ปัญหาที่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงทั่วโลก

คอลัมน์ : SD Talk
ผู้เขียน : ดร.วิจารย์ สิมาฉายา
ผู้อำนวยการสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI)

ปฏิเสธไม่ได้ว่าสถานการณ์ความรุนแรงของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในปัจจุบันพบว่าอุณหภูมิโลกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปี และสำหรับประเทศไทยเอง ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอยู่ที่ 372 ล้านตัน และคาดว่าจะปล่อยสูงสุด 388 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์ในอนาคต

แม้ปริมาณการปล่อยยังไม่ถึง 1% ของทั้งโลก และยังเป็นอันดับที่ 20 ของโลก แต่ประเทศไทยกลับเป็นประเทศที่ถูกจัดอันดับที่ 9 ที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

วิกฤตการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมคือปัญหาที่กำลังส่งผลกระทบอย่างรุนแรงทั่วโลก การช่วยเหลือประชาชน ตามภารกิจกาชาดโดยเฉพาะผู้ด้อยโอกาส ก็จะเป็นประเด็นที่จะต้องเตรียมพร้อมเช่นกัน

ปัจจุบันมนุษย์ใช้ทรัพยากรไปแล้วเทียบเท่ากับโลก 1.7 ใบ การใช้ทรัพยากรเกินความจำเป็นนำไปสู่ปัญหาสิ่งแวดล้อมหรือมลพิษต่าง ๆ เช่น ปัญหาขยะล้นเมือง ขยะพลาสติกในทะเล การสะสมไมโครพลาสติกในทะเล ที่ส่งต่อการสะสมในร่างกายของมนุษย์ ปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM 2.5)

สิ่งเหล่านี้ส่วนหนึ่งเกิดขึ้นจากกิจกรรมของมนุษย์ เช่น การเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิล การทำลายป่า และการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ซึ่งทำให้เกิดการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิของโลกและสภาวะอากาศที่แปรปรวน และนำมาสู่ปัญหาวิกฤตการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมที่กำลังส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อทั้งโลก

ซึ่งสังเกตได้จากเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่ต้องเผชิญ เช่น การละลายของน้ำแข็งที่ขั้วโลกที่เพิ่มขึ้น ระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น และการเกิดภัยพิบัติต่าง ๆ ที่เพิ่มความถี่และความรุนแรงที่ส่งผลกระทบกว้างขวางขึ้น เช่น น้ำท่วมในพื้นที่ทะเลทรายที่เมืองดูไบ หิมะตกในทะเลทราย กระบองเพชรที่เติบโตในประเทศที่มีหิมะ หรือกระทั่งการอุบัติใหม่ของเชื้อโรคที่ถูกแช่แข็งอยู่ในธารน้ำแข็ง ซึ่งปัญหานี้เป็นปัญหาที่ต้องจับตามองและเตรียมพร้อมเพื่อรองรับปัญหาดังกล่าว

ในส่วนของประเทศไทย การดำเนินงานเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ได้มีการกำหนดเป้าหมายในการลด ทั้งเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ในปี ค.ศ. 2050 และเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero Emission) ควบคู่ไปกับการกำหนดแนวทางการปรับตัวต่อผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Adaptation) และการสร้างภูมิคุ้มกันหรือความพร้อมรับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Resilience)

โดยที่สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ได้ขึ้นทะเบียนเป็นที่ปรึกษาในการจัดทำการคำนวณและรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกกับองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) เพื่อช่วยสนับสนุนให้หน่วยงานต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนที่มีนโยบายในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ทำการประเมินและทราบถึงปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมองค์กร หรือจากสินค้าและบริการขององค์กร เพื่อนำไปสู่การตั้งเป้าหมายและปรับเปลี่ยนรูปแบบการดำเนินงานเพื่อลดปริมาณก๊าซเรือนกระจก ลดความเสี่ยงและสร้างโอกาสทางธุรกิจได้

และจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้ปัจจุบันหลายภาคส่วนได้เล็งเห็นถึงความสำคัญในการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ที่จะช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก หรือการดำเนินกิจกรรมที่ช่วยดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์กลับสู่ธรรมชาติมากมาย

ทั้งนี้ ผู้เขียนได้มีโอกาสขึ้นเวทีงานชุมนุมกาชาด ครั้งที่ 12 ในประเด็น “ความท้าทายของสภากาชาดไทยและแนวทางสำหรับศตวรรษที่ 21” ที่มีสมาชิกกาชาดเข้าร่วมกว่า 7,000 คน โดยได้กล่าวถึงวิกฤตการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม

ทั้งนี้ สภากาชาดไทยร่วมกับสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย ในโครงการ “Green” Red Cross โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความเข้าใจในการดำเนินงานที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมให้กับเจ้าหน้าที่ของสภากาชาดไทย และเพื่อจัดการกับก๊าซเรือนกระจกจากการดำเนินงานภารกิจของสภากาชาดไทย

เพื่อมุ่งหวังให้เกิดผลผลิต ได้แก่ สำนักงานที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (Green Office) ต้นแบบ รายงานค่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกขององค์กร (Carbon Footprint for Organization) กิจกรรมลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของหน่วยงานภายใต้สภากาชาดไทย และโครงการลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจตามมาตรฐานของประเทศไทย (Thailand Voluntary Emission Reduction Program : T-VER) รวมถึงเจ้าหน้าที่ของสภากาชาดไทยมีศักยภาพในการจัดทำรายงานคาร์บอนฟุตพรินต์ให้กับหน่วยงานของตนเองได้

โครงการ “Green” Red Cross นี้ ยังช่วยเสริมการดำเนินงานของสภากาชาดไทยให้เป็นสากลที่สอดรับกับเป้าหมายของกฎบัตรว่าด้วยสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อมสำหรับองค์กรด้านมนุษยธรรม (Climate and Environment Charter for Humanitarian Organizations) ซึ่งเป็นความร่วมมือของกลุ่มองค์กรด้านมนุษยธรรมในระดับนานาชาติ เพื่อส่งเสริมให้เกิดการตระหนักถึงวิกฤตการณ์ด้านสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม

รวมทั้งร่วมกันแก้ไขปัญหาเพื่อลดผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ตามแนวทางที่กำหนดไว้ในความตกลงปารีส กรอบการดำเนินงานเซนไดเพื่อการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ (SDGs) และกฎหมายและมาตรฐานระหว่างประเทศอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง อีกทางหนึ่งด้วย