สรุปพัฒนาการตะวันออกกลาง หลังเอ็มโอยูสหรัฐ-อิหร่านมีผล

ข้อมูลเผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ 19 มิ.ย.2026 เวลา 13.51 น. และอัพเดตเวลา 16.30 น.

ภายหลังสหรัฐและอิหร่านลงนามในเอกสาร “บันทึกความเข้าใจอิสลามาบัดระหว่างสหรัฐและอิหร่าน” มีผลอย่างเป็นทางการเมื่อ 17 มิถุนายน 2026 “ประชาชาติธุรกิจ” รวบรวมเหตุการณ์สำคัญหลังการบังคับใช้เอ็มโอยูฉบับประวัติศาสตร์นี้ พบว่า กองทัพสหรัฐยกเลิกปิดล้อมทางทะเลต่ออิหร่าน เรือทยอยผ่านฮอร์มุซอย่างอิสระและปลอดภัย

อย่างไรก็ดี เจ.ดี. แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐเลื่อนการเดินทางไปประเทศสวิตเซอร์แลนด์ที่มีกำหนดในวันนี้ (19 มิถุนายน) เพื่อเริ่มการเจรจาสันติภาพเฟสสองหรือระยะที่สอง ที่มีเป้าหมายเพื่อควบคุมโครงการนิวเคลยร์อิหร่านและบรรลุข้อตกลงสันติภาพฉบับสมบูรณ์ ซึ่งทำเนียบขาวระบุว่า แผนในการเจรจายังไม่เสร็จสมบูรณ์

ขณะเดียวกันอิสราเอลและฮิซบอลเลาะห์ปะทะกันในประเทศเลบานอน เมื่อคืนที่ผ่านมา

ขณะนี้ นานาชาติจับตาการดำเนินการตามเอ็มโอยู ซึ่งเป็นผลลัพธ์ของการเจรจาสันติภาพเฟสแรกและการเริ่มเจรจาสันติภาพเฟสสอง

ยกเลิกการปิดล้อมทางทะเลต่ออิหร่าน

บลูมเบิร์ก (Bloomberg) รายงานสถานการณ์ภายหลังสหรัฐและอิหร่านบรรลุข้อตกลงบันทึกความเข้าใจ (เอ็มโอยู) ว่า กองบัญชาการภาคกลางสหรัฐ (CENTCOM) ประกาศยกเลิกการปิดล้อมทางทะเลต่ออิหร่าน

“กองกำลังอเมริกันไม่ได้ขัดขวางการสัญจรของเรือเข้าหรือออกจากท่าเรืออิหร่านในอ่าวอาหรับและอ่าวโอมาน” กองบัญชาการกล่าวในโพสต์บนโซเชียลมีเดีย

การปิดล้อมทางทะเลต่ออิหร่าน มีจุดมุ่งหมายเพื่อกดดันอิหร่านให้กลับสู่โต๊ะเจรจา เนื่องจากเมื่อบรรลุข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราวเมื่อ 8 เม.ย.2026 การเริ่มเจรจาที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อบรรลุข้อตกลงสันติภาพล้มเหลว จนกระทั่งสองฝ่ายเจรจาต่อรองจนสามารถบรรลุข้อตกลงสันติภาพระยะแรกด้วยเอ็มโอยู

เรือทยอยผ่านฮอร์มุซอิสระและปลอดภัย

เรือบรรทุกน้ำมันที่ติดค้างอยู่เริ่มเคลื่อนตัวออกจากช่องแคบฮอร์มุซในวันพฤหัสบดีที่ 18 มิถุนายน 2026

เรือบรรทุกน้ำมันที่เคยติดค้างเริ่มทยอยเดินทางออกจากช่องแคบฮอร์มุซแล้วเมื่อวันพฤหัสบดี ขณะที่คูเวตระบุว่าจะเริ่มเร่งกำลังการผลิตขึ้นอีกครั้ง เนื่องจากข้อตกลงสันติภาพทำให้เกิดกิจกรรมต่าง ๆ คึกคักขึ้นในภูมิภาคนี้ โดยเรือบรรทุกน้ำมันที่ขนน้ำมันรวมเกือบ 10 ล้านบาร์เรลได้เริ่มปรากฏตัวให้เห็นที่บริเวณด้านนอกช่องแคบ หรือไม่ก็กำลังแล่นผ่านช่องแคบดังกล่าว ซึ่งรวมถึงเรือบรรทุกน้ำมันสัญชาติซาอุดีอาระเบียลำแรก ๆ นับตั้งแต่สงครามเริ่มต้นขึ้นเมื่อกว่า 3 เดือนก่อนด้วย

ตามรายงานของสำนักข่าวอิหร่านนักศึกษา (Iranian Students’ News Agency) ซึ่งเป็นสำนักข่าวกึ่งทางการรายงานว่า การจราจรของเรือพาณิชย์ที่ท่าเรือทางตอนใต้กลับสู่ภาวะปกติแล้วตั้งแต่วันจันทร์ ที่ 15 มิถุนายน ภายหลังจากสหรัฐยกเลิกการปิดล้อมทางทะเล

ราคาน้ำมันผันผวนระหว่างเพิ่มขึ้นและลดลง ขณะที่ราคาน้ำมันเบรนต์ซื้อขายอยู่ที่ประมาณ 79 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลในช่วงเช้าวันนี้ (19 มิถุนายน 2026) และราคาลดลงประมาณ 9% ในสัปดาห์นี้

โลกจับตาเจรจาสันติภาพระยะที่ 2

ก่อนการลงนามเอ็มโอยู นายอับบาส อารักชี รมว.ต่างประเทศอิหร่านเคยให้สัมภาษณ์สถานีโทรทัศน์รัฐ “IRIB” กล่าวว่า การเจรจาสันติภาพจะดำเนินไปในสองขั้นตอน

ขั้นตอนแรกคือการลงนามในบันทึกความเข้าใจ ส่วนขั้นตอนที่สองจะเป็นการเจรจาเพื่อบรรลุข้อตกลงขั้นสุดท้าย

สำหรับประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตร การเสริมสมรรถนะยูเรเนียม คลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะของอิหร่าน และกองทุนฟื้นฟูอิหร่าน จะเจรจาขั้นตอนที่สอง ซึ่งอารักชีกล่าวว่า ประเด็นนิวเคลียร์ถูกย้ายมาอยู่ในขั้นตอนที่สองเพราะข้อเรียกร้องของอีกฝ่ายในขั้นตอนแรกนั้น “ไม่เป็นที่ยอมรับ”

ภายหลังการลงนามในเอ็มโอยู ซึ่งอยู่ในเฟสแรก บลูมเบิร์ก (Bloomberg) รายงานว่า สหรัฐและอิหร่านได้เลื่อนการเริ่มต้นการเจรจาเฟสสองเกี่ยวกับข้อตกลงสันติภาพถาวรและการจำกัดโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านออกไป

ขณะนี้ยังไม่ชัดเจนว่าเหตุใดการเจรจาซึ่งกำหนดจะจัดขึ้นในสวิตเซอร์แลนด์ในวันศุกร์ที่ 19 มิถุนายนจึงล่าช้า

อิหร่านยืนยันที่จะให้มีการหยุดยิงในเลบานอนเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงชั่วคราวกับสหรัฐที่ลงนามในสัปดาห์นี้ อย่างไรก็ดี อิสราเอลและกลุ่มติดอาวุธฮิซบอลเลาะห์ที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่านจะปะทะกันในเลบานอนเมื่อคืนที่ผ่านมา

กองทัพอิสราเอลระบุว่าได้โจมตีกลุ่มติดอาวุธฮิซบอลเลาะห์ตลอดทั้งคืนในเลบานอนตอนใต้ การโจมตีดังกล่าวทำให้มีผู้เสียชีวิต 16 คน ตามรายงานของสำนักข่าวแห่งชาติเลบานอน

การเจรจาระยะสอง คือ การเจรจากรอบเวลา 60 วันที่สามารถยืดขยายเวลาได้ ไม่ได้มีกำหนดตายตัวที่แน่นอน ขึ้นกับความยินยอมร่วมกันของสองฝ่าย มีเป้าหมายคือการควบคุมโครงการนิวเคลียร์อิหร่านและข้อตกลงสันติภาพฉบับถาวร

ในการเจรจานิวเคลียร์ รวมถึงวิธีการเจือจางหรือทำลายยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงที่อิหร่านมีอยู่ โดยผู้เชี่ยวชาญด้านนิวเคลียร์หลายคนกล่าวว่า 60 วันไม่เพียงพอที่จะหาทางออกในเรื่องที่ซับซ้อนและต้องใช้ความรู้ทางเทคนิคสูงเช่นนี้

สหรัฐกล่าวว่า แผนการเจรจานิวเคลียร์ยังไม่เสร็จสิ้น โดยอ้างถึงความท้าทายด้านโลจิสติกส์ คณะผู้แทนอเมริกันพร้อมที่จะออกเดินทางโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

โดยโฆษกทำเนียบประธานาธิบดีสหรัฐระบุว่า การจัดการด้านกำหนดการและรายละเอียดต่างๆ ของการเจรจาเหล่านี้ไม่เคยเป็นเรื่องง่ายหรือสามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้าและกล่าวอีกว่า นายเจ.ดี. แวนซ์ ได้เตรียมความพร้อมที่จะออกเดินทางทันที ที่แผนการประชุมและรายละเอียดต่างๆ ได้รับการสรุปอย่างเป็นทางการ

หากข้อผูกพันในบันทึกความเข้าใจไม่ได้ถูกนำไปปฏิบัติ อิหร่านจะไม่ก้าวไปสู่ขั้นตอนที่สองของการเจรจา

อิหร่านกล่าวว่า พร้อมที่จะเริ่มการเจรจาทางเทคนิคหลังจากที่ทั้งสองฝ่ายขยายเวลาหยุดยิงที่เปราะบางออกไปอย่างน้อย 60 วันตามข้อตกลงดังกล่าว แต่สำนักข่าวทัสนิมซึ่งเป็นสำนักข่าวที่กึ่งทางการรายงานเมื่อวันพฤหัสบดี ก่อนที่แวนซ์จะประกาศการเลื่อนเจรจาว่า คณะเจรจาของอิหร่านจำเป็นต้องเห็นสัญญาณการปฏิบัติตามข้อตกลงชั่วคราว (หมายถึงเอ็มโอยู) จากสหรัฐ ก่อนที่จะเริ่มการเจรจาสันติภาพรอบต่อไปได้

วันนี้ (19 มิถุนายน) สื่อรัฐบาลอิหร่านออกอากาศแถลงการณ์ที่อ้างว่าเป็นของอยาตอลเลาะห์ โมจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดอิหร่านคนใหม่รับรองการอนุมัติการเจรจาโดยตรงกับเจ้าหน้าที่สหรัฐ รายงานระบุว่า เขากล่าวว่า แม้เขามีความเห็นต่างเกี่ยวกับบันทึกข้อตกลง แต่ได้อนุมัติหลังจากได้รับการรับรองจากนายมาซูด เปเซชเกียน ประธานาธิบดีอิหร่านและสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดว่าผลประโยชน์ของชาติจะได้รับการคุ้มครอง

คาเมเนอี ซึ่งไม่ค่อยปรากฏตัวต่อสาธารณชนนับตั้งแต่เข้ารับตำแหน่งในเดือนมีนาคมหลังจากการเสียชีวิตของอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้เป็นบิดา อธิบายว่าข้อตกลงนี้เป็นขั้นตอนที่จำเป็นแม้จะมีข้อสงสัยอยู่บ้าง คำกล่าวของเขานับเป็นปฏิกิริยาอย่างเป็นทางการครั้งแรกต่อเอ็มโอยูสหรัฐและอิหร่าน

ในขณะเดียวกัน เขาเตือนว่าการเจรจาในอนาคตจะไม่หมายถึงการยอมรับจุดยืนที่ขัดแย้ง และกล่าวว่าข้อตกลงใดๆ จะถูกปฏิเสธหากข้อเรียกร้องของสหรัฐเกินขอบเขตของอิหร่าน

แม้ว่าการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งจะถูกมองว่าเป็นก้าวสำคัญสู่การลดความตึงเครียด แต่เจ้าหน้าที่และผู้สังเกตการณ์ยังคงเตือนว่าสถานการณ์ในภูมิภาคโดยรวมยังคงเปราะบาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งท่ามกลางความขัดแย้งที่เกิดขึ้นคู่ขนานในเลบานอน