ระดมสมอง – เมื่อเร็ว ๆ นี้สนพ.จัดเสวนาในหัวข้อ “Thailand Grid Renewable Integration Assessment” เพื่อวิเคราะห์ถึงสถานการณ์การใช้พลังงานของโลก รวมถึงร่วมกำหนดทิศทางของแผน PDP ฉบับใหม่
สนพ.ยันแผน PDP เสร็จทันเดดไลน์ 31 มี.ค. 61 แต่ต้องจับตานโยบายพลังงานจีนที่คาดว่าจะปรับมาใช้พลังงานทดแทน-ก๊าซมากขึ้น กระทบต่อราคาก๊าซในตลาดโลกให้ปรับขึ้น อาจต้องเพิ่มปัจจัยนี้มาตั้งสมมุติฐานของแผน PDP ด้วย ลุ้นโรงไฟฟ้าถ่านหินที่เข้าระบบไม่ทันตามกำหนดอย่างโรงไฟฟ้าของเนชั่นแนล เพาเวอร์ฯ จะอยู่หรือถูกยกเลิกโครงการ
ดร.ทวารัฐ สูตะบุตร ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กล่าวถึงความคืบหน้าในการปรับแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าใหม่ของประเทศ หรือ PDP (Power Development Plan) ฉบับใหม่ว่า ก่อนหน้านี้ได้ดำเนินการจัดรับฟังความเห็นค่าพยากรณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้าใหม่ (load forcast) เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจและสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป พร้อมทั้งตั้งสมมุติฐานใน 3 ประเด็นที่ส่งผลกระทบต่อการใช้ไฟฟ้าอย่างมีนัยสำคัญคือ การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี ที่ทำให้ต้นทุนลดต่ำลง (disruptive technology) การขยายตัวของยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และการขยายตัวของการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคาบ้าน (โซลาร์รูฟท็อป) ไปแล้วนั้น ล่าสุดได้มีปัจจัยอื่น ๆ ที่อาจจะต้องนำมาตั้งสมมุติฐานในการจัดทำแผน PDP เพิ่มเติมคือ นโยบายด้านพลังงานของประเทศมหาอำนาจอย่างประเทศจีน ในฐานะผู้ใช้พลังงานรายใหญ่ของโลก ที่อยู่ในระหว่างพิจารณาว่าจะเพิ่มสัดส่วนการใช้เชื้อเพลิงเพื่อใช้ผลิตไฟฟ้ามาสู่พลังงานสะอาดมากขึ้นคือ 1) พลังงานทดแทน และ 2) ก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ซึ่งหากจีนหันมาใช้ก๊าซจะส่งผลให้ราคาก๊าซปรับเพิ่มขึ้นอย่างแน่นอน และอาจกระทบต่อต้นทุนผลิตไฟฟ้า
ทั้งนี้จะเห็นได้ว่าแผน PDP ฉบับใหม่ที่อยู่ระหว่างดำเนินการนั้นจะ “แตกต่าง” จากแผนเดิมโดยสิ้นเชิง เนื่องจากแผนเดิมหัวใจสำคัญของแผน PDP อยู่ที่ตัวเลขการขยายตัวเศรษฐกิจ (GDP) เท่านั้น แต่สำหรับแผนใหม่แม้จะยึดตัวเลข GDP แต่จะเพิ่มสมมุติฐานที่กระทบต่อภาพรวมการใช้ไฟฟ้าอย่างมีนัยสำคัญว่ามีอะไรบ้าง และจะแยกการศึกษาเชิงลึก เช่น ปริมาณไฟฟ้าสำรอง (reserve margin) ที่จะต้องครอบคลุมทั้งกรณีปริมาณสำรองตึงตัว และปริมาณสำรองเผื่อขาด และนำมาคำนวณทั้ง 2 กรณีว่าจะส่งผลกระทบต่อภาพรวมระบบไฟฟ้าหรือไม่อย่างไร รวมไปจนถึงการศึกษาเพื่อกำหนดประเภทเชื้อเพลิงสำหรับโรงไฟฟ้าใหม่ในอนาคต เพื่อนำแผนทั้งหมดมาต่อประกอบเข้าด้วยกัน เพื่อให้แผน PDP ใหม่มีความแม่นยำมากขึ้น
“ให้ความสำคัญของการสมมุติฐานว่าจะมีอะไรมากระทบ บางประเด็นภาพก็ยังไม่ชัดเจนว่าจะขยายตัวมากน้อยแค่ไหน เช่น ยานยนต์ไฟฟ้า มันคาดเดายาก เพราะพอถึงจุดหนึ่งปริมาณลิเทียมที่นำมาผลิตแบตเตอรี่อาจจะไม่เพียงพอก็ได้ ถึงแม้ว่าตอนนี้ทั่วโลกจะเริ่มมีการจำหน่ายแบตเตอรี่แล้ว แต่ต้นทุนยังสูงอยู่ เพราะเรื่องของเชื้อเพลิงเป็นประเด็นที่ต้องศึกษาให้ดี และต้องคาดการณ์ในอนาคตด้วยว่าจะเป็นอย่างไร”
ดร.ทวารัฐกล่าวเพิ่มเติมว่า แม้ว่าแผน PDP จะมีการปรับครั้งใหญ่ แต่ยังมีบางประเด็นจากแผนเดิมที่ยังคงต้องนำมาใช้คือ การกระจายเชื้อเพลิง เพราะในปัจจุบันใช้ก๊าซธรรมชาติเพื่อผลิตไฟฟ้าสูงถึงร้อยละ 60 ถือเป็นสัดส่วนที่ค่อนข้างสูง ฉะนั้นโจทย์สำคัญในเรื่องนี้คือ จะใช้เชื้อเพลิงประเภทใดทดแทน จะเป็นพลังงานทดแทน หรืออื่น ๆ โดยเฉพาะหากเป็นการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน ก็จะต้องพิจารณาว่าราคาค่าไฟฟ้าสามารถแข่งขันกับเชื้อเพลิงอื่น ๆ ได้หรือไม่
ขณะที่นายประเสริฐ สินสุขประเสริฐ ผู้ตรวจราชการกระทรวงพลังงาน กล่าวว่า ในแผน PDP ฉบับนี้ยังจะต้องมีความชัดเจนว่าโรงไฟฟ้าที่ยังไม่สามารถพัฒนาเพื่อผลิตไฟฟ้าเข้าระบบได้นั้นจะดำเนินการอย่างไร ทั้งโรงไฟฟ้าถ่านหินกระบี่ และโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา จังหวัดสงขลา รวมถึงโรงไฟฟ้าถ่านหิน เขาหินซ้อน จังหวัดฉะเชิงเทรา ของบริษัท เนชั่นแนล เพาเวอร์ ซัพพลาย (NPS) ซึ่งโรงไฟฟ้าถ่านหิน NPS ยังอยู่ในระหว่างจัดทำแบบประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ (EHIA) ทั้งนี้ยังไม่สามารถสั่ง “ยกเลิก” โครงการได้ และขณะนี้ให้ฝ่ายกฎหมายศึกษาว่าในกรณีที่ยกเลิกโครงการจะทำได้หรือไม่ โดยเฉพาะประเด็นฟ้องร้องจากเจ้าของโครงการด้วย อย่างไรก็ตาม สำหรับโครงการโรงไฟฟ้าดังกล่าวยังไม่ได้ลงนามสัญญาซื้อขายไฟฟ้า (PPA) กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
“สำหรับโรงไฟฟ้าของ NPS เราจะไปสั่งยกเลิกได้ก็ไม่ได้ เพราะเงื่อนไขก็ไม่ได้เขียนไว้ว่าในกรณีที่ไม่สามารถผลิตไฟฟ้าตามกำหนดจะเป็นอย่างไร ซึ่งเข้าใจว่าขณะนี้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ก็อยู่ในระหว่างดำเนินการพิจารณาโครงการดังกล่าวว่ายังคงจะอยู่ในแผน PDP ฉบับใหม่หรือไม่”