เพิ่ม TikTok Shop เป็นแพลตฟอร์มเสี่ยงสูง เพิ่มเงื่อนไขกำกับดูแล

ETDA เพิ่มรายชื่อ TikTok Shop เป็นแพลตฟอร์มตลาดสินค้า จากฟังก์ชั่นโซเชียลมีเดียสนับสนุนการค้า ที่ต้องดำเนินการอื่น “เพิ่ม” ตามกฎหมายกำกับแพลตฟอร์มดิจิทัลที่เสี่ยงสูง เล็งขยายเพิ่ม LINE MAN เป็นรายต่อไป

นายชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หรือ ETDA (เอ็ตด้า) เปิดเผยว่า ตามที่ ETDA ได้ออกประกาศสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่ ธพด. 4/2568 เรื่องกำหนดรายชื่อบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้าที่ต้องปฏิบัติตามมาตรา 20 แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 (กฎหมาย DPS) ซึ่งมีการประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 9 กรกฎาคมที่ผ่านมา

สาระสำคัญคือ ประกาศรายชื่อแพลตฟอร์มประเภทตลาดสินค้า หรือ Online Marketplace (Goods) จำนวน 19 ราย ซึ่งมีหน้าที่ตามประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การดำเนินการอื่นสำหรับผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้าที่มีลักษณะเฉพาะตามมาตรา 18 (2) แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 พ.ศ. 2568 (“ประกาศ คธอ. เรื่อง การดำเนินการอื่น”)

“เพื่อให้การประกาศรายชื่อธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่มีลักษณะเป็นตลาดสินค้าที่มีการซื้อขายสินค้าที่ต้องมีมาตรฐานมีความครอบคลุมมากขึ้น ETDA จึงได้พิจารณาผู้ประกอบธุรกิจเพิ่มเติม จากรายชื่อบริการในกลุ่มประเภทบริการสื่อสังคมออนไลน์ที่มีฟังก์ชั่นสนับสนุนการซื้อขาย (social commerce) บริการสื่อสังคมออนไลน์ทั่วไป (social media general) และบริการแบ่งปันแรงงาน (labor sharing) ที่มีฟังก์ชั่น Mart เพื่อตรวจสอบว่าเข้าข่ายตามมาตรา 18 (2) หรือไม่”

จากการตรวจสอบดังกล่าว นำมาสู่การออกประกาศสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่ ธพด. 6/2568 เรื่องกำหนดรายชื่อบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้าที่ต้องปฏิบัติตามมาตรา 20 แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 (ฉบับที่ 2) เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2568 ที่กำหนดให้ TikTok Shop เป็นบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องปฏิบัติตามมาตรา 20 แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 เพิ่มอีก 1 บริการ

ซึ่งประกาศดังกล่าวจะมีผลใช้บังคับในวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา และพร้อมกันนี้ ETDA ยังอยู่ระหว่างเตรียมการประกาศกำหนดรายชื่อบริการ LINE MAN (Mart) เป็นอีกหนึ่งบริการที่จะต้องดำเนินการตามประกาศ คธอ. เรื่อง การดำเนินการอื่น เช่นเดียวกัน

ผู้สื่อข่าว “ประชาชาติธุรกิจ” รายงานด้วยว่ามาตรา 20 ของ พรฎ. DPS กำหนดให้แพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้าที่มีความเสี่ยงสูง ต้องจัดให้มีระบบกลไก ติดตาม ตรวจสอบ ประเมินผล หรือควบคุมความเสี่ยง ในการใช้บริการของผู้ใช้บริการ และต้องแจ้งเตือนหรือระงับการให้บริการ กรณีมีการใช้บริการที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายหรือผิดกฎหมาย

รายงานจาก ETDA ระบุด้วยว่า แพลตฟอร์มดิจิทัลที่มีชื่อในประกาศ มีหน้าที่ “เพิ่มเติม” นอกเหนือจากหน้าที่ทั่วไป ตามประกาศ คธอ. เรื่อง การดำเนินการอื่น เช่น ต้องดำเนินการพิสูจน์ตัวตนและลงทะเบียนผู้ประกอบการ (ร้านค้า) บนแพลตฟอร์มของตน ต้องดำเนินการแสดงเครื่องหมายหรือสัญลักษณ์หรือข้อความว่าสินค้านั้นเป็นสินค้าที่ต้องมีมาตรฐาน รวมถึงดำเนินการจัดให้มีกลไก notice and takedown เป็นต้น

ทั้งหมดก็เพื่อร่วมกันยกระดับบริการให้ปลอดภัย โปร่งใส สร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภค และ ส่งเสริมให้ผู้ประกอบการเติบโตอย่างยั่งยืนในระบบเศรษฐกิจดิจิทัล ภายใต้กลไกของการร่วมกำกับดูแลจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง

นายชัยชนะอธิบายเพิ่มเติมว่า การพิจารณากำหนดรายชื่อบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลในลักษณะนี้ ยังมีการดำเนินการอย่างต่อเนื่อง เมื่อพบว่ามีบริการแพลตฟอร์มที่เข้าเกณฑ์ที่กำหนดก็จะมีการประกาศรายชื่อเพิ่มเติม โดย ETDA ให้ความสำคัญกับการพิจารณาลักษณะการให้บริการแพลตฟอร์มอย่างรอบคอบและเป็นธรรม มีกระบวนการให้ผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มสามารถให้ข้อมูลประกอบการพิจารณา หรือโต้แย้งได้ จึงจำเป็นต้องให้เวลาในการรวบรวมและตรวจสอบข้อมูลที่เกี่ยวข้องอย่างเพียงพอ

สำหรับเกณฑ์ที่ใช้ในการพิจารณารายชื่อบริการแพลตฟอร์มที่มีการขายสินค้าที่ต้องมีมาตรฐาน คือ จะต้องเข้าเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่งตามประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่องหลักเกณฑ์การประเมินระดับผลกระทบของการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล พ.ศ. 2566 ได้แก่

1.มีมูลค่าธุรกรรมที่เกิดขึ้นบนแพลตฟอร์มจากการให้บริการในไทยเกิน 100 ล้านบาทต่อปี

2.ไม่ได้จดทะเบียนนิติบุคคลกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) และมีจำนวนผู้ประกอบการในไทยตั้งแต่ 100 รายขึ้นไป

3.ไม่ได้จดทะเบียนนิติบุคคลกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) และมีจำนวนผู้ใช้บริการในไทยเกินกว่าร้อยละ 5 แต่ไม่เกินร้อยละ 10 ของประชากรทั้งหมด (เฉลี่ยต่อเดือน)

4.เป็นบริการที่ผู้ใช้บริการสามารถกระทำการใดโดยไม่มีมาตรการควบคุมดูแลที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสาธารณชนในรูปแบบข้อความหรือการกระทำ