นวัตกรรมข้าวหมื่นล้านคึกคัก ผุดสเต็มเซลล์-เปปไทด์อัพมูลค่าพันเท่า

“สเปเชียลตี้ อินโนเวชั่น” ผุดสเต็มเซลล์-สารสกัดโปรตีน-สารชำระล้างจากข้าว สร้างมูลค่าเพิ่มข้าวสารจาก กก.ละ 30 สู่ 30,000 บาท ตั้งเป้ายอดขายปีแรก 400 ล้านบาท ด้านนักวิชาการ-พาณิชย์ชี้ช่องตลาดนวัตกรรมข้าวสร้างรายได้ปีละ 1 หมื่นล้าน 

รศ.ดร.พรรณวิภา กฤษฎาพงษ์ ประธานกรรมการบริหาร บริษัท สเปเชียลตี้ อินโนเวชั่น จำกัด ผู้วิจัยและพัฒนาสารสกัดสำหรับผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางและเวชภัณฑ์จากข้าว ซึ่งได้รับรางวัล Agri Plus Award เปิดเผยว่า บริษัทได้วิจัยพัฒนาโปรตีนสกัดจากข้าว หรือ rice peptides ช่วยลดริ้วรอย กระตุ้นการเกิดผม และสเต็มเซลล์จากข้าวชื่อ Ricallas ซึ่งเป็นสเต็มเซลล์จากพืชชนิดแรกจากเดิมที่ในทางการแพทย์ทั่วไปมีการผลิตสเต็มเซลล์จากสัตว์ซึ่งมักก่อให้เกิดการแพ้ สเต็มเซลล์ข้าวนี้มีคุณสมบัติในการลดริ้วรอย สามารถนำไปใช้เป็นส่วนผสมของเครื่องสำอางแอนติเอจจิ้ง และกระตุ้นการงอกของผม สามารถจำหน่ายได้ในราคา กก.ละ 30,000-40,000 บาท สร้างมูลค่าเพิ่มจากเดิมที่ขายข้าวสารราคา กก.ละ 30-50 บาท

ก่อนหน้านี้บริษัทมีการพัฒนาและจดสิทธิบัตรนวัตกรรมจากข้าว RICCOSIDEซึ่งเป็นสารชำระล้างที่ได้จากการย่อยสลายคาร์โบไฮเดรตจากข้าวมาเป็นน้ำตาล และนำมาทำปฏิกิริยากับน้ำมันมะพร้าว สารดังกล่าวสามารถใช้เป็นส่วนผสมในการผลิตแชมพู สบู่ น้ำยาล้างขนตาจากพืชทดแทนสารเคมี และสารให้ความชุ่มชื้น (MoistuRice) ช่วยทำให้สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มขึ้นเป็น กก.ละ 300-400 บาท

“ในเมล็ดข้าวมีโปรตีนเป็นส่วนประกอบประมาณ 2% ซึ่งเราทดลองสกัดเปปไทด์จากข้าว สามารถเพิ่มมูลค่าจากที่เคยขายข้าวได้ กก.ละ 30-50 บาท หากนำสารสกัดโปรตีนนี้ไปใช้ผลิตอาหารเสริม เครื่องสำอาง ขายได้เพิ่มเป็น กก.ละ 30,000-40,000 บาท ขณะที่ส่วนประกอบอีก 98% ของเมล็ดข้าวเป็นคาร์โบไฮเดรต เรานำมาย่อยเป็นน้ำตาลและทำปฏิกิริยากับน้ำมันมะพร้าว พัฒนาเป็นสารชะล้าง ใช้ผสมในแชมพู น้ำยาล้างขนตา แทนการใช้สารเคมี ขายได้ กก.ละ 300-400 บาท และอยู่ระหว่างพัฒนาทำสเต็มเซลล์จากข้าว ได้ลดริ้วรอยได้ดี และยังช่วยลดอาการแพ้ต่าง ๆ จากสเต็มเซลล์จากสัตว์ ซึ่งหากสามารถพัฒนาต่อยอดก็จะสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าข้าวได้มากขึ้น”

สำหรับแผนการทำตลาดในปีแรก บริษัทเน้นผลิตวัตถุดิบให้กับกลุ่มผู้ผลิตเครื่องสำอาง ซึ่งขณะนี้มีการเจรจาอยู่ 2-3 ราย และในส่วนของสารชำระล้างแบรนด์ RICCOSIDE ได้มีการจำหน่ายเข้าไปยังโรงพยาบาลต่าง ๆ เช่น บำรุงราษฎร์ ทั้งนี้ วางเป้าหมายว่ายอดขาย 400-500 ล้านบาท

รศ.ดร.สิรี ชัยเสรี รองอธิการบดีฝ่ายวิจัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวในงานไทยแลนด์ไรซ์ 2019 ว่า การส่งออกเกษตรกรแปรรูปมีมูลค่ามากถึง 17,000 ล้านเหรียญสหรัฐ ขยายตัว 1.7% ต่อปี โดยเป็นการส่งออกผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าว 350 ล้านเหรียญสหรัฐต่อปี หรือประมาณ 11,200 ล้านบาท ส่วนใหญ่เป็นการแปรรูปขั้นกลาง เช่น แป้ง ขนมปัง เส้นก๋วยเตี๋ยว ส่วนการแปรรูปขั้นปลาย เช่น การดึงโปรตีนจากข้าวมาทำเปปไทด์ลดริ้วรอย หรือการแปรข้าวเป็นน้ำตาลมาใช้ผลิตเป็นสารชำระล้างยังมีน้อย ตลาดนี้ยังมีช่องว่างที่ขยายไปได้อีก

สำหรับผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าวที่ตลาดมีความต้องการเพิ่มขึ้นมีหลายชนิด แต่ที่เริ่มได้รับความนิยมสูงมาก ๆ ในต่างประเทศ คือ ข้าว Low GI (ข้าวบรรเทาเบาหวาน) ซึ่งขณะนี้มีบริษัทผู้ผลิตอาหารสุขภาพกำลังสนใจว่ามีข้าวสายพันธุ์ใดบ้างที่จะสามารถนำไปผลิตเป็นข้าวชนิดนี้ได้ เพื่อให้มีวัตถุดิบรองรับเมื่อมีตลาดมากขึ้น การนำข้าวไปผสมกับควินัว/ถั่ว การสกัดโปรตีนจากข้าว การผลิตเป็น plant base protein, red yeast rice, การสกัดเป็นอาหารเสริมสำหรับผู้ชาย gamma oryzanal, GABA, การผลิตเป็น brat diet เป็นอาหารสำหรับเด็ก เป็นต้น

นายบุณยฤทธิ์ กัลยาณมิตร ปลัดกระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า แนวโน้มการส่งออกข้าวยังมีโอกาสขยายตัวเพิ่มขึ้นอีก โดยปี 2563 จะเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ (เกิน 60 ปี) สัดส่วน 12% เป็น 22% ของประชากรโลก ซึ่งผู้บริโภคกลุ่มนี้จะให้ความสำคัญกับการใช้ “โภชนบำบัด” หรือการรับประทานอาหารที่เป็นยา ซึ่งหากผู้ส่งออกไทยสามารถผลิตตอบโจทย์จะส่งออกได้

“ที่ผ่านมารัฐบาลไม่เพียงเพิ่มการส่งออกข้าว หรือการพัฒนาข้าวชนิดพิเศษ เช่น กข43 ข้าวสินเหล็ก ข้าวไรซ์เบอรี่ ข้าวที่มีความโดดเด่นด้านสุขภาพ แต่รัฐบาลยังเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันด้วยการปรับโครงสร้างการผลิตใช้นโยบายการตลาดนำการผลิต แก้ปัญหาอุปทานส่วนเกิน กำหนดพื้นที่เพาะปลูกที่เหมาะสม และมุ่งส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาข้าวตามนโยบาย 4.0 Value Base Economy เป็นนวัตกรรมจากข้าว เช่น การผลิตเป็นเครื่องสำอาง การพัฒนาเป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์แผ่นห้ามเลือด การพัฒนาข้าวชนิดพิเศษ เช่น กข43 ข้าวสินเหล็ก ข้าวไรซ์เบอรี่ ข้าวที่มีความโดดเด่นด้านสุขภาพ แม้ว่าตัวเลขนวัตกรรมข้าวจะยังมีมูลค่าไม่สูง แต่เป็นทิศทางที่รัฐบาลมุ่งไป”

สอดคล้องกับนายสมควร ศรีวิทิตกุล กรรมการผู้จัดการ บริษัท ไดมอนด์ เฟรช โกลบอล (ประเทศไทย) จำกัด ผู้ผลิตน้ำนมข้าวยาคูออร์แกนิก เปิดเผยว่า ทิศทางตลาดข้าวแปรรูปยังเติบโตไปได้อีกมากโดยเฉพาะการแปรรูปเป็นอาหารสุขภาพ เพื่อรองรับความต้องการของผู้บริโภคที่ให้ความสำคัญด้านนี้ และการเข้าสู่สังคมสูงวัย ซึ่งจากการศึกษาวิจัยของบริษัทพบว่า ข้าวมีสารไบโอแอ็กทีฟซึ่งมีคุณสมบัติลดแรงดัน ป้องกันมะเร็งมีสารต้านอนุมูลอิสระ จึงได้นำมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์น้ำนมข้าวยาคู และสามารถส่งออกไปยังตลาดจีนได้

“การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากข้าวไม่เพียงสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับข้าว แต่ยังเป็นการช่วยเหลือเกษตรกรลดความผันผวนของราคาข้าวด้วย สิ่งสำคัญจะต้องสร้างความแตกต่างให้ผลิตภัณฑ์ และให้ความรู้กับผู้บริโภคให้รู้คุณค่าของข้าว และต้องจดทะเบียนคุ้มครองเครื่องหมายการค้า ป้องกันการลอกเลียนแบบ”