กรมธรณีฯ เฝ้าระวังเข้ม พื้นที่รอยเลื่อน เตือนคนไทย แผ่นดินไหวใกล้ตัว ต้องเรียนรู้ ซ้อมรับเหตุ
วันที่ 21 กุมภาพันธ์ นายสมหมาย เตชวาล อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี (ทธ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) ให้สัมภาษณ์เรื่องการเกิดแผ่นที่ไหวขนาด 4.9 เมื่อบ่ายวันที่ 20 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ว่า สาเหตุเกิดจากการขยับตัวของรอยเลื่อนพะเยาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ช่วงเที่ยง โดยสิ้นสุดในเวลาประมาณ 22.00 น. แต่ก็เฝ้าระวังตลอดทั้งคืน จนกระทั่งถึงเช้าของวันที่ 21 กุมภาพันธ์ ล่าสุดพบว่าทุกอย่างได้เข้าสู่ภาวะปกติ
นายสมหมายกล่าวว่า ลักษณะการขยับ และเคลื่อนตัวของรอยเลื่อนแผ่นดินไหวในพื้นที่ภาคเหนือ ที่ติดต่อ และมีลักษณะเดียวกับรอยเลื่อนพะเยา คือ รอยเลื่อนพาน ที่ จ.เชียงราย ซึ่งเป็นรอยเลื่อนที่มีพลัง ก็มีความเคลื่อนไหวในลักษณะเดียวกัน คือ ขยับ แล้วหยุด อีกพักหนึ่งก็จะขยับอีก อธิบายในภาพใหญ่ของโลกคือ เปลือกโลกจะมีการขยับตัวไปมา ขยับในระดับทวีปจากด้านกว้าง เปลือกโลกด้านตะวันตกมุดตัว แผ่นดินด้านบนก็จะขยับตาม ส่วนที่เป็นรอยแตกก็จะเลื่อน สำหรับประเทศไทยนั้น มีรอยแตกจากการเลื่อนตัวอยู่ทั้งหมด 15 แห่งทั่วประเทศ เช่น รอยเลื่อนแม่จัน ที่ จ.เชียงราย รอยเลื่อนคลองมะรุ่ย จ.ระนอง เป็นต้น
เมื่อถามว่า ในเมื่อรอยเลื่อนพะเยา มีการเคลื่อนไหว จะทำให้รอยเลื่อนอื่นๆ ที่อยู่ใกล้ๆ หรือต่อเนื่องมีปฏิกิริยา อะไรหรือไม่ นายสมหมายกล่าวว่า รอยเลื่อนที่ต่อเนื่องกับรอยเลื่อนพะเยาก็คือ รอยเลื่อนแม่ลาว ซึ่งรอยเลื่อนแม่ลาวนั้น เคยขยับตัวเมื่อปี 2557 ทำให้ จ.เชียงรายเกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.3 ซึ่งการขยับของรอยเลื่อนพะเยาครั้งนี้ ย่อมส่งผลกระทบกับรอยเลื่อนพะเยาอย่างแน่นอน แต่ทั้งนี้รอยเลื่อนแม่ลาวต้องสะสมพลังงานในระดับหนึ่งด้วยก่อนถึงจะปล่อยพลังออกมา ซึ่งไม่สามารถบอกได้ว่าวันไหนอย่างไร
เมื่อถามอีกว่า ระยะเวลา 6 ปี นั้น ทางวิชาการสามารถรู้ได้หรือไม่ว่า รอยเลื่อนแม่ลาวจะสะสมพลังงานไว้มากแค่ไหน อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี กล่าวว่า ยังไม่มีข้อมูลมากพอที่จะบันทึกเป็นสถิติเพื่อยืนยันการสะสมพลังงานที่ชัดเจนออกมาได้ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลของรอยเลื่อนพะเยา ที่บันทึกได้ คือ มีการขยับครั้งล่าสุด เมื่อเดือนกันยายน 2537 ที่ อ.พาน จ.เชียงไหว ขนาด 5.1 ส่งผลให้อาคารสูง เจดีย์บางแห่งมีรอยร้าว และอีก 25 ปี ต่อมา คือ เกิดที่ จ.ลำปาง ความรุนแรง 4.9 ลดลงจากเมื่อ 25 ปีก่อน
ถามว่า รอยเลื่อนพะเยาปล่อยพลังงานออกมาหมดหรือยัง ก็ยังไม่สามารถตอบได้ ทั้งนี้เปลือกโลกก็ยังคงมีการขยับตัวเรื่อยๆ
“พื้นที่ไหนที่เรามีสถิติว่า เคยเกิดแผ่นดินไหวรุนแรง แล้วหยุดไปนานๆ ก็จะน่าจับตาดู เพราะหมายถึงการสะสมพลังงานเอาไว้มาก การเกิดแผ่นดินไหวแต่ละครั้งถือเป็นการปลดปล่อยพลังงานออกมา ความรุนแรงจะขึ้นอยู่กับขนาด และการสะสมพลังงาน แต่เรายังไม่สามารถประมาณการได้ว่า ครั้งต่อๆไปจะเกิดอีกวันไหน ขนาดเท่าใด” นายสมหมายกล่าว
อธิบดีกรมทรัพยากรธรณี กล่าวว่า เรื่องของการเฝ้าระวังพื้นที่ที่เป็นบริเวณของรอยเลื่อนแผ่นดินไหวนั้น มีทีมนักวิชาการที่ทำงานเรื่องนี้ โดยกรมทรัพยากรธรณีตั้งเป็นไลน์กรุ๊ปขึ้นมา มีทั้งผู้เชี่ยวชาญของ กรมทรัพยากรธรณีเอง รวมไปถึง ผู้เชี่ยวชาญของกรมอุตุนิยมวิทยา กรมชลประทาน การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีการปรึกษา แชร์ และวิเคราะห์ข้อมูลกันตลอด 24 ชั่วโมง อย่างไรก็ตามไม่อยากให้คนไทยตื่นตระหนกกับเรื่องของแผ่นดินไหว แต่อยากให้ทุกคนรับรู้ว่ามันจะเกิดเมื่อไรก็ได้ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่อยู่ในบริเวณรอยเลื่อน ควรจะซ้อมปฏิบัติตัวเมื่อเกิดเหตุแผ่นดินไหว อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง