ปฏิรูปประกันสังคม หวั่นไม่จบ 60 วัน เปิดลึกระบบไอที ค่าโง่ 850 ล้าน

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อวันที่ 6 ก.พ. 2569 การประชุมคณะทำงานศึกษาโครงสร้างการปฏิรูปสำนักงานประกันสังคม ครั้งที่ 1/2569 โดย พ.ต.ท.วรรณพงษ์ คชรักษ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน ในฐานะประธานคณะทำงาน พร้อมด้วย น.ส.กาญจนา พูลแก้ว เลขาธิการสำนักงานประกันสังคม ในฐานะคณะทำงาน นายทวีเกียรติ รองสวัสดิ์ ผู้แทนฝ่ายนายจ้าง ในคณะกรรมการประกันสังคม ในฐานะคณะทำงาน และ รศ.ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี ผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน ในคณะกรรมการประกันสังคม ในฐานะคณะทำงาน ได้เดินทางมาถึงห้องประชุมในเวลาใกล้เคียงกัน

ผู้สื่อข่าวได้สอบถามนายทวีเกียรติ กรณีข้อเรียกร้องให้มีการถ่ายทอดสดการประชุมคณะทำงานปฏิรูปประกันสังคมฯ โดยได้คำตอบสั้น ๆ พร้อมเอามือตบไหล่ผู้สื่อข่าวเบา ๆ ว่า “ไม่ ให้ถามท่านปลัดแรงงานเลย”

จากนั้นนายษัษฐรัมย์ได้ให้สัมภาษณ์ว่า อยากได้คำมั่นสัญญาว่าจะไม่มีการอนุมัติระเบียบการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมฉบับใหม่ ส่วนในเรื่องของการประชุมคณะปฏิรูปประกันสังคม มีการตั้งข้อสังเกตว่าเป็นความพยายามยื้อเวลา เพราะการปฏิรูปช่วงเปลี่ยนผ่านรัฐบาลทำได้เพียงการนำการศึกษาที่ผ่านมามากองไว้เท่านั้น

ซึ่งในช่วงกรอบเวลา 60 วันนั้น คิดว่าไม่สามารถได้ผลอะไรมากนัก อาจทำได้เพียงการศึกษาผลการวิจัยจากหน่วยงานต่าง ๆ ดังนั้น ทีมประกันสังคมก้าวหน้าจะเสนอร่างกฎหมายประกันสังคมฉบับใหม่ นำออกจากระบบราชการ ทำให้เป็นองค์กรอิสระ และยึดโยงกับผู้ประกันตนมากขึ้น

“การปฏิรูปประกันสังคมควรเป็นฉันทามติของรัฐบาลใหม่ ที่จะมาหลังจากการเลือกตั้งวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ส่วนตัวคิดว่าคณะทำงานชุดนี้อาจจะไม่มีรูปธรรมอะไร แต่เป็นโอกาสอันดี เพราะท่านรัฐมนตรีมาเป็นที่ปรึกษาของคณะทำงานด้วย ก็จะเป็นโอกาสส่งข้อความที่เราได้คุยผ่านสื่อมาโดยตลอด แต่ไม่มีโอกาสได้คุยกับท่านรัฐมนตรี” นายษัษฐรัมย์กล่าว

นายษัษฐรัมย์กล่าวถึงปัญหาระเบียบเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมที่เปิดให้แสดงความคิดเห็นจนถึงวันที่ 14 กุมภาพันธ์นี้ ว่าตอนนี้ยังไม่พบความผิดปกติอย่างมีนัยสําคัญ

เว้นแต่ว่าข้อสังเกตว่าประชามติที่เป็นกฎหมายระดับรอง แต่มีคนเข้าไปแสดงความคิดเห็นเยอะที่สุดในประวัติศาสตร์ชุดหนึ่ง แต่ยังไม่เห็นแนวโน้มของตัวเลข เพราะต้องยอมรับว่าวิธีการซอยย่อยคำถามก็เกิดความสับสนในวงกว้างอยู่เยอะ

เปิดลึกระบบ IT ทำไมล่มซ้ำซาก

ดร.ธนานนท์ ปฏิญญาศักดิกุล ผู้เชี่ยวชาญด้านวิทยาการคอมพิวเตอร์และวิศวกรซอฟต์แวร์ ระบุผ่านช่องยูทูบ นายอาร์ม หรือ 9arm เล่าเรื่องที่มีโอกาสได้เข้าไปดูระบบไอทีใหม่มูลค่า 850 ล้านบาท ของสำนักงานประกันสังคมว่า พบความแปลกประหลาดและชวนสงสัยในหลากหลายเรื่องราว

ทั้งสัญญาสุดแปลก และปริศนาค่าปรับที่หายไป เพราะตรวจงานช้า โดยบริษัทที่ประมูลงานไปได้ส่งงานล่าช้าจากกำหนดที่ควรเสร็จปี 2566 แต่ลากยาวมาส่งมอบตอนปี 2569 หรือเกือบ 700 วัน

ตามสัญญาต้องถูกปรับวันละ 0.1% หรือประมาณ 8.5 แสนบาท ซึ่งถ้ารวมจริงอาจสูงถึง 600-700 ล้านบาท

แต่ประกันสังคมระบุว่าใช้เวลา “ตรวจรับงาน” เองถึง 300 กว่าวัน และอ้างปัญหาโควิด ทำให้เหลือยอดปรับจริงแค่ 150 วัน ทำให้บริษัทคู่สัญญาแทบไม่ต้องแบกรับภาระค่าปรับจากการผิดสัญญาที่เกิดขึ้นจริง

ขณะเดียวกัน ระหว่างที่ระบบใหม่ยังไม่เสร็จ ประกันสังคมต้องจ่ายค่าเช่าระบบ Mainframe เก่า อีกปีละ 250 ล้านบาท รวม 2 ปีที่ล่าช้า ทำให้ต้องควักเงินผู้ประกันตนจ่ายทิ้งไปเปล่า ๆ ถึง 500 ล้านบาท ซึ่งเกือบเท่ากับงบประมาณที่ใช้สร้างระบบใหม่ทั้งระบบ

และวันที่ 5 ม.ค. 2569 เมื่อถึงวันระบบใหม่เปิดใช้จริงเกิดเหตุการณ์ล่มทันที

สาเหตุอยู่ที่ตัว “ประตูทางเข้า” ของระบบ API Gateway ซึ่งเปรียบเหมือนประตูหน้าร้านที่คนทุกคนต้องผ่านก่อนจะเข้าใช้บริการ

ปรากฏว่าประตูนี้รับโหลดคนไม่ไหว

คำถามคือ โครงการระดับ 850 ล้านบาท ไม่มีการทำ Scalability Test หรือทดสอบการรองรับผู้ใช้งานจำนวนมากก่อนเปิดจริงได้อย่างไร ?

เรื่องการจัดการข้อมูลก็น่าสะพรึง หลังเปิดใช้ระบบ พบว่าข้อมูลผู้ประกันตนบางส่วนไม่ถูกต้อง เจ้าหน้าที่เลือกแก้ปัญหาแบบแอนะล็อก

ในบางพื้นที่ต้องใช้วิธี “พรินต์ไฟล์ Text ออกมาเป็นกระดาษ แล้วเอาไม้บรรทัดทาบหาชื่อ”

ในเรื่องความโปร่งใส ในที่ประชุม นายอาร์มถามถึงยี่ห้อ Database และ API Gateway ที่ใช้ แต่เจ้าหน้าที่ “ขอสงวนสิทธิ์ไม่ตอบยี่ห้อ” ซึ่งนายอาร์มมองว่าผิดปกติ เพราะถ้าเป็นของดีจริงต้องกล้าเปิดเผย

นอกจากนี้ มีการเปิดเผยเงินเดือนตำแหน่งจ้างงานในศูนย์คอมพิวเตอร์ เช่น Network Security Manager เงินเดือน 1.5 แสนบาท, Helpdesk Support (ศูนย์ช่วยเหลือ) 6.2 หมื่นบาท ทุกตำแหน่งเงินเดือนสตาร์ต 6 หมื่นบาททั้งหมด

ดร.ธนานนท์มองว่าปัญหาไม่ใช่เรื่องเทคโนโลยี แต่เป็นเรื่องการบริหารจัดการและความโปร่งใส โดยย้ำว่าเงินทั้งหมดนี้คือ “เงินของผู้ประกันตน”

ทั้งนี้ คลิปนายอาร์มได้รับความนิยมมหาศาล 14 ชั่วโมงแรกมีผู้รับชมมากกว่า 3.5 แสนครั้งในยูทูบ

ขณะที่โซเชียลมีเดียหลายแพลตฟอร์มก็มีคนพูดถึงและขยายความต่อในวงกว้าง