ระดมพลเฟสใหม่ รบ.ทหารพม่า อนุญาตพลเรือนติดอาวุธ ศึกประชิดมัณฑะเลย์

รัฐบาลทหารเมียนมาระดมพลเฟสใหม่ในสงครามกลางเมือง โดยจัดตั้งกลุ่มความมั่นคงระดับเขต อนุญาตให้พลเรือนในกลุ่มติดอาวุธ ในสถานการณ์ที่กองทัพตะอาง จากพันธมิตร 3 พี่น้องเคลื่อนกำลังเข้าใกล้เขตเมืองมัณฑะเลย์ เมืองอันดับสองของเมียนมา จนเริ่มกระทบภาคธุรกิจ

วันที่ 3 กันยายน 2024 นิกเคอิ เอเชีย (Nikkei Asia) รายงานว่า รัฐบาลทหารเมียนมากำลังอนุญาตให้พลเรือนที่ผ่านการคัดเลือกติดอาวุธได้ นับเป็นการขยายการระดมพล นอกเหนือจากการบังคับใช้กฎหมายเกณฑ์ทหารไปเมื่อช่วงต้นปี เนื่องจากกลุ่มชาติพันธุ์ติดอาวุธเข้าใกล้พื้นที่เมืองของมัณฑะเลย์ ท่ามกลางสงครามกลางเมือง

รายงานระบุว่า ในช่วงกลางเดือนสิงหาคม กลุ่มความมั่นคงซึ่งรักษาความปลอดภัยระดับอำเภอที่รัฐจัดตั้งขึ้น ประกอบด้วยสมาชิกจำนวนหนึ่งจะได้รับการติดอาวุธ แต่ต้องอยู่ภายใต้การตรวจสอบและดูแลของคณะกรรมการส่วนกลาง ซึ่งในการกล่าวปราศรัยต่อชาวบ้านที่นครมัณฑะเลย์เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว นายพลอาวุโสมิน อ่องลาย กล่าวว่า เกี่ยวกับเรื่องความมั่นคงปลอดภัยสาธารณะ ต้องมีการดำเนินการและนำระบบการรักษาความปลอดภัยไปใช้ ด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชน

นายซอว์ มินตุน โฆษกรัฐบาลเมียนมากล่าวกับบีบีซีภาคภาษาพม่า ยอมรับว่ามีการสร้างกลุ่มรักษาความปลอดภัยขึ้นจริง ซึ่งกลุ่มดังกล่าวหลัก ๆ แล้วจะประกอบด้วยสมาชิกที่เป็นเพศชาย อายุมากกว่า 35 ปี ซึ่งเป็นเพดานอายุเกณฑ์ทหาร โดยจำนวนหนึ่งจะให้ติดอาวุธปืน กลุ่มเหล่านี้จะปฏิบัติงานส่วนใหญ่อยู่ในเขตเมือง

แม้ว่ากลุ่มติดอาวุธฝ่ายรัฐบาลที่ไม่ได้จัดอยู่ในโครงสร้างของกองทัพที่เป็นทางการนี้ มีอยู่แล้วในช่วงบางเวลา แต่ความเคลื่อนไหวของรัฐบาลดังกล่าวที่จะจัดระเบียบและติดอาวุธให้พลเรือน ถือเป็นเฟสใหม่ในความพยายามระดมกำลัง หลังจากการบังคับใช้กฎหมายเกณฑ์ทหารสำหรับพลเรือนเพศชายอายุ 18-35 ปี เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา

ปัจจัยสำคัญที่อาจทำให้เกิดการตัดสินใจดังกล่าว คือกลุ่มชาติพันธุ์ กองทัพพันธมิตรประชาธิปไตยแห่งชาติเมียนมา หรือ MNDAA ยึดฐานบัญชาการกองทัพภาคของกองทัพเมียนมาในเมืองล่าเสี้ยว เมืองเอกของรัฐฉานทางเหนือ เมื่อปลายเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา นับเป็นการเข้ายึดพื้นที่ศูนย์บัญชาการระดับภาคได้ครั้งแรก จากทั้งหมดทั่วประเทศมีศูนย์บัญชาการกองทัพภาครวม 14 แห่ง ภายใต้ปฏิบัติการ 1027 รอบสอง

เมื่อเดือนตุลาคมปีที่แล้ว ภายใต้ปฏิบัติการ 1027 รอบแรก กลุ่มชาติพันธุ์ติดอาวุธในรัฐฉาน 3 กลุ่ม หรือกลุ่มพันธมิตร 3 พี่น้อง รวมถึง MNDAA ประกาศร่วมกันโจมตีเพื่อโค่นล้มรัฐบาลทหาร โดยกลุ่มชาติพันธุ์ กองทัพปลดปล่อยแห่งชาติตะอางขยายอาณาเขตที่อยู่ภายใต้การควบคุมไปใกล้กับมัณฑะเลย์ และได้กล่าวเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า กลุ่มตะอางจะตั้งรัฐบาลเฉพาะกาลเพื่อบริหารพื้นที่ที่อยู่ในความควบคุมในปีหน้า

ขณะที่การสู้รบเคลื่อนเข้าใกล้หลายเมืองใหญ่ กลุ่มชาติพันธุ์ติดอาวุธดังกล่าวกำลังทำงานร่วมกันกับกลุ่มกองกำลังพิทักษ์ประชาชน หรือ PDF ปีกทางทหารของรัฐบาลเอกภาพแห่งชาติ หรือ NUG ที่ก่อตั้งขึ้นจากบรรดา สส.พรรคสันนิบาติแห่งชาติเพื่อประชาธิปไตย หรือ NLD ของออง ซาน ซู จี ในสถานการณ์ที่รัฐบาลเมียนมามีกำลังพลไม่เพียงพอที่จะรับมือกลุ่ม PDF และกลุ่มที่สู้รบแบบกองโจรเหล่านี้ได้ ลำพังแค่กองทัพและตำรวจอย่างเดียว

เริ่มกระทบภาคธุรกิจในมัณฑะเลย์

ความไม่สงบใกล้มัณฑะเลย์ เมืองที่ใหญ่อันดับสองของเมียนมาเริ่มกระทบภาคธุรกิจ กลุ่มเซมบ์คอร์ป (Sembcorp) ของสิงคโปร์ปิดโรงงานพลังงานก๊าซธรรมชาติเป็นเวลา 10 วัน ในเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา ด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย ยิ่งทำให้สถานการณ์ขาดแคลนไฟฟ้าในนครย่างกุ้งเลวร้ายลง และบริษัทร่วมทุนซึ่งดำเนินงานโดย มัณฑะเลย์ อินเตอร์เนชั่นแนล แอร์พอร์ต (Mandalay International Airport) อพยพพนักงานชาวญี่ปุ่นยังศูนย์กลางอื่น

รัฐบาลทหารกังวลเกี่ยวกับผลกระทบทางการทูตที่อาจเกิดขึ้นหากธุรกิจของจีนได้รับผลกระทบ ทั้งนี้ เมื่อเดือนสิงหาคม กองกำลังต่อต้านรัฐบาลเข้ายึดเหมืองนิกเกิลที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ ซึ่งดำเนินงานโดยบริษัทจีน

รัฐบาลต้องพึ่งพาการสนับสนุนด้านความมั่นคงของจีนมากขึ้น รวมถึงเสริมสร้างความเชื่อมั่นในระบอบการปกครองด้วย ในช่วงกลางเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา นายหวัง อี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศจีนพบหารือนายพลมิน ออง ลาย และนายพลตัน ฉ่วย ผู้นำรัฐบาลทหารที่ปกครองประเทศมายาวนาน ซึ่งทั้งสองคนยังคงขอการสนับสนุนจากรัฐบาลต่อไป ก่อนหน้านี้ นายหวังหารือประเด็นเมียนมากับรัฐมนตรีต่างประเทศจากไทยและประเทศใกล้เคียง รวมถึงจูลี บิชอป ทูตพิเศษแห่งสหประชาชาติ ในประเด็นเมียนมา และเจก ซัลลิแวน ที่ปรึกษาความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐ และเมื่อสัปดาห์ที่แล้วจีนจัดการซ้อมรบทางอากาศและทางบกด้วยกระสุนจริงที่ฝั่งชายแดนติดกับเมียนมา โดยมีเป้าหมายเพื่อระงับความไม่สงบในอีกด้านหนึ่ง

แต่การรุกของกองกำลังต่อต้านรัฐบาลกลับไม่มีทีท่าว่าจะยอมแพ้ ทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับการเลือกตั้งทั่วไปที่มีกำหนดในปี 2025 และการสำรวจสำมะโนประชากรที่จะดำเนินการในเดือนตุลาคมนี้ เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการเลือกตั้ง