ศิลปะข้ามทวีป วิญญาณข้ามมหาสมุทร 2026 พลังสร้างสรรค์ 20 ศิลปินอาเซียน

เรื่อง : สินนภา ดีเลิศพัฒนา

เป็นความตื่นตาตื่นใจของคนทั่วโลก เมื่อศิลปะไทยและแถบอาเซียนมีโอกาสได้โชว์ผลงานสู่สายตาชาวโลก โดยปักหมุดที่เมืองเวนิส ประเทศอิตาลี พร้อมเปิดให้เข้าชมตั้งแต่วันนี้ – 2 สิงหาคม 2569 ณ Palazzo Rocca Contarini Corfu นครเวนิส สาธารณรัฐอิตาลี

ไทยเบฟฯ x มูลนิธิบางกอก อาร์ต เบียนนาเล่

มูลนิธิบางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ ร่วมกับบริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) ผนึกกำลังภาครัฐ ภาคเอกชน และเครือข่ายพันธมิตรทุกภาคส่วน จัดนิทรรศการ “The Spirits of Maritime Crossing : วิญญาณข้ามมหาสมุทร 2026” ต่อเนื่องเป็นครั้งที่ 2

ซึ่งเป็นส่วนหนึ่ง (Collateral Event) ของมหกรรมศิลปะนานาชาติ เวนิส เบียนนาเล่ ครั้งที่ 61 (The 61st International Art Exhibition, Venice Biennale)

นิทรรศการครั้งนี้มุ่งนำเสนอผลงานของศิลปินจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่ร่วมถ่ายทอดและสำรวจประเด็นการย้ายถิ่น การพลัดถิ่น และประวัติศาสตร์ลัทธิล่าอาณานิคมข้ามทะเล ผ่านมุมมองร่วมสมัย โดยมี ศาสตราจารย์ ดร.อภินันท์ โปษยานนท์ ผู้อำนวยการศิลป์ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ ทำหน้าที่ภัณฑารักษ์

ภายในงานจัดแสดงผลงานศิลปะร่วมสมัยกว่า 30 ชิ้น และศิลปะการแสดงสด ที่ถ่ายทอดพลังสร้างสรรค์จาก 20 ศิลปิน ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ครอบคลุมทั้งจิตรกรรม ประติมากรรม สื่อผสม งานวิดีโอจัดวาง

โดยมุ่งสำรวจประเด็นร่วมสมัยสำคัญ ๆ อาทิ เรื่องการพลัดถิ่น ประวัติศาสตร์ลัทธิล่าอาณานิคม และพลวัตแห่งการผสมผสานทางวัฒนธรรมของภูมิภาค ผ่านสัญลักษณ์ของการข้ามน้ำและเส้นทางเดินเรือ

เล่าเรื่องผ่านกระแสน้ำและข้ามทะเล

ศ.ดร.อภินันท์ โปษยานนท์ ประธานอำนวยการและผู้อำนวยการศิลป์ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ และภัณฑารักษ์นิทรรศการ “The Spirits of Maritime Crossing : วิญญาณข้ามมหาสมุทร” เผยว่า การนำเสนอเน้นพลังสร้างสรรค์ของศิลปินเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผ่านประเด็นการเดินทาง การพลัดถิ่น และการเชื่อมโยงข้ามวัฒนธรรม โดยใช้สัญลักษณ์ของกระแสน้ำและการข้ามทะเลเป็นแกนกลางของการเล่าเรื่อง

งานครั้งนี้มุ่งสะท้อนจิตวิญญาณของภูมิภาคที่เต็มไปด้วยความหลากหลาย ทั้งยังเป็นหมุดหมายสำคัญในการนำศิลปะร่วมสมัยไทยและอาเซียนสู่เวทีโลกอย่างสง่างาม

ในฐานะภัณฑารักษ์จะให้ความสำคัญกับการถ่ายทอดความหลากหลายของภูมิภาค ผ่านมุมมองของศิลปินทั้ง 20 ท่าน ซึ่งมีพื้นฐานแตกต่างกันทั้งเชื้อชาติ ศาสนา ภาษา และประสบการณ์ชีวิต แต่ผลงานพวกเขากลับเชื่อมโยงกันอย่างแนบแน่น ภายใต้ธีมเดียวกัน

แต่ละชิ้นสะท้อนความละเอียดอ่อนของมนุษย์และความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมที่ดำเนินมาอย่างยาวนาน

กระแสน้ำถูกใช้เป็นสัญลักษณ์สำคัญ เปรียบเสมือนพลังที่พาเอาความทรงจำ เรื่องราว และอัตลักษณ์จากดินแดนอันห่างไกลมาบรรจบกันที่เวนิส เมืองที่มีประวัติศาสตร์ผูกพันกับการเดินเรือ การค้า และการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม ไม่ต่างจากภูมิภาคของเรา

BEM – สยามพิวรรธน์ ร่วมสนับสนุน

สำหรับ 20 ศิลปินจากภาคพื้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีทั้งศิลปินชื่อดังและศิลปินหน้าใหม่ที่มีพรสวรรค์ ที่ร่วมแสดงงานในครั้งนี้ นำโดย มารีน่า อบราโมวิช (เซอร์เบีย) เรืองศักดิ์ อนุวัฒน์วิมล (ไทย) อาราห์มายานี (อินโดนีเซีย) มาร์ธา เอเทียนซา (ฟิลิปปินส์) นฎียะฮ์ บามาดาจ (มาเลเซีย) อแมนดา คูแกน (ไอร์แลนด์) เล เฮียน มินห์ (เวียดนาม) ยาสมิน ไจดิน (บรูไน) อง เคียน เผิง (สิงคโปร์) พิเชษฐ กลั่นชื่น (ไทย) ต่อลาภ ลาภเจริญสุข (ไทย) พิมดาว พานิชสมัย (ไทย) ศรชัย พงษ์ษา (ไทย) เชียว ซ่ง (ลาว) วศินบุรี สุพานิชวรภาชน์ (ไทย) โซ ยู นเว (เมียนมา) สวานนี่ (เมียนมา) อเล็กซานเดอร์ ทิโมทิช (เซอร์เบีย) สัมโบเลียพ โทล (กัมพูชา) ภาราดา วิรัสวีร์ (ไทย)

เรืองศักดิ์ อนุวัฒน์วิมล ตัวแทนศิลปินไทย บอกว่า “สังคมไทยมักจดจำเหตุการณ์สำคัญได้เพียงชั่วคราว ก่อนจะเลือนหายไป ทั้งที่หลายครั้งเรามีอำนาจพอจะตั้งคำถามหรือหยุดยั้งบางสิ่งได้ งานศิลปะของเราจึงทำหน้าที่เปิดเผยและชวนให้สังคมหันกลับมามองอีกครั้ง ผลงานส่วนใหญ่ของผมเน้นการเก็บวัตถุและร่องรอยจากสภาพแวดล้อมเป็นหลักฐานของสิ่งที่กำลังจะสูญหาย โดยเฉพาะประเด็นของแม่น้ำโขง ซึ่งสะท้อนความเปลี่ยนแปลงที่ยาวนานแต่ถูกมองข้าม แม้จะเคยเกิดปรากฏการณ์ผิดปกติอย่างแม่น้ำสีฟ้าก็ตาม การนำภาพถ่ายดาวเทียมมาต่อเป็นแผนที่ยาว 11 เมตร เพื่อแสดงการเปลี่ยนแปลงของแม่น้ำทั้งสาย กลายเป็นผลงานที่ยิ่งใหญ่แต่เปราะบาง และตั้งคำถามสำคัญว่าเราจะส่งต่ออะไรให้คนรุ่นต่อไป ผลงานชิ้นนี้เตรียมจัดแสดง ณ เมืองเวนิสครับ”

สวานนี่ ตัวแทนศิลปินชาวพม่า เผยว่า “ในฐานะผู้หญิงข้ามเพศ ในที่สุดฉันก็มีความกล้าที่จะทำสิ่งที่อยากทำมาตลอด เพราะมันเปลี่ยนแปลงไม่เพียงแค่ว่าฉันเป็นใคร แต่ยังรวมถึงความสัมพันธ์ที่ฉันมีต่อร่างกายของตัวเอง ดังนั้นศิลปะการแสดงจึงเป็นพื้นที่ที่ฉันสามารถซื่อสัตย์กับตัวเองได้มากที่สุด งานที่จะจัดแสดงคืองานชิ้นแรกของฉัน ในฐานะศิลปินแสดงสด ผลงานมีชื่อว่า A Body on Repeat เกี่ยวกับความสัมพันธ์ของร่างกายตัวฉันเอง สัมพันธ์ทั้งความทรงจำ ความซับซ้อนของการเปลี่ยนแปลง อัตลักษณ์ แรงกดดัน และความคาดหวังทางสังคมกับร่างกาย”

นิทรรศการ The Spirits of Maritime Crossing 2026 ไม่ใช่แค่การนำเสนองาน เพื่อสร้างบทสนทนาเกี่ยวกับวัฒนธรรม การแบ่งปันประสบการณ์ความเป็นมนุษย์จากภูมิภาคที่แตกต่างกัน ดังนั้นการวางผลงานฉันไว้ในบริบทนี้รู้สึกสอดคล้องกัน เป็นสิ่งที่สะเทือนอารมณ์เราด้วย

งานทั้งหมดได้รับการสนับสนุนจาก บมจ.ไทยเบฟเวอเรจ และโครงการวัน แบงค็อก ณ อาคารปาลาซโซ ร็อกก้า คอนตารินี คอร์ฟู เมืองเวนิส โดยได้รับความร่วมมือจากพันธมิตรได้แก่ กรุงเทพมหานคร, การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย, บริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน) หรือ BEM, บริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน), สยามพิวรรธน์, สยามพารากอน ไอคอนสยาม, Generali และอมรินทร์ กรุ๊ป

รวมถึงพันธมิตรระดับภูมิภาค โดยศิลปินสิงคโปร์ Ong Kian Peng ที่ได้รับการสนับสนุนจาก Fraser and Neave, Limited, ศิลปินมาเลเซีย Nadiah Bamadhaj โดย Fraser & Neave Holdings Bhd และศิลปินเวียดนาม Le Hien Minh ที่ซัพพอร์ตโดย Saigon Beer-Alcohol-Beveage Corporation (SABECO)