เจาะลึกประชุมดาวอส 2026 อาวุธแห่งอิทธิพลสั่นสะเทือนระเบียบโลก

การประชุมสภาเศรษฐกิจโลก หรือ World Economic Forum : WEF ได้รับฉายา “การประชุมดาวอส” จัดขึ้นตั้งแต่ 19-23 มกราคม 2026 นานาชาติจับตาการเข้าร่วมประชุมของโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐจากจุดยืนนโยบายต่างประเทศที่แข็งกร้าว ซึ่งสั่นสะเทือนระเบียบโลกเดิม ในช่วงที่ภูมิรัฐศาสตร์โลกกำลังเปลี่ยนแปลง ครั้งนี้ทรัมป์จะนำคณะผู้แทนสหรัฐที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา

ในปีนี้ผู้เข้าร่วมประชุมเกือบ 3,000 คนจากโลกธุรกิจ นักเคลื่อนไหว และผู้กำหนดนโยบายที่มีความเกี่ยวข้องเชื่อมโยงกัน จะหารือเกี่ยวกับประเด็นต่าง ๆ 5 สาขา รวมถึงช่องว่างที่เพิ่มขึ้นระหว่างคนรวยและคนจน ผลกระทบของ AI ต่อการจ้างงาน ความกังวลเกี่ยวกับความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์และภูมิเศรษฐกิจ ภาษีที่สั่นคลอนความสัมพันธ์ทางการค้าที่มีมายาวนาน

WEF ก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1971 โดย ศ.ดร.เคลาส์ ชวอบ (Klaus Schwab) นักเศรษฐศาสตร์ชาวเยอรมันและได้รับสถานะเป็นองค์กรระหว่างประเทศในด้านความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน (International Organization for Public-Private Cooperation) จากรัฐบาลสหพันธรัฐสวิส เมื่อปี ค.ศ. 2015

WEF มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในเวทีโลกในเรื่องการดำเนินกิจกรรมเพื่อเสนอแนะทิศทางในการกำหนดนโยบายด้านเศรษฐกิจ สังคม และการพัฒนาในระดับระหว่างประเทศ ผ่านเครือข่ายผู้นำภาคการเมือง ธุรกิจ และภาคประชาสังคม การประชุมประจำปีของ WEF ณ เมืองดาวอส ถือเป็นเวทีที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในระดับระหว่างประเทศ โดยที่ผ่านมา มีผู้เข้าร่วมการประชุมทั้งระดับผู้นำ ผู้บริหารระดับสูงจากภาคธุรกิจ องค์การระหว่างประเทศ และนักวิชาการจากทั่วโลก

แต่ปีนี้ ผู้นำคนสำคัญบางรายไม่มีชื่ออยู่ในรายชื่อผู้เข้าร่วมงาน WEF รวมถึงประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ผู้นำจีน และนายกรัฐมนตรีนเรนทรา โมดี ผู้นำอินเดีย

ผู้ที่คาดว่าจะเข้าร่วมงาน รวมถึงผู้นำทางการเมือง มากเป็นประวัติการณ์ในจำนวน 400 คน ผู้บริหารระดับสูงของบริษัท 850 คน และผู้บุกเบิกด้านเทคโนโลยี 100 คน

พันธมิตรรายหนึ่งของ WEF กล่าวว่า ในปีนี้ ดาวอสจะเน้นที่ว่าจะมีใครเข้าร่วมมากกว่าหัวข้อสำคัญต่าง ๆ

สิ่งที่น่าสนใจจะอยู่ที่ว่าใครจะเข้าร่วมงานดาวอส ตามที่เอริค คุตเชอร์ หุ้นส่วนอาวุโสของ McKinsey & Company ซึ่งเป็นพันธมิตรเชิงกลยุทธ์ของ WEF กล่าวว่า งานประชุมปีนี้จะเกี่ยวกับว่าใครเข้าร่วมบ้าง มากกว่าหัวข้อต่าง ๆ เสียอีก

การเยือนดาวอสครั้งที่ 3 ในวันที่ 21 มกราคม 2026 ของโดนัลด์ ทรัมป์ในฐานะประธานาธิบดีสหรัฐเกิดขึ้นในขณะที่พันธมิตรของสหรัฐกังวลเกี่ยวกับเป้าหมายการเข้ายึดครองกรีนแลนด์ การกอบโกยน้ำมันเวเนซุเอลา และยุทธวิธีที่แข็งกร้าวต่อเจอโรม พาวเวลล์ ประธานธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) ที่ถูกสอบสวนทางอาญาเกี่ยวกับโครงการปรับปรุงตึกสำนักงานใหญ่ของธนาคารกลาง ก่อให้เกิดความกังวลในหมู่ผู้นำธุรกิจและสมาชิกสภานิติบัญญัติ

ความน่าเชื่อถือในการสร้างสันติภาพของทรัมป์ก็จะเป็นประเด็นสำคัญเช่นกัน ผู้นำสหรัฐมีกำหนดประกาศรายชื่อสมาชิกถาวรในคณะกรรมการสันติภาพเพื่อฉนวนกาซา และคาดว่าเขาและรัฐมนตรีจะมีการประชุมทวิภาคีในห้องประชุมย่อยต่าง ๆ ที่ศูนย์การประชุม

ประธานาธิบดีสหรัฐมีกำหนดกล่าวสุนทรพจน์ในงานประชุมดาวอสครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา เกิดจากแรงผลักดันจากตัวตนและนโยบายที่ก่อให้เกิดสิ่งที่เวทีเชิงวิชาการดาวอสอาจเรียกด้วยชื่อที่กระชับว่า “การหยุดชะงักครั้งใหญ่ระดับโลก”

ทรัมป์คือผู้ก่อการหยุดชะงักตัวฉกาจที่สุดอย่างแน่นอนในขณะนี้ เขาจะถูกผู้นำโลกและผู้บริหารบริษัทต่าง ๆ ตั้งคำถามเกี่ยวกับการใช้มาตรการทางเศรษฐกิจรวมถึงภาษีในการบีบบังคับยุโรปให้ขายกรีนแลนด์

“จิตวิญญาณแห่งการสนทนา” คือธีมอย่างเป็นทางการของปีนี้ และในขณะที่มีโอกาสมากมายสำหรับการสนทนาในงานนี้ ที่หาไม่ได้ในงานอื่น แต่แนวทางของรัฐบาลสหรัฐหลายอย่างดูเหมือนจะขัดแย้งกับการเรียกร้องให้เกิดความร่วมมือระดับโลก ซึ่งเป็นแก่นแท้ของการประชุมดาวอส

เหอ หลี่เฟิง รองนายกรัฐมนตรีจีน มีกำหนดกล่าวปาถกฐาในวันที่ 20 มกราคม ซึ่งดูเหมือนว่าการสงบศึกทางการค้าชั่วคราวกับสหรัฐจะยังคงดำเนินต่อไป แม้ข้อมูลล่าสุดจะแสดงให้เห็นว่าจีนทำลายสถิติเกินดุลการค้ามากที่สุดในโลกในปี 2025 ซึ่งสูงกว่า 1 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 37 ล้านล้านบาท) ผู้นำองค์กรที่มีผลประโยชน์สำคัญในจีน เช่น เจนเซ่น หวง ประธานบริษัท Nvidia ก็จะกล่าวสุนทรพจน์ในฟอรัมนี้เช่นกัน โดยพวกเขามองหาแนวทางในการรับมือกับภูมิทัศน์ทางธุรกิจที่มีความซับซ้อนทางการเมืองมากขึ้น

เคลาส์ ชวอบ (Klaus Schwab) ผู้ก่อตั้ง WEF ไม่เข้าร่วม ในขณะที่ซีอีโอ Nvidia เข้าร่วมเป็นครั้งแรก

การประชุมครั้งนี้จะไม่มีเคลาส์ ชวอบ ผู้ก่อตั้ง ซึ่งเป็นผู้จัดงานครั้งแรกในดาวอสเมื่อ 55 ปีก่อน ซึ่งแรกเริ่มเน้นที่ภาคธุรกิจ แต่ต่อมางานขยายใหญ่ขึ้นจนกลายเป็นงานมหกรรมที่ครอบคลุมทุกด้าน เขาได้ลาออกจากตำแหน่งในเดือนเมษายน 2025 ท่ามกลางข้อครหากำกับดูแลดาวอสอย่างไม่เหมาะสม ประธานร่วมคนใหม่คือแลร์รี ฟิงก์ ประธานและซีอีโอบริษัท แบล็กร็อกและอังเดร ฮอฟฟ์แมน รองประธานบริษัทโรชจะรับหน้าที่แทน

ปีนี้ยังเป็นการปรากฏตัวครั้งแรกของเจนเซ่น หวง ซีอีโอ Nvidia ซึ่งอาจกล่าวได้ว่าเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีที่สำคัญที่สุดในโลกในปัจจุบัน ท่ามกลางซีอีโอและประธานบริษัทระดับโลกกว่า 850 คน รวมถึงเจมี ไดมอน ซีอีโอ เจ.พี. มอร์แกน บุคคลที่มีชื่อเสียง เช่น แมต เดมอน นักแสดงฮอลลีวูดและนักเคลื่อนไหวสนับสนุนน้ำดื่มสะอาด

แจน อาร์ต โชลเต้ ศาสตราจารย์ด้านการเปลี่ยนแปลงระดับโลกและความท้าทายด้านการกำกับดูแลที่มหาวิทยาลัยไลเดนในเนเธอร์แลนด์กล่าวว่า รัฐบาลต่าง ๆ ยังคงมองดาวอสเป็นสถานที่สำหรับการพบปะกับภาคธุรกิจ

“ทุนระดับโลกยังคงเป็นพลังสำคัญในเวทีการเมืองโลก แม้ว่าโดยทั่วไปแล้วองค์กรข้ามชาติขนาดใหญ่จะไม่ได้รับการยอมรับและยกย่องมากเท่ากับเมื่อ 20-30 ปีที่แล้วก็ตาม”

ในปีนี้ยังมีอดีตผู้วิจารณ์ดาวอสปรากฏตัว รวมถึงไนเจล ฟาราจ ผู้นำพรรคปฏิรูปสหราชอาณาจักรฝ่ายขวา คาดว่าจะเข้าร่วมงานในปีนี้ ฟาราจเคยเรียกดาวอสว่า “อีลีท (ชนชั้นสูง)” และกล่าวในวิดีโอเมื่อปี 2020 ว่าผู้เข้าร่วมงานคือคนที่ตัดสินอนาคตของเราในรีสอร์ตสกีของสวิตเซอร์แลนด์

อาจารย์โชลเต้กล่าวว่า แท้จริงแล้ว ดาวอสถูกมองว่าเป็นการประชุมของอภิสิทธิ์ชนและไม่ทันโลก เขากล่าวกับ CNBC ทางอีเมล์ว่า กลุ่มชาตินิยมประชานิยมมักมองว่า WEF เป็นสัญลักษณ์ของชนชั้นนำเสรีนิยมโลกาภิวัตน์

ด้านลีโอนี คิดด์ (Leonie Kidd) หัวหน้าข่าวสถานีโทรทัศน์ CNBC ซึ่งติดตามรายงานข่าวเวทีเศรษฐกิจโลกที่ดาวอสมาเกือบ 20 ปี และได้เขียนถ่ายทอดบทเรียน ระบุว่า ธีมของปีนี้คือ “จิตวิญญาณแห่งการเจรจา” ซึ่งดูเหมือนว่าจะถูกทดสอบด้วยวาทกรรมที่รุนแรงจากผู้นำโลก ขณะเดียวกัน ในรายงานความเสี่ยงระดับโลกฉบับล่าสุดของ WEF เตือนถึง “อาวุธแห่งอิทธิพล” หลายอย่าง

“กฎเกณฑ์และสถาบันต่าง ๆ ที่ค้ำจุนเสถียรภาพมาอย่างยาวนานกำลังถูกคุกคามในยุคใหม่ที่การค้า การเงิน และเทคโนโลยีถูกใช้เป็นอาวุธแห่งอิทธิพล” รายงาน WEF ระบุ

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา คิดด์ได้เห็นดาวอสหลายเวอร์ชั่น ทั้งการล่มสลายของวิกฤตการเงินครั้งใหญ่และวิกฤตหนี้ในยุโรป, เรื่องอื้อฉาวทางการค้าที่สั่นคลอน Societe Generale ธนาคารยักษ์ใหญ่ของฝรั่งเศส, คลื่นอาหรับสปริง, ความรุ่งเรืองและการล่มสลายของรัสเซีย, การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 และการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของระเบียบโลกที่ดำรงอยู่มาตั้งแต่สิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง

ทุกคนต่างมีมุมมองต่อการประชุมครั้งนี้ แต่สิ่งหนึ่งที่เป็นความจริงก็คือ การประชุมนี้ไม่เคยน่าเบื่อ และปี 2026 ก็คงไม่แตกต่างกันอย่างแน่นอน

สุนทรพจน์สำคัญ

20 มกราคม : อูร์ซูลา ฟอน เดอร์ ไลเอิน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป (ผู้นำสหภาพยุโรป หรืออียู) เหอ หลี่เฟิง รองนายกรัฐมนตรีจีน เอ็มมานูเอล มาครง ประธานาธิบดีฝรั่งเศส

21 มกราคม : โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐ

22 มกราคม : ไอแซค เฮอร์ซอก ประธานาธิบดีอิสราเอล ฟรีดริช แมร์ซ นายกรัฐมนตรีเยอรมนี

อ้างอิง :

• กระทรวงต่างประเทศ

• AP

• BBC