหน่งทางการเมืองที่สำคัญไม่แพ้กัน 22 พฤษภาคม 2565 จึงเป็นวันที่ประชาชนชาว กทม. จะได้เลือกผู้แทนของตัวเองจริง ๆ เสียที
