สัญญาณผ่อนคลาย สหรัฐเคาะ อิหร่านขายน้ำมันได้ 60 วัน ปูทางปั๊มรายได้ 2 ล้านล. แลกเดินหน้าเจรจานิวเคลียร์

ในการเจรจาสันติภาพเฟสสองที่สวิตเซอร์แลนด์ สหรัฐยกเลิกมาตรการคว่ำบาตร อนุญาตให้อิหร่านขายน้ำมันได้เป็นเวลา 60 วัน เพื่อสนับสนุนเศรษฐกิจอิหร่านภายใต้โครงการควบคุมนิวเคลียร์ ซึ่งอาจทำให้อิหร่านมีรายได้ราว 1.98 ล้านล้านบาทต่อปี เมื่ออิงจากกำลังการผลิตก่อนสงครามที่ 3.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน เทียบกับราคาน้ำมันปัจจุบัน

ซีเอ็นบีซี (CNBC) รายงานว่า สหรัฐออกใบอนุญาตให้อิหร่านขายน้ำมันในตลาดโลกได้เป็นเวลา 60 วัน เป็นการให้ความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจ หลังจากที่การเจรจาเฟสสองเพื่อบรรลุข้อตกลงสันติภาพขั้นสุดท้ายเป็นไปได้ด้วยดี

สกอตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังสหรัฐกล่าวเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2026 ตามเวลาท้องถิ่นว่า สหรัฐออกใบอนุญาตทั่วไปชั่วคราวเป็นเวลา 60 วัน อนุญาตให้มีการผลิต ส่งมอบ และจำหน่ายน้ำมันจากอิหร่าน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกรอบความร่วมมือครั้งใหม่ในการควบคุมโครงการนิวเคลียร์อิหร่าน โดยเจ้าหน้าที่เทคนิคเริ่มการเจรจาในสัปดาห์นี้

“ในฐานะส่วนหนึ่งของกรอบความร่วมมือ กระทรวงการคลังได้ออกใบอนุญาตทั่วไปชั่วคราวเป็นเวลา 60 วัน อนุญาตให้มีการผลิต ส่งมอบ และจำหน่ายน้ำมันจากอิหร่าน” เบสเซนต์กล่าวในโซเชียลมีเดีย X

ใบอนุญาตดังกล่าวซึ่งจะหมดอายุในวันที่ 21 ส.ค.นี้ หากไม่มีการต่ออายุ ทำให้สหรัฐสามารถนำเข้าน้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมที่มีต้นกำเนิดจากอิหร่านได้ และสามารถชำระเป็นเงินสกุลดอลลาร์ได้ แต่ไม่อนุญาตธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับเกาหลีเหนือ คิวบา หรือรัสเซีย ที่ถูกสหรัฐคว่ำบาตร

รายงานจากวอลล์สตรีตเจอร์นัล (WSJ) เมื่อวันที่ 17 มิ.ย. ระบุว่า MOU ระหว่างสหรัฐและอิหร่านอาจทำให้อิหร่านกลับมาขายน้ำมันได้อีกครั้ง เป็นการฟื้นฟูแหล่งรายได้สำคัญของอิหร่าน โดยอาจทำให้อิหร่านมีรายได้มากกว่า 6 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 1.98 ล้านล้านบาท) ต่อปี จากการขายน้ำมัน เมื่ออ้างอิงจากระดับการผลิตก่อนสงครามปะทุขึ้น เทียบกับราคาน้ำมันปัจจุบัน โดยก่อนสงครามปะทุขึ้น อิหร่านมีกำลังการผลิตน้ำมันราว 3.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน

วันที่ 22 มิ.ย. ราคาน้ำมันดิบเบรนต์ ซึ่งเป็นราคาน้ำมันดิบมาตรฐานโลกลดลงประมาณ 3.5% เหลือประมาณ 77.7 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ใกล้ระดับต่ำสุดนับตั้งแต่ต้นเดือน มี.ค.

ด้าน เจ.ดี. แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐ ซึ่งเข้าร่วมการเจรจาเฟสสองครั้งแรกในสวิตเซอร์แลนด์ เมื่อวันที่ 21 มิ.ย. กล่าวว่า การเจรจารอบแรกนี้เป็นได้ด้วยดีอย่างมาก

ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 18 มิ.ย. กองทัพเรือสหรัฐยกเลิกการปิดล้อมท่าเรือและพื้นที่ชายฝั่งของอิหร่าน ขณะที่เรือบรรทุกน้ำมันขนาดใหญ่ของอิหร่านแล่นออกจากอ่าวเปอร์เซีย โดยเปิดเครื่องส่งสัญญาณระบุตำแหน่งอีกครั้ง หลังจากที่ปิดไปในช่วงที่สงครามปะทุขึ้น

ก่อนที่สหรัฐจะเริ่มปิดล้อมท่าเรือและพื้นที่ชายฝั่งในเดือน เม.ย. อิหร่านเคยส่งออกน้ำมันดิบมากกว่า 1.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน ส่วนใหญ่ส่งออกไปยังจีน แต่ในเดือน พ.ค.ปริมาณการส่งออกลดลงเหลือเพียง 260,000 บาร์เรลต่อวัน เนื่องจากการปิดล้อมโดยสหรัฐ

ผู้สื่อข่าวถามประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐ เมื่อวันที่ 22 มิ.ย. ตามเวลาท้องถิ่น ที่ทำเนียบขาวว่า มั่นใจได้อย่างไรว่าอิหร่านจะไม่นำกำไรจากน้ำมันที่ยกเลิกการคว่ำบาตรแล้วไปฟื้นฟูกองทัพ ทรัมป์กล่าวว่าพวกเขาไม่ควรทำเช่นนั้น พวกเขาควรใช้เงินซื้ออาหารให้ประชาชน เพราะตอนนี้ประชาชนอิหร่านกำลังอดอยากมาก

สำหรับประเด็นนิวเคลียร์ แวนซ์ยังกล่าวว่าอิหร่านตกลงอนุญาตให้ผู้ตรวจสอบนิวเคลียร์จากสหประชาชาติ (UN) กลับเข้าประเทศอีกครั้ง ขณะที่ยังไม่มีความชัดเจนจากอิหร่านในเรื่องนี้

ทั้งนี้ ใน MOU ซึ่งเป็นข้อตกลงสันติภาพระยะแรกที่ลงนามไปแล้ว เกี่ยวข้องกับประเด็นนิวเคลียร์และการคว่ำบาตรน้ำมันอิหร่าน รวมถึง ข้อ 8 อิหร่านยืนยันว่า จะไม่จัดหาหรือพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ โดยสองฝ่ายตกลงที่จะจัดการกับวัสดุเสริมสมรรถนะ (ยูเรเนียม) ที่จัดเก็บสะสมไว้ตามกลไกที่จะตกลงร่วมกัน โดยให้สอดคล้องกับตารางเวลาที่ระบุไว้ในย่อหน้าที่ 7 ด้วยวิธีการปฏิบัติตามมารฐานขั้นต่ำคือการลดระดับความเข้มข้นในพื้นที่ปฏิบัติการ (Down-blended on site) ภายใต้การกำกับดูแลของ IAEA ทั้งสองฝ่ายยังตกลงที่จะหารือในประเด็นการเสริมสมรรถนะและเรื่องอื่น ๆ ที่ตกลงร่วมกันซึ่งเกี่ยวข้องกับความต้องการทางนิวเคลียร์ของอิหร่าน โดยอิงตามกรอบการดำเนินงานที่เป็นที่น่าพอใจซึ่งจะตกลงกันในข้อตกลงฉบับสมบูรณ์ ข้อตกลงฉบับสมบูรณ์จะยืนยันข้อกำหนดในย่อหน้านี้ สหรัฐและอิหร่านตระหนักถึงความสำคัญอย่างยิ่งยวดของประเด็นทางนิวเคลียร์ดังกล่าวข้างต้น และแสดงเจตนารมณ์ที่จะหยิบยกประเด็นเหล่านี้ขึ้นมาจัดการโดยทันทีในการเจรจาเพื่อให้บรรลุข้อตกลงร่วมกัน

รวมถึงข้อ 10 ที่ระบุว่า สหรัฐให้คำมั่นว่าในทันทีเมื่อมีการลงนามใน MOU ฉบับนี้และไปจนกว่าการคว่ำบาตรจะสิ้นสุดลง กระทรวงการคลังสหรัฐจะออกข้อยกเว้น (Waivers) สำหรับการส่งออกน้ำมันดิบ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม และอนุพันธ์ปิโตรเลียมของอิหร่าน ตลอดจนบริการที่เกี่ยวข้องทั้งหมด ซึ่งรวมถึงธุรกรรมทางธนาคาร การประกันภัย การขนส่ง และอื่น ๆ

ที่มา : Bloomberg, Anadolu, Al Jazeera, WSJ