แพทย์อยากบอก ลักษณะเสี่ยงการมีบุตรยาก

คอลัมน์ สุขภาพดีกับรามาฯ
อ.พญ.อาทิตยา สิงห์วงษา

อายุที่มากขึ้น มีผลต่อการมีบุตรยากโดยตรง แบ่งออกเป็นผู้ชายและผู้หญิง

– ผู้หญิง หากอายุมากกว่า 35 ปี มีโอกาสตั้งครรภ์ลดลง เนื่องจากคุณภาพและปริมาณของไข่ลดลงไปเรื่อย ๆ และเพิ่มโอกาสเสี่ยงต่อการตั้งครรภ์ของทารกที่มีความผิดปกติทางโครโมโซม

– ผู้ชาย เมื่ออายุมากกว่า 40 ปี ฮอร์โมนเพศชาย การมีกิจกรรมทางเพศ และปริมาณน้ำเชื้ออสุจิมีคุณภาพลดลง

การมีน้ำหนักตัวเกิน หลายคนอาจยังไม่รู้ว่าน้ำหนักตัวมีผลต่อการมีลูกยากด้วย ทั้งผู้ชายและผู้หญิง โดยเฉพาะผู้ที่มีดัชนีมวลกายมากกว่า 25 กิโลกรัมต่อตารางเมตร ทำให้ฮอร์โมนจากต่อมสมองส่วนหน้าที่ทำให้ระบบสืบพันธุ์ทำงานขัดข้อง

– ผู้หญิง มักจะสัมพันธ์กับภาวะไข่ไม่ตก ถุงน้ำรังไข่หลายใบ ทำให้ฮอร์โมนเพศชายมากขึ้นในเพศหญิง

– ผู้ชาย จะมีฮอร์โมนเพศหญิงสูงขึ้น ทำให้เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ

การมีโรคประจำตัวบางชนิด สำหรับคนที่มีโรคประจำตัวแล้วต้องกินยาบางชนิดไป อาจมีผลข้างเคียงต่อการทำงานของฮอร์โมนสืบพันธุ์ ทำให้ผู้หญิงไข่ไม่ตก โดยเฉพาะผู้ชายจะทำให้คุณภาพและปริมาณของตัวอสุจิลดลง ยาบางชนิดมีผลลดอารมณ์ทางเพศ การแข็งตัวของอวัยวะเพศและการหลั่งน้ำอสุจิได้

การสูบบุหรี่ เมื่อสารนิโคตินของบุหรี่เข้าสู่ร่างกาย จะไปเพิ่มสารอนุมูลอิสระในร่างกาย ส่งผลต่อคุณภาพของไข่ในผู้หญิง คุณภาพและปริมาณอสุจิจะลดลงในผู้ชาย

การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากจนเกินไป การดื่มแอลกอฮอล์ทำให้การดูดซึมวิตามิน แร่ธาตุ
ลดลง ส่งผลให้ปริมาณอสุจิที่แข็งแรงลดลง และยังทำให้ปริมาณของอสุจิลดลงด้วย

การดื่มเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของกาเฟอีน ในหนึ่งวันไม่ควรได้รับกาเฟอีนเกิน 300 มิลลิกรัม หรือเทียบง่าย ๆ คือ กาแฟ 3 แก้วนั่นเอง ก็จะทำให้อัตราการมีบุตรยากสูงขึ้น

การรับประทานอาหารในสัดส่วนที่ไม่เหมาะสม พบว่าการกินอาหารขยะ (junk food) อาหารหวาน อาหารที่มีน้ำมันเยอะ บริโภคผักผลไม้น้อย ก็จะส่งผลให้อัตราการตั้งครรภ์ลดลงด้วย

การไม่ออกกำลังกาย แม้ฝุ่นจะเยอะออกกำลังกายนอกบ้านไม่ได้ ก็สามารถออกกำลังกายในบ้านได้ หากไม่ออกกำลังกายการเผาผลาญพวกแป้งและไขมันจะแย่ลง ซึ่งสัมพันธ์กับภาวะอ้วนด้วย

มีความเครียด อาจส่งผลไปถึงการนอนไม่หลับ พักผ่อนไม่เพียงพอ ก็จะทำให้มีผลไปถึงการตั้งครรภ์ แต่ก็ยังไม่มีข้อมูลที่ระบุได้แน่ชัดถึงความสามารถในการสืบพันธุ์

การมีคู่นอนหลายคน นอกจากมีลูกยากแล้ว ยังเสี่ยงในการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์หลายชนิด และการติดเชื้อ HPV ซึ่งเป็นไวรัสก่อโรคมะเร็งปากมดลูก โรคบางชนิดอาจเกิดภาวะหนองใน หนองในเทียม ทำให้มีบุตรยาก หรือเป็นหมันถาวร

ภาวะปวดท้องประจำเดือนมากกว่าปกติ และภาวะตกขาวในผู้หญิง ควรได้รับการตรวจประเมินเพิ่มเติม เพื่อหาสาเหตุบางชนิด สัมพันธ์กับการมีบุตรยาก

ปัญหาการแข็งตัวของอวัยวะเพศชาย และปัญหาการหลั่งน้ำอสุจิ เป็นปัญหาที่ฝ่ายชายมักจะเขินอายในการปรึกษาแพทย์ แต่เป็นภาวะที่รักษาได้ โดยมีการรักษาหลากหลายรูปแบบเพื่อการมีบุตร

หากคู่รักใดมีปัญหาการมีลูกยากไม่ต้องกังวลใจ เพราะปัจจุบันความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีการแพทย์มีหลายวิธีที่ช่วยเพิ่มโอกาสการมีลูก แต่พฤติกรรมดังกล่าวก็ควรหลีกเลี่ยงด้วยนะ เพราะไม่ได้แค่ส่งต่อแค่การมีลูกยาก แต่ยังส่งผลต่อสุขภาพโดยรวมด้วย

หมายเหตุ : อ.พญ.อาทิตยา สิงห์วงษา สาขาเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล