ETDA เผยปี 2567 โฆษณาหลอกลวง สร้างความเสียหาย 1.9 หมื่นล้านบาท
ETDA เผย ข้อร้องเรียนโฆษณาหลอกลวงกว่า 3,381 เรื่อง สร้างความเสียหายรวมพุ่งทะลุกว่า 19,000 ล้านบาท ใน 1 ปีที่ผ่านมา ผนึกกำลัง ‘ภาครัฐ-ประชาสังคม-แพลตฟอร์มดิจิทัล’ ลุยต่อแคมเปญ “DPS Trust Every Click” ปิดสวิตช์โฆษณาลวง-ผิดกฎหมาย
นางสาวจิตสถา ศรีประเสริฐสุข รองผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เปิดเผยว่า ภัย “โฆษณาหลอกลวง” เป็นเครื่องมือสำคัญของมิจฉาชีพ เพื่อรับมือกับภัยไซเบอร์นี้ ETDA จึงจับมือพาร์ตเนอร์หลายภาคส่วน เดินหน้าแคมเปญ “DPS Trust Every Click” พร้อมเปิดวงเสวนาภายใต้แนวคิด “ร่วมพลังปิดสวิตช์ โฆษณาลวง-ผิดกฎหมาย” โดยมีเป้าหมายสำคัญ คือ การสร้างความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อป้องกันไม่ให้ประชาชนตกเป็นเหยื่อตั้งแต่ต้นทางของปัญหา
โดยใช้กลยุทธ์ของการแลกเปลี่ยนมุมมองความเสี่ยงที่เกิดขึ้นและการสื่อสารที่เข้าถึงผู้ใช้งานจริง เสริมด้วยการผลักดันเชิงนโยบาย การแจ้งเตือนแบบมีประสิทธิภาพ เพื่อให้ทุกการคลิกมั่นใจได้ว่าปลอดภัยอย่างแท้จริง ซึ่ง ETDA ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลแพลตฟอร์มดิจิทัลเดินหน้าขับเคลื่อนเรื่องนี้อย่างต่อเนื่อง
ทั้งการผลักดัน “กฎหมาย DPS” (Digital Platform Services) หรือที่รู้จักกันในชื่อ พ.ร.ฎ.การประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 และการจัดทำคู่มือแนวปฏิบัติต่าง ๆ ภายใต้กฎหมายฉบับนี้ อย่าง “คู่มือการดูแลโฆษณาบนบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล” ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อสร้างมาตรฐานร่วมในการดูแลโฆษณาออนไลน์
โดยเน้นการคัดกรองเชิงรุก การติดตามตรวจสอบ และการเสริมบทบาทให้แพลตฟอร์มมีส่วนร่วมรับผิดชอบมากขึ้นต่อเนื้อหาที่ปรากฏบนระบบของตน มาตรการเหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยลดโอกาสในการเกิดการฉ้อโกง แต่ยังยกระดับความโปร่งใสในระบบโฆษณาดิจิทัล สร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภค
นางสาวศุภจิตรา เลาหวัฒนภิญโญ เจ้าหน้าที่บริหารอาวุโส ศูนย์พัฒนากฎหมาย ETDA ได้เผยถึงข้อมูลสถิติในช่วงปีที่ผ่านมาว่า มีข้อร้องเรียนโฆษณาหลอกลวงกว่า 3,381 เรื่อง ครอบคลุมตั้งแต่การหลอกลงทุน การใช้ภาพคนดังแอบอ้าง ไปจนถึงขายสินค้าปลอม การปลอมตัวเป็นสถาบันการเงิน หรือสร้างเพจปลอมเพื่อชักจูงเหยื่อ ซึ่งสร้างความเสียหายรวมพุ่งทะลุกว่า 19,000 ล้านบาท ภายในเวลาเพียง 1 ปี
ทั้งหมดนี้คือภัยเงียบที่เติบโตอย่างรวดเร็วบนหน้าจอสมาร์ทโฟนและแพลตฟอร์มโซเชียลที่ผู้บริโภคคุ้นเคย ทั้งนี้ ETDA ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลแพลตฟอร์มดิจิทัลภายใต้กฎหมาย DPS ได้วางกลไกการดำเนินงานอย่างเป็นระบบตั้งแต่แนวทางปฏิบัติไปจนถึงมาตรการกำกับดูแล เพื่อสร้างความโปร่งใสและลดความเสี่ยงจากโฆษณาหลอกลวงบนแพลตฟอร์มดิจิทัลแนวทางดังกล่าวประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ได้แก่
แนะแนวปฏิบัติ (Guideline) เช่น การยืนยันตัวผู้ลงโฆษณา การกำหนดผู้รับผิดชอบ และการเปิดเผยข้อมูลผ่าน Ads Library เพื่อให้ผู้ใช้งานตรวจสอบความน่าเชื่อถือได้
การตรวจสอบและรับแจ้ง ที่เน้นกลุ่มโฆษณาเสี่ยงสูง เช่น การเงิน-ลงทุน โดยมีระบบคัดกรองและช่องทางแจ้งเหตุจากผู้ใช้งาน
ยกระดับกำกับดูแล หากยังพบความเสี่ยงแพลตฟอร์มอาจถูกจัดเป็น “แพลตฟอร์มที่มีความเสี่ยงสูง” ซึ่งต้องปฏิบัติตามหน้าที่เพิ่มเติมตามกฎหมายและมีบทลงโทษหากไม่ปฏิบัติตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งล่าสุดได้มีประกาศ สพธอ. ที่ ธพด. 4/2568 เรื่อง กำหนดรายชื่อบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้า ที่ต้องปฏิบัติตามมาตรา 20 แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล ที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2568 ที่มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 10 กรกฎาคม 2568 ที่ผ่านมา
พันตำรวจโท ดร.ปุริมพัฒน์ ธนาพันธ์สิริ รองผู้กำกับการ 4 กองบังคับการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี 1 กองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ได้เผยข้อมูลจากกองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พบว่า จำนวนคดีอาชญากรรมไซเบอร์พุ่งสูงขึ้นอย่างน่าตกใจ โดยในปี 2567 มีการแจ้งความทะลุ 400,000 คดี คิดเป็นมูลค่าความเสียหายกว่า 60,000 ล้านบาท
และในช่วงครึ่งปีแรกของปี 2568 ยอดการแจ้งความสะสมก็ทะยานแตะ 166,000 คดีแล้ว โดยกว่า 50% ของคดีทั้งหมดเกี่ยวข้องกับการซื้อขายออนไลน์ ซึ่งผู้เสียหายหลักคือผู้หญิงวัยทำงานมากถึง 64% สะท้อนให้เห็นว่า “กลุ่มผู้ใช้งานดิจิทัลประจำ” กลายเป็นเป้าหมายหลักของมิจฉาชีพ
นาย Andri Kusumo Trust and Safety Global Engagements APAC Lead จาก Google เปิดเผยว่า ปัจจุบันการหลอกลวงทางออนไลน์มีความซับซ้อนขึ้น ไม่ว่าจะเป็น ฟิชชิ่ง (Phishing), โรแมนซ์สแกม (Romance Scam) หรือการปล่อยมัลแวร์ผ่านโฆษณา ซึ่งล้วนเป็นภัยที่ยากจะตรวจจับในทันที หากไม่มีระบบกรองที่เข้มข้น เพื่อรับมือกับความท้าทายนี้ Google ได้พัฒนาและนำเสนอกลไก Ads Safety ที่ผสานการตรวจสอบผ่านระบบตรวจสอบอัตโนมัติด้วย AI และ การตรวจสอบโดยมนุษย์ เพื่อคัดกรองเนื้อหาโฆษณาอย่างรอบด้าน
โดยในปีที่ผ่านมา เพียงปีเดียว Google สามารถลบโฆษณาที่ละเมิดนโยบายมากกว่า 5,100 ล้านชิ้น ระงับบัญชีโฆษณาที่ผิดกฎได้กว่า 40 ล้านบัญชี ครอบคลุมโฆษณาทุกประเภทที่เข้าข่ายหลอกลวง เช่น ขายสินค้าหรือบริการปลอม หลอกให้ทำงานพิเศษหรือกู้เงิน
รวมถึงชักชวนให้เปิดเผยข้อมูลส่วนตัว พร้อมเสริม 3 กลยุทธ์หลัก ได้แก่ การป้องกัน (Prevention) ออกแบบระบบที่ตรวจจับความเสี่ยงได้ตั้งแต่ต้นทางก่อนโฆษณาจะเผยแพร่ การตรวจจับ (Detection) ใช้ AI วิเคราะห์พฤติกรรมของบัญชีและโฆษณาแบบเรียลไทม์ การตอบสนอง (Response) เมื่อพบความผิดปกติ ระบบจะดำเนินการระงับบัญชี ลบโฆษณา และแจ้งเตือนผู้ใช้อย่างทันท่วงที
โดย “ความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ” อย่าง ETDA ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้ระบบคัดกรองมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับบริบทท้องถิ่นมากยิ่งขึ้น พร้อมยืนยันความมุ่งมั่นในการร่วมสร้างสภาพแวดล้อมโฆษณาที่ปลอดภัย เชื่อถือได้ และไม่เป็นช่องทางให้ภัยเงียบออนไลน์แทรกซึมเข้าถึงผู้ใช้อย่างง่ายดาย
ภายในงานยังย้ำถึงความสำคัญของมาตรการ Screening & Monitoring ที่รัดกุม พร้อมเสนอให้มีแนวทางบังคับใช้ร่วมกัน เพื่อให้ทุกโฆษณาต้องผ่านการตรวจสอบก่อนเผยแพร่ (Prescreening) และมีระบบติดตามหลังเผยแพร่ (Monitoring) อย่างต่อเนื่อง รวมทั้งเสนอแนะให้มีการออกแบบ “Ads Awareness Checklist” สำหรับให้ประชาชนใช้เป็นแนวทางสังเกตพฤติกรรมโฆษณาเสี่ยง รวมถึง Education Plan ที่บูรณาการความรู้เท่าทันภัยออนไลน์เข้าสู่ระบบการศึกษา และขยายผลในกลุ่มคอมมิวนิตี้ต่าง ๆ ครอบคลุมทั้งในเมืองและพื้นที่ชนบท ให้คนไทยทุกวัยสามารถสังเกตและตั้งคำถามกับโฆษณาที่น่าสงสัยด้วยตนเอง