รู้จัก “คนงานผี” ลาออกมาขับแท็กซี่ UK แต่ยังได้เงินเดือนข้าราชการจากที่เก่า

ปัญหาการมีชื่อในบัญชีจ่ายเงินเดือน แต่ไม่ได้ทำงานให้องค์กรที่จ่ายเงินเป็นปัญหาใหญ่ในประเทศไนจีเรีย พวกเขาหาทางให้ได้งานทำที่อื่นด้วย บางครั้งในอีกประเทศหนึ่งไปเลย และยังคงได้รับค้าจ้างจากที่ทำงานเก่า แม้ลาออกมาแล้ว

หากออกจากงานก็ดูสมเหตุสมผลที่องค์กรจะหยุดจ่ายเงินเดือน แต่ไม่เป็นแบบนั้น สำหรับอดีตข้าราชการพลเรือนไนจีเรียจำนวนมากที่หันมาทำอาชีพคนขับแท็กซี่ในสหราชอาณาจักร (UK) หรืออังกฤษยังคงได้รับค่าตอบแทนในฐานะข้าราชการพลเรือนไนจีเรีย

บีบีซี รายงานว่า ข่าวดังกล่าวไปถึงหูผู้นำประเทศ และเมื่อสัปดาห์ที่แล้วประธานาธิบดีโบลา ทีนูโบ สั่งให้มีการปราบปราม ซึ่งผู้กระทำความผิดจะต้องถูกบังคับให้คืนเงินที่หามาได้จากการฉ้อโกง

นายซาบิทู อดัมส์ (นามแฝง) ไม่ลาออกจากตำแหน่งเจ้าหน้าที่ชั้นผู้น้อยในหน่วยงานรัฐบาล และยังคงได้รับเงินเดือนรายเดือน แม้ออกจากประเทศไนจีเรียเมื่อสองปีที่แล้ว ขณะนี้ทำงานเป็นคนขับแท็กซี่ในสหราชอาณาจักร แต่กล่าวกับบีบีซีว่า ตนไม่กังวลเกี่ยวกับการเสียเงินเดือนในประเทศบ้านเกิด เนื่องจากมองความเห็นของประธานาธิบดีทีนูโบเป็นเพียงคำขู่เฉย ๆ

นายอดัมส์กล่าวอีกว่า การเสียรายได้จากเงินเดือนราว 150,000 ไนรา หรือราว 3,500 บาท จะไม่ได้สร้างความลำบากมากมายอะไร เนื่องจากรายได้จากการขับแท็กซี่ทำรายได้มากกว่าเงินเดือนข้าราชการชั้นผู้น้อยไนจีเรียอย่างมาก “เมื่อผมได้ยินคำสั่งของประธานาธิบดี ผมยิ้มเนื่องจากผมรู้ว่า ผมหาเงินที่นี่ได้มากกว่า และไม่ได้กังวล”

แต่ทำไมไม่ทำให้ชัดเจนต่ออาชีพข้าราชการที่ทิ้งมา นายอดัมส์กล่าวอย่างตรงไปตรงมาว่า ตนไม่ลาออกเนื่องจากต้องการเผื่อไว้เป็นทางเลือกในกรณีที่ตนเลือกจะกลับมาทำงานหลังจาก 2-3 ปีผ่านไป

ตามตัวเลขทางการเผยว่า ชาวไนจีเรียกว่า 3.6 ล้านคนย้ายที่ทำงานใหม่ไปยังประเทศอื่น ๆ ซึ่งในช่วงสองปีที่ผ่านมา หนุ่มสาวไนจีเรียมองเห็นโอกาสการมีชีวิตที่ดีเพียงน้อยนิดในประเทศตนเอง ความรู้สึกยิ่งแย่ลง เนื่องจากค่าเงินไนราล่มสลายในปีที่ผ่านมา หลังจากการเริ่มใช้นโยบายการปฏิรูปของประธานาธิบดีทีนูโบตั้งแต่ขึ้นมาบริหารประเทศ จึงกลายเป็นเรื่องปกติสำหรับคนหนุ่มสาวไนจีเรียที่แสวงหาโชคในต่างประเทศ

เกิดศัพท์ “จาปา (japa)” อธิบายปรากฏการณ์ มาจากภาษาโยรูบู หมายถึงหลบหนีหรือหนี

ประธานาธิบดีทีนูโบกล่าวว่า ตนเหมือนถูกต่อยเข้าที่หน้า จากการที่หัวหน้าข้าราชการมีส่วนร่วมให้เกิดปรากฏการณ์ที่ข้าราชการที่ย้ายไปทำงานในต่างประเทศ แต่ขณะเดียวกันก็ได้รับเงินเดือนโดยไม่ต้องลาออกอย่างเป็นทางการ

โดยจะเปิดการสอบสวนไม่เพียงกลุ่มคนที่รับค่าจ้างซ้ำซ้อน แต่รวมถึงคนที่สมรู้ร่วมคิดอนุญาตให้สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้น อาจถูกสอบสวนด้วย ผู้บังคับบัญชาและหัวหน้าแผนกต้องถูกลงโทษสำหรับการช่วยเหลือและสนับสนุนการฉ้อโกงขณะอยู่ในหน้าที่

นายอดัมส์ยอมรับว่า เขายังได้รับค่าจ้างต่อเนื่อง เนื่องจากมีความเข้าใจที่ดีกับหัวหน้า และหัวหน้าได้อนุญาตให้ผมลา โดยในหลายกรณีพบว่าเงินเดือนที่ได้มาจากการทำงานในต่างประเทศ นำมาแบ่งกันระหว่างผู้บังคับบัญชาที่ทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้และคนที่ได้เงินเดือน อาจมีตัวแทนฝ่ายบุคคลพัวพันด้วย แต่สำหรับนายอดัมส์ง่ายกว่านี้ เนื่องจากหัวหน้าเป็นญาติกับนายอดัมส์

การมีชื่อในบัญชีจ่ายเงินเดือนแต่ไม่ได้ทำงานให้องค์กรที่จ่ายเงินเป็นปัญหาใหญ่ในไนจีเรีย แม้มีการปราบปรามอยู่หลายครั้ง แต่เชื่อว่ามีข้าราชการที่ไม่ได้อยู่ทำงานนับหลายพันคนที่ยังคงได้ค่าจ้าง ซึ่งดูเหมือนว่าแทบไม่มีกลไกการตรวจสอบและถ่วงดุลเกิดขึ้นจริงเลย และไม่ใช่ครั้งแรกที่บ่งชี้ว่า คนที่ย้ายไปต่างประเทศยังคงได้รับค่าจ้างในจำนวนมาก

นายอูวาล ยากาไซ ซึ่งลาออกจากตำแหน่งผู้อำนวยการที่รับผิดชอบด้านการเงินที่กระทรวงสารนิเทศของรัฐคาโนในปี 2021 ซึ่งทำงานมา 32 ปีระบุว่า เคยทราบเกี่ยวกับเคสดังกล่าว สารภาพว่า ตนไม่เคยจับคนที่ทำผิดคนไหนเลย

ไนจีเรียให้คำมั่นที่จะลดต้นทุนระบบการจัดการและเลิกความสิ้นเปลือง ในเดือน ม.ค.ที่ผ่านมา ประธานาธิบดีได้สั่งลดจำนวนเจ้าหน้าที่ผู้ติดตามรวมถึงเจ้าหน้าที่รัฐบาลคนอื่น ๆ ทุกคนทั้งทริปในประเทศและต่างประเทศลง 60%

อย่างไรก็ตาม คนจำนวนหนึ่งตั้งข้อสังเกตว่า ภายใต้การบริหารของประธานาธิบดีทีนูโบนั้นเน้นพูดกันเสียมาก แต่ไม่มีการลงมือทำจริง ๆ ยกตัวอย่าง แผนซื้อเครื่องบินใหม่มูลค่าหลายล้านดอลลาร์สหรัฐสำหรับประธานาธิบดี และรองประธานาธิบดีคาชิม เชตติมา และเมื่อต้นเดือนที่ผ่านมา นายทีนูโบเปิดทำเนียบบ้านพักรองประธานาธิบดีในกรุงอาบูจามูลค่า 13.6 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือราว 495 ล้านบาท

และทั้ง ๆ ที่ประธานาธิบดีได้มีแถลงการณ์เกี่ยวกับ “คนงานผี” แต่ไม่ได้ระบุอย่างชัดเจนลงไปเกี่ยวกับมาตรการที่ใช้ในการปราบปรามและบทลงโทษผู้กระทำผิด