สงคราม-ฝุ่นพิษ ทุบมู้ดท่องเที่ยว ‘เชียงใหม่’ 2 เดือนรายได้วูบพันล้าน

สถานการณ์น้ำมันแพงยังคงเป็นปัญหาที่หลายจังหวัดได้เผชิญมาต่อเนื่อง ส่งผลกระทบให้นักท่องเที่ยวชะลอการเดินทางในช่วงเทศกาลสงกรานต์ ขณะที่จังหวัดเชียงใหม่กลับเจอปัญหาฝุ่น PM2.5 รุนแรงซ้ำเติม ส่งผลให้ตลอดช่วงเวลา 2 เดือน (60 วัน) ที่เผชิญวิกฤต PM 2.5 สูญเสียรายได้กว่า 1,000 ล้านบาท

นายไพศาล สุขเจริญ รักษาการประธานสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวจังหวัดเชียงใหม่ กล่าวว่า ในช่วง 2 เดือนที่ผ่านมา ภาคการท่องเที่ยวจังหวัดเชียงใหม่เผชิญกับความท้าทายอย่างหนักหน่วงจากปัญหาฝุ่น PM 2.5 และราคาน้ำมันที่สูงต่อเนื่อง โดยพบว่ายอดจองห้องพักในเดือนมีนาคมและเมษายน 2569 ลดลงอย่างมาก เมื่อเทียบกับช่วงปกติ โดยเฉพาะกลุ่มนักท่องเที่ยวชาวยุโรปและตะวันออกกลางที่ยกเลิกการจองทั้งหมดไปตั้งแต่ต้นเดือนมีนาคม เนื่องจากสถานการณ์ความไม่สงบในภูมิภาคตะวันออกกลาง

ทั้งนี้จากสถานการณ์ PM 2.5 และสถานการณ์น้ำมัน ส่งผลให้จำนวนนักท่องเที่ยวชาวไทยลดลงอย่างมีนัยสำคัญ กล่าวคือภาพรวมยอดจองห้องพักในขณะนี้ทรงตัวอยู่ที่ระดับเพียง 5-10% เท่านั้น จากเดิมที่เคยเป็นกลุ่มหลัก 100%

อย่างไรก็ตามยังพอมีสัญญาณบวกจากกลุ่มนักท่องเที่ยวเอเชีย ได้แก่ จีน, เกาหลี, ไต้หวัน และมาเลเซีย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการจองล่วงหน้าเพื่อเข้าร่วมเทศกาลสงกรานต์ ทำให้ยอดจองในช่วงสงกรานต์ยังคงอยู่ที่ประมาณ 60% โดยเฉพาะกลุ่มนักท่องเที่ยวชาวจีนที่เริ่มกลับมามีบทบาทสำคัญอีกครั้งหลังจากหายไปนานกว่า 2 ปี

รายได้สูญพันล้าน

จากการประเมินรายได้ที่สูญเสียไปในช่วงวิกฤตฝุ่นควัน พบว่าเชียงใหม่สูญเสียโอกาสทางเศรษฐกิจมหาศาล โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวที่เดินทางผ่านท่าอากาศยานซึ่งหายไปมากกว่า 5,000 คนต่อวัน หากคำนวณจากค่าใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวเฉลี่ย 3,000 บาทต่อคนต่อวัน เท่ากับเชียงใหม่สูญเสียรายได้ไปมากกว่า 15 ล้านบาทต่อวัน และเมื่อพิจารณาตลอดช่วงวิกฤต PM 2.5 เป็นเวลาราว 2 เดือน (60 วัน) มูลค่าความเสียหายรวมคาดว่ามากกว่า 1,000 ล้านบาท

ซึ่งตัวเลขนี้เป็นเพียงความเสียหายจากผู้โดยสารที่เดินทางทางอากาศยานเท่านั้น ยังไม่รวมกลุ่มคนไทยที่ขับรถมาเอง ซึ่งปัจจุบันแทบไม่มีเข้ามาในพื้นที่เลย

นอกจากนี้ในช่วง PM 2.5 ยังมีกรณีที่นักท่องเที่ยวชาวยุโรปขอยกเลิกการพักกลางคัน (Check-out ก่อนกำหนด) เพื่อหนีฝุ่นไปพักผ่อนที่ภูเก็ตแทน ซึ่งโรงแรมต้องแบกรับภาระคืนเงินเพื่อรักษาความสัมพันธ์กับลูกค้าไว้

จองล่าช้า ฉุดยอดจองสงกรานต์

นางละเอียด บุ้งศรีทอง ผู้จัดการทั่วไป โรงแรมรติล้านนา ริเวอร์ไซด์ สปา รีสอร์ท เชียงใหม่ กล่าวว่า ในช่วงที่ผ่านมาพบว่าพฤติกรรมการจองห้องพักของนักท่องเที่ยวเป็นแบบ  “Slow pick-up” หรือมีการจองที่ล่าช้าและน้อยกว่าที่ควรจะเป็นอย่างมาก โดยยอดจองตลอดทั้งเดือนเมษายนเฉลี่ยอยู่ที่เพียง 30-35% เท่านั้น ขณะที่ช่วงเทศกาลสงกรานต์ซึ่งปกติควรจะเต็มหรืออยู่ที่ราว 90% กลับพบว่ามียอดจองสะสมอยู่เพียงประมาณ 50-60%

ซึ่งส่วนใหญ่เป็นนักท่องเที่ยวต่างชาติ ที่จองล่วงหน้าไว้ ส่วนคนไทยแทบไม่มีการจองเข้ามา ซึ่งคาดว่าจะชะลอการเดินทางมาเชียงใหม่ในช่วงระยะนี้ด้วยเพราะปัจจัยเศรษฐกิจที่ชะลอตัว ราคาน้ำมัน และปัญหาฝุ่นควัน PM 2.5 ที่เป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการตัดสินใจไม่เดินทางมาท่องเที่ยวในช่วงนี้

“เราเจอภาวะ Perception หรือการรับรู้ของนักท่องเที่ยวที่เลือกจะเลี่ยงการเดินทางมาเชียงใหม่ในช่วงเวลานี้มาเกือบ 10 ปีแล้ว แต่ปีนี้สถานการณ์ฝุ่นที่เกิดจาก Hotspot และการเผาป่ายังคงเป็นตัวกระตุ้นหลักที่ทำให้คนตัดสินใจชะลอการเดินทาง”

จี้แก้ปัญหาที่ต้นตอ

นายไพศาลกล่าวว่า อยากเรียกร้องให้หน่วยงานภาครัฐ โดยเฉพาะกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา เร่งจัดทำแผนการแก้ไขปัญหาที่ยั่งยืนในระยะยาว มากกว่าการใช้งบประมาณแก้ไขปัญหาแบบปีต่อปี พร้อมทั้งเน้นย้ำความสำคัญของการให้ข้อมูลที่ถูกต้องและรวดเร็ว เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับนักท่องเที่ยวและผู้ประกอบการที่ต้องแบกรับภาระทางภาษีและค่าใช้จ่ายในสภาวะวิกฤตเช่นนี้

ผู้ประกอบการโรงแรมต้องปรับตัวและลงทุนเพิ่มขึ้นราว 10% ทั้งการพ่นหมอกน้ำ ติดตั้งเครื่องฟอกอากาศ และเตรียมหน้ากากอนามัยบริการลูกค้า ขณะที่รายได้ลดลงจากการต้องปรับลดราคาห้องพักลง 30-40% ในช่วงนี้ เพื่อดึงดูดลูกค้า

นอกจากนี้ยังมีข้อเสนอแนะเรื่องการสื่อสารข้อมูลในช่วง PM2.5 โดยขอให้ระมัดระวังการใช้คำว่า “สูงที่สุดในโลก” ในการนำเสนอข่าว เพราะสร้างความตื่นตระหนกและส่งผลเสียต่อภาพลักษณ์การท่องเที่ยวอย่างรุนแรง แต่ควรใช้คำว่า “สูงที่สุดในประเทศไทย” แทน

นอกจากนี้ขอให้ภาครัฐดูแลราคาน้ำมันและปริมาณให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมและเพียงพอ เพื่อสนับสนุนการเดินทางท่องเที่ยวทางบกของคนไทย

ปฏิเสธไม่ได้ว่าสถานการณ์ปัจจุบันของภาคการท่องเที่ยวเชียงใหม่ถือเป็นภาวะ “วิกฤตซ้อนวิกฤต” ที่ผู้ประกอบการต้องแบกรับภาระหนักท่ามกลางสภาพอากาศที่ปกคลุมด้วยฝุ่นควัน การแก้ไขปัญหาอย่างเร่งด่วนและมีประสิทธิภาพจากภาครัฐจึงเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาลมหายใจของอุตสาหกรรมท่องเที่ยวเชียงใหม่ในขณะนี้