เลือกตั้ง 2569 : กฎเหล็ก รัฐบาลรักษาการ อะไรทำได้-ไม่ได้

เลือกตั้ง 2569 : กฎเหล็ก รัฐบาลรักษาการ อะไรทำได้-ไม่ได้ เปิดผลทางกฎหมายหลังเลือกตั้ง ครม.พ้นตำแหน่งแต่ยังทำหน้าที่ต่อ

ภายหลังการเลือกตั้งทั่วไป ซึ่งพรรคภูมิใจไทยภายใต้การนำของอนุทินได้รับชัยชนะ ส่งผลให้สถานะของคณะรัฐมนตรี (ครม.) เปลี่ยนแปลงไปตามบทบัญญัติรัฐธรรมนูญ โดย ครม.ชุดเดิมสิ้นสุดลงทั้งคณะ แต่ยังคงอยู่ปฏิบัติหน้าที่ต่อไปจนกว่าคณะรัฐมนตรีชุดใหม่จะเข้าเฝ้าฯ ถวายสัตย์ปฏิญาณ

การปฏิบัติหน้าที่ในช่วงเปลี่ยนผ่านนี้ ไม่เรียกว่า “รักษาการ” และนายกรัฐมนตรีรวมถึงรัฐมนตรี ยังคงลงนามในตำแหน่งเดิม พร้อมได้รับเงินเดือนตามปกติ

ร่างกฎหมายค้างสภา 29 ฉบับตกไป – บางส่วนยังเดินหน้าต่อได้

ผลจากการยุบสภา ทำให้ร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ที่ค้างพิจารณาอยู่ในทั้งสองสภา จำนวน 29 ฉบับ ตกไปตามกระบวนการ แต่หลังเลือกตั้ง รัฐบาลใหม่สามารถขอให้สภายกขึ้นมาพิจารณาต่อได้ภายใน 60 วัน นับแต่วันเปิดประชุมรัฐสภา

ส่วนร่าง พ.ร.บ. 11 ฉบับ ที่ผ่านความเห็นชอบจากรัฐสภาและอยู่ในขั้นตอนทูลเกล้าฯ ถวายแล้ว ยังสามารถดำเนินกระบวนการต่อไปได้ตามปกติ

ในกรณีมีเหตุจำเป็นเร่งด่วน รัฐบาลยังสามารถตรา “พระราชกำหนด” (พ.ร.ก.) ได้ ขณะที่การออกพระราชกฤษฎีกา (พ.ร.ฎ.) และกฎกระทรวง ยังดำเนินการได้ตามอำนาจหน้าที่

ข้อจำกัด ครม.ช่วงเปลี่ยนผ่าน ต้องไม่ผูกพันรัฐบาลใหม่

• แม้ ครม.จะยังประชุมและบริหารราชการแผ่นดินได้ตามปกติ แต่ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขสำคัญ เช่น
• ไม่อนุมัติโครงการใหม่ที่สร้างภาระผูกพันต่อ ครม.ชุดถัดไป เว้นแต่เป็นงบประมาณที่กำหนดไว้แล้ว
• ไม่แต่งตั้งหรือโยกย้ายข้าราชการ เว้นแต่ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการการเลือกตั้ง
• ไม่ใช้งบกลาง เว้นแต่ได้รับความเห็นชอบจาก กกต.
• ไม่ใช้ทรัพยากรหรือบุคลากรของรัฐในลักษณะที่อาจมีผลต่อการเลือกตั้ง

ทั้งนี้ เป็นไปตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. และระเบียบที่เกี่ยวข้อง ซึ่งกำหนดชัดเจนว่าห้ามใช้อำนาจหน้าที่เอื้อประโยชน์ทางการเมือง

การหาเสียงและบทบาทรัฐมนตรี

รัฐมนตรีที่ลงสมัครรับเลือกตั้งต้องไม่ใช้เวลาราชการในการหาเสียง หากประสงค์จะหาเสียงต้องยื่นลากิจตามระเบียบ ขณะเดียวกัน การใช้สถานที่ราชการต้องขออนุญาตตามขั้นตอน และต้องไม่ใช้ทรัพยากรของรัฐเกินกว่าปกติ

การให้สัมภาษณ์สื่อหรือการประชาสัมพันธ์ในช่วงดังกล่าว ต้องระมัดระวังไม่ให้เข้าข่ายเอื้อประโยชน์ทางการเมือง รวมถึงการใช้สื่อของรัฐหรือป้ายประชาสัมพันธ์ที่มีภาพรัฐมนตรี

การยื่นบัญชีทรัพย์สิน

คณะรัฐมนตรีต้องยื่นบัญชีแสดงรายการทรัพย์สินและหนี้สินต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. ภายใน 60 วัน นับแต่วันที่คณะรัฐมนตรีชุดใหม่ถวายสัตย์ปฏิญาณ ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับสถานะของแต่ละบุคคลว่าเป็น สส. ด้วยหรือไม่