เปิด 19 แพลตฟอร์มออนไลน์ ที่มีความเสี่ยงต่อระบบการค้า การเงินไทย

ETDA เปิดชื่อ 19 แพลตฟอร์มเสี่ยงสูงต่อระบบการเงิน-การค้าของประเทศ พร้อมเพิ่มบทบาทการตรวจสอบให้แอปอีคอมเมิร์ซ-แอปเรียกรถเพิ่มระบบใหม่รองรับความปลอดภัยและความโปร่งใส ตาม 4 ประกาศใหม่ ใต้กฎหมาย DPS เสริมกลไกดูแลแพลตฟอร์มการค้า 

นายชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เปิดเผยว่า ETDA ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลธุรกิจผู้ให้บริการแพลตฟอร์มดิจิทัล ภายใต้พระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 หรือ “กฎหมาย DPS” (Digital Platform Services) ได้ดำเนินการจัดทำร่างประกาศ กฎหมายลูกอย่างต่อเนื่อง เพื่อเสริมศักยภาพกลไกการกำกับดูแลธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลให้มีความโปร่งใส ปลอดภัย เป็นธรรม มีมาตรการในการดูแลเยียวยาผู้ใช้บริการสอดคล้องตามที่กฎหมายกำหนด

โดยเมื่อเร็วนี้ ๆ เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา ได้มีการเผยแพร่ประกาศทั้งหมด 4 ฉบับ ภายใต้กฎหมาย DPS ที่ครอบคลุมทั้งบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้าออนไลน์ และประเภทบริการรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์รับจ้างโดยสารสาธารณะ (Ride Sharing) ดังนี้

1. ประกาศสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่ ธพด. 4/2568 เรื่องกำหนดรายชื่อบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้าที่ต้องปฏิบัติตามมาตรา 20 แห่ง พ.ร.ฎ.การประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 (มีผลบังคับใช้ 9 ก.ค. 2568 เป็นต้นไป) สาระสำคัญคือ การประกาศรายชื่อแพลตฟอร์มประเภทตลาดสินค้า (Online Marketplace) ที่มีลักษณะเฉพาะตามความเสี่ยงต่อความมั่นคงทางการเงินและพาณิชย์ ความน่าเชื่อถือและยอมรับในระบบข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ หรือความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นต่อสาธารณชน และมีผลกระทบในระดับสูง ตามมาตรา 18 (2) จำนวน 19 แพลตฟอร์ม ได้แก่

• 1. ช้อปปี้ (Shopee)
• 2. ลาซาด้า (Lazada)
• 3. วันทูคาร์ (One2car.com) – ประกาศซื้อขายรถยนต์มือสอง
• 4. แกร็บ (Grab)
• 5. ขายดี (Kaidee.com)
• 6. เอสไอเอ อี-อ๊อกชันซิสเต็ม (SIA E-AUCTION SYSTEM)
• 7. ไลน์ช็อปปิ้ง (LINE SHOPPING)
• 8. อาลีบาบา (Alibaba)
• 9. น็อกน็อก (NocNoc)
• 10. อาลีเอ็กซ์เพรส (AliExpress)
• 11.ดิสช็อป (Thisshop)
• 12. รักเหมา (Rakmao)
• 13. เถาเป่า (Taobao)
• 14. เอสซีจี โฮม (SCGHome)
• 15. วันสยาม แอปพลิเคชัน (ONESIAM Application)
• 16. เรดดี้พลาสติก อ็อกชัน (ReadyPlastic Auction)
• 17. รูทส์แพลตฟอร์ม (ROOTS Platform)
• 18. เทอมู (TEMU)
• 19 .อีเบย์ (eBay)

*อาจมีการเพิ่มลดจำนวนแพลตฟอร์มที่เข้าข่ายได้ภายหลัง

ซึ่งแพลตฟอร์มตามรายชื่อข้างต้น ถือเป็นแพลตฟอร์มประเภทตลาดสินค้าออนไลน์ที่เข้าข่ายมีความเสี่ยงสูงและอาจส่งผลกระทบในวงกว้าง ที่มีมูลค่าธุรกรรมที่เกิดขึ้นบนแพลตฟอร์มจากการให้บริการในราชอาณาจักรเกิน 100 ล้านบาท/ปี หรือไม่ได้จดทะเบียนนิติบุคคลกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า หรือ DBD และมีจำนวนผู้ประกอบการในราชอาณาจักรตั้งแต่ 100 ราย หรือไม่ได้จดทะเบียนนิติบุคคลกับ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า หรือ DBD

และมีจำนวนผู้ใช้บริการในราชอาณาจักรเกินกว่าร้อยละ 5 แต่ไม่เกินร้อยละ 10 (เฉลี่ยต่อเดือน) หรือผู้ใช้บริการสามารถกระทำการใดโดยไม่มีมาตรการควบคุมดูแลที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสาธารณชนในรูปแบบข้อความหรือการกระทำ เป็นต้น

โดยพิจารณาจากข้อมูลการประกอบธุรกิจที่แพลตฟอร์มแจ้งเข้ามาที่ ETDA ซึ่งทั้ง 19 แพลตฟอร์ม นอกจากหน้าที่ที่ต้องปฏิบัติตามกฎหมาย DPS แล้ว จะต้องมีหน้าที่เพิ่มเติมตามมาตรา 20 ได้แก่ มีหน้าที่ประเมินความเสี่ยง

รวมทั้งมีมาตรการการบริหารความเสี่ยงดังกล่าว และการดำเนินการอื่นตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนด เช่น การเก็บรวบรวมข้อมูลผู้ขายก่อนอนุญาตให้มีการขายหรือโฆษณาสินค้าที่ต้องมีมาตรฐานของสินค้า, การตรวจสอบหลักฐานที่เกี่ยวข้องก่อนอนุญาตให้มีการขายสินค้าที่ต้องมีมาตรฐานของสินค้า พร้อมทั้งแสดงข้อมูลดังกล่าว บนหน้าร้านค้า, การให้มีกลไกการแจ้งเตือนและนำออกสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐาน และบทลงโทษต่อผู้ประกอบการที่ฝ่าฝืนข้อกำหนด เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม ยังมีแพลตฟอร์มดิจิทัลอีกจำนวนมากที่อยู่ระหว่างการตรวจสอบข้อมูลเพิ่มเติม หาก ETDA พบว่าเข้าเกณฑ์ก็จะมีการประกาศรายชื่อเพิ่มต่อไป ตามที่มาตรา 24 ที่กำหนดให้ต้องมีการ “ทบทวนรายชื่อ” แพลตฟอร์มเหล่านี้เป็นประจำทุกปี ซึ่งหมายความว่า รายชื่ออาจมีการเพิ่ม ลด หรือปรับเปลี่ยน ได้ตามลักษณะการให้บริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่เปลี่ยนแปลงไป

2. ประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การดำเนินการอื่นสำหรับผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้า ที่มีลักษณะเฉพาะตามมาตรา 18 (2) แห่ง พ.ร.ฎ.การประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 พ.ศ. 2568 (มีผลบังคับใช้ 31 ธันวาคม 2568) สาระสำคัญ คือการกำหนดหน้าที่เพิ่มเติมให้บริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้า (Online Marketplace) ที่เป็นพื้นที่กลางในการซื้อขายแลกเปลี่ยนสินค้า ที่มีลักษณะเฉพาะตามมาตรา 18 (2) ที่มีความเสี่ยงต่อความมั่นคงทางการเงินและพานิชย์ ที่ความเสียหายอาจกระทบต่อสาธารณะ และมีผลกระทบในระดับสูง

จะต้องหน้าที่เพิ่มเติมภายใต้ประกาศฉบับนี้ เช่น เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับสินค้าและผู้ประกอบการบนแพลตฟอร์ม, การเก็บรวบรวมข้อมูลเพื่อลงทะเบียนเป็นผู้ประกอบการด้วยระบบที่น่าเชื่อถือ ต้องตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลตามความเหมาะสม, การตรวจสอบการขายหรือการโฆษณาสินค้าที่ต้องมีมาตรฐานของสินค้า

รวมถึงแจ้งเตือนผู้ประกอบการเกี่ยวกับการขายสินค้า การลบ ระงับ หรือปิดกั้น สินค้าที่ไม่ได้มาตรฐาน การแสดงข้อมูลสินค้าอย่างละเอียด แสดงใบจดแจ้ง หรือหลักฐานการรับรองมาตรฐาน จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สมอ. อย. การรายงานผลการดำเนินการต่อหน่วยงานรัฐ จัดให้มีกระบวนการแจ้งเตือนและนำออก (Notice and Take down) ต้องแจ้งเตือน และระงับการแสดงรายการสินค้า ชื่อผู้ขาย และดำเนินการตรวจสอบข้อมูล และแจ้งหน่วยงาน ภายใน 3 วัน มีบทลงโทษกรณีฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไข เช่น ยุติหรือระงับการให้บริการ พร้อมมีมาตรการดูแลเยียวยาผู้เสียหาย เป็นต้น

3. ประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การดำเนินการอื่นสำหรับผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล ประเภทบริการรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์รับจ้างโดยสารสาธารณะ ที่มีลักษณะเฉพาะตามมาตรา 18 (3) แห่ง พ.ร.ฎ.การประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 พ.ศ. 2568 (มีผลบังคับใช้ 2 ตุลาคม 2568) สาระสำคัญคือ การกำหนดให้ผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทบริการรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์รับจ้างโดยสารสาธารณะ (Ride Sharing)

ต้องมีหน้าที่เพิ่มเติมนอกเหนือจากหน้าที่ทั่วไปตามที่กฎหมายกำหนด เช่น ต้องจัดให้ผู้ขับรถบริการด้วยรถที่จดทะเบียนเป็นรถสาธารณะ และต้องมีใบอนุญาตขับรถสาธารณะ ตามเงื่อนไขของกรมการขนส่งทางบก, ต้องจัดเก็บค่าบริการตามอัตราที่กฎหมายกำหนด, จัดให้มีบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลในส่วนของผู้ขับ

ที่อย่างน้อย ๆ ต้องมีการตรวจสอบผู้ขับ จัดเก็บข้อมูล มีการพิสูจน์ยืนยันตัวตนผู้ขับรถบริการ เช่น ชื่อ-นามสกุล เลขประจำตัว หมายเลขใบอนุญาตขับรถสาธารณะ เลขทะเบียนรถ จังหวัดที่จดทะเบียน, ใช้ ThaID ของกรมการปกครองช่วยพิสูจน์ตัวตนผู้สมัครขับรถในกรณีที่สมัครแบบไม่เจอหน้า, ต้องมีการยืนยันตัวตนคนขับทุกครั้งที่ใช้งานแพลตฟอร์มในการให้บริการ และเมื่อคนขับให้บริการในแต่ละครั้งต้องแสดงข้อมูล เช่น ชื่อคนขับ เลขใบอนุญาตขับรถสาธารณะ ข้อมูลรถ ตำแหน่ง GPS รถที่ให้บริการ,

เมื่อผู้ใช้เรียกรถและกำหนดสถานที่รับส่งแล้ว ต้องแสดงข้อมูล ตำแหน่งสถานที่รับส่ง ระยะทาง เส้นทาง ระยะเวลาเดินทาง อัตราค่าโดยสาร, ผู้ขับต้องสามารถเลือกรับงาน ยกเลิกงาน หรือเลือกยอมรับการเปลี่ยนจุดหมายปลายทางระหว่างไปรับคนโดยสาร, มีช่องทางในการขอความช่วยเหลือ หรือแจ้งเหตุฉุกเฉินไปยังแพลตฟอร์มได้ทันที และต้องมีช่องทางในการให้ความช่วยเหลือ ระงับข้อพิพาทเกี่ยวกับการให้บริการ, มีกระบวนการตรวจสอบข้อมูล การพิสูจน์และยืนยันตัวตนผู้ให้บริการที่เรียกรถ และต้องสามารถเลือกประเภทรถยนต์รับจ้าง วิธีการชำระค่าบริการ มีช่องทางในการติดต่อคนขับได้ในระหว่างที่เดินทางมารับ โดยไม่แสดงข้อมูลส่วนบุคคลให้อีกฝ่ายทราบ เว้นแต่ชื่อ รูปถ่ายของผู้ขับ,

ต้องมีมาตรการกำกับดูแลผู้ขับให้ปฏิบัติตามเงื่อนไขการใช้รถสาธารณะ เช่น ให้บริการในพื้นที่ที่กำหนด ไม่นำบัญชีผู้ใช้บริการไปให้ผู้อื่นใช้งาน, มีการตรวจสอบ และติดตามผู้ขับที่กระทำความผิดเข้าสู่กระบวนการทางกฎหมาย มีมาตรการในการลงโทษที่กำหนดในเงื่อนไขการให้บริการอย่างชัดเจน และต้องมีมาตรการป้องกันไม่ให้กระทำผิดซ้ำ และต้องยื่นรายงานการดำเนินงานตาม มาตรา 22 ต่อกรมขนส่งทางบก และ ETDA พร้อมรายงานประจำปี ต่อเนื่องทุกปีตามที่กฎหมายกำหนด

4. ประกาศสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ที่ ธพด. 2/2568 เรื่องกำหนดบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทบริการรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์รับจ้างโดยสารสาธารณะที่ต้องปฏิบัติตามมาตรา 21 แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 (ตั้งแต่วันที่ 4 ก.ค. 2568 เป็นต้นไป)

มีสาระสำคัญคือ กำหนดให้บริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภท Ride Sharing ตามมาตรา 18 (3) ที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐ สุขภาพอนามัย สิ่งแวดล้อม พลังงาน การสื่อสารและโทรคมนาคม การขนส่งและโลจิสติกส์ และสาธารณูปโภค มีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามมาตรา 21 ที่ต้องมีหน้าที่ประเมินความเสี่ยง มีมาตรการการบริหารความเสี่ยงดังกล่าว และการดำเนินการอื่นตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนดตามข้อเสนอแนะของคณะกรรมการร่วม

ทั้งนี้ สามารถดาวน์โหลดประกาศฉบับเต็มทั้ง 4 ฉบับ รวมถึงติดตามรายละเอียดประกาศ และคู่มือต่าง ๆ ภายใต้กฎหมาย DPS ได้ที่เว็บไซต์ https://www.etda.or.th/th/regulator/Digitalplatform/law.aspx สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมที่ เบอร์โทรศัพท์ 0-2123-1234 (ติดต่อทีมกำกับดูแลกฎหมาย DPS)