“BAM : ต้นแบบ AMC ที่มีความเป็นมนุษย์” โดย ดร.รักษ์ วรกิจโภคาทร ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัทบริหารสินทรัพย์ กรุงเทพพาณิชย์ จำกัด (มหาชน)

นับจากวันที่ผมเข้ารับตำแหน่ง CEO ของ BAM กว่าหนึ่งปีที่ผ่านมา ทำให้ผมค่อย ๆ ตกผลึกและมองเห็นความหมายของธุรกิจ AMC ในอีกมิติหนึ่งว่า “การบริหาร NPL คือการช่วยแก้ปัญหาชีวิตของลูกหนี้ และสร้างความเข้มแข็งให้กับเศรษฐกิจของประเทศ ขณะที่การบริหาร NPA คือการสร้างโอกาสให้ผู้คนได้มีที่อยู่อาศัยที่มั่นคง” มุมมองนี้ทำให้ผมอยากพา BAM ก้าวจาก “การบริหารสินทรัพย์” สู่ “การบริหารโอกาส” และขับเคลื่อนองค์กรไปสู่การเป็น “AMC ที่มีความเป็นมนุษย์”

ในอดีต ภาพของ AMC มักผูกอยู่กับการติดตามและประนอมหนี้ การดำเนินการตามกระบวนการทางกฎหมาย และการบริหารทรัพย์สินรอการขายเพื่อรักษามูลค่า แต่ในวันที่ปัญหาหนี้ครัวเรือนและเศรษฐกิจมีความซับซ้อนมากขึ้น การแก้หนี้เพียงเพื่อให้ “หนี้จบ” อาจไม่เพียงพอ หากชีวิตของลูกหนี้ยังไปต่อไม่ได้ ผมจึงเชื่อว่า ทางรอดของ AMC ต้องเป็นทางรอดของทุกฝ่าย BAM ได้น้อมนำหลัก “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” ตามแนวพระราชดำริของในหลวงรัชกาลที่ 9 มาเป็นหลักในการทำงาน

“เข้าใจ”  เราไม่มองลูกหนี้เป็นเพียงตัวเลข NPL เพราะคนส่วนใหญ่ไม่ได้อยากเป็นหนี้เสีย แต่มีเหตุบางอย่างในชีวิตที่ทำให้ไปต่อไม่ไหว หน้าที่ของเราคือเข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้น และวันนี้เขายังมีศักยภาพแค่ไหน

“เข้าถึง” เราสร้างความไว้วางใจด้วยการรับฟัง และทำหน้าที่เสมือนที่ปรึกษาทางการเงิน เพื่อหาทางออกที่ “ลูกหนี้ผ่อนไหว และ BAM รับได้” ดังนั้นคำถามแรกของเราจึงไม่ใช่ “จะเรียกเก็บได้เท่าไร” แต่คือ “วันนี้ลูกหนี้จ่ายไหวเท่าไร”

“พัฒนา” เป้าหมายปลายทางไม่ใช่เพียงการเรียกเก็บหนี้หรือยึดทรัพย์ แต่คือการช่วยให้คนคนหนึ่ง หลุดพ้นจากวงจรหนี้ กลับมาตั้งหลัก และเดินต่อได้อย่างยั่งยืน พร้อมเติมความรู้และทักษะทางการเงิน เพื่อให้สินทรัพย์ด้อยคุณภาพกลับมามีชีวิตในระบบเศรษฐกิจอีกครั้ง

จากแนวคิดนี้ เราจึงพัฒนา BAM สู่การเป็น “โรงพยาบาลแก้หนี้” ที่มี “หมอหนี้” ช่วยวินิจฉัยปัญหา ก่อนออกแบบแนวทางปรับโครงสร้างหนี้ให้เหมาะกับชีวิตและศักยภาพของแต่ละคน หนึ่งในสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมคือโครงการ “เริ่มต้นใหม่กับ BAM — ทางออกของหนี้ เพื่อชีวิตที่ไปต่อได้” ซึ่งนำ “เงินต้น” กลับมาเป็นจุดเริ่มต้นของการแก้ปัญหา ลูกหนี้สามารถเลือกปิดหนี้ที่ 70% ของเงินต้น หรือผ่อนเงินต้น 100% โดยไม่มีดอกเบี้ยสูงสุด 3 ปี เพื่อช่วยลูกหนี้กว่า 7,000 ราย ครอบคลุมมูลหนี้กว่า 10,000 ล้านบาท

นี่คือการเดินทางจาก “เกณฑ์สิทธิ์” สู่ “เกณฑ์เงินต้น” และในท้ายที่สุด ผมอยากให้เราไปถึง “เกณฑ์สุขจุดที่ลูกหนี้ไปต่อได้ องค์กรเติบโตได้ และสังคมได้ประโยชน์ร่วมกัน ในอีกด้านหนึ่ง BAM ยังนำ NPA มาสร้างโอกาสในการมีบ้าน ผ่าน “โครงการทรัพย์มหาชน พลัส” ด้วยเงื่อนไขที่ช่วยให้ประชาชน โดยเฉพาะผู้มีรายได้น้อย เข้าถึงที่อยู่อาศัยได้ง่ายขึ้น เพราะ “บ้าน” ไม่ได้เป็นเพียงสินทรัพย์ แต่คือความมั่นคงและจุดเริ่มต้นของคุณภาพชีวิตที่ดี ทั้งหมดนี้คือความหมายของ “AMC ที่มีความเป็นมนุษย์” ในแบบที่ผมเชื่อ เราไม่ได้บริหารเพียง “หนี้” แต่บริหาร “ความหวัง” เราไม่ได้ขายเพียง “ทรัพย์” แต่สร้าง “โอกาส” และเราไม่ได้ต้องการเพียงให้องค์กรเติบโต แต่ต้องการให้ ผู้คนเติบโตและเดินต่อไปพร้อมกับเรา เพราะท้ายที่สุดแล้ว ความสำเร็จของ AMC อาจไม่ได้วัดเพียงว่า เราเรียกเก็บกลับมาได้เท่าไร แต่อยู่ที่ว่า เราช่วยให้คนกลับไปใช้ชีวิตของเขาได้อีกกี่คน