ผ่าตัดต้อเนื้อ ไม่ใช่เรื่องอันตรายอย่างที่คุณคิด
ต้อเนื้อ คืออะไร ต้อเนื้อคือความผิดปกติของเยื่อตาหรือเยื่อบุตาบริเวณชิดตาดำ มีลักษณะเป็นเยื่อสีแดงรูปสามเหลี่ยมที่ยื่นจากขอบตาดำเข้าไปบนตาดำ ทำให้เกิดการระคายเคืองตาเมื่อถูกกระตุ้นโดยแสงแดด ลม ฝุ่น ควัน และความแห้ง มักพบในผู้ที่ทำงานกลางแจ้ง เช่น ผู้ใช้แรงงานและเกษตรกร เป็นต้น
บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจเกี่ยวกับต้อเนื้อมากยิ่งขึ้นและแนะนำการทำผ่าตัดต้อเนื้อ (Pterygium Excision) ว่ามีข้อดีอย่างไร มีรูปแบบวิธีผ่าตัดต้อเนื้อกี่แบบ รวมไปถึงการดูแลตัวเองหลังการผ่าตัดควรทำอย่างไร
รู้จักกับต้อเนื้อ
เริ่มต้นด้วยการทำความรู้จักกับต้อเนื้อ ต้อเนื้อ (Pterygium) คือ ภาวะที่เกิดความผิดปกติของเยื่อบุตาที่ทำให้เกิดการระคายเคือง ลักษณะของการเกิดต้อเนื้อนี้พัฒนามาจากต้อลมโดยจะเกิดจากการลุกลามของเยื่อสีแดงรูปสามเหลี่ยมที่ยื่นเข้าสู่ตาดำจนค่อย ๆ ปิดรูม่านตาจนกระทั่งปิดบังการมองเห็นทำให้ตามัว ซึ่งสาเหตุที่เกิดต้อเนื้อมักเกิดจากการที่ดวงตาถูกแสงแดดหรือแสงอัลตราไวโอเลตมากเกินไป ร่วมกับการระคายเคืองที่เกิดจากลม ฝุ่น ควัน และความแห้ง เป็นตัวกระตุ้น ต้อเนื้อจึงพบได้บ่อยในผู้ที่ทำงานกลางแจ้งเป็นประจำ เช่น ผู้ใช้แรงงานและเกษตรกร เป็นต้น ดังนั้น ผู้ที่ต้องทำงานกลางแจ้งควรใส่แว่นกันแดดเป็นประจำเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการกระตุ้นจากแสงแดดและลม
การผ่าตัดต้อเนื้อ คืออะไร
การผ่าตัดต้อเนื้อ (Pterygium Excision) หรือที่บางคนรู้จักวิธีการผ่าตัดต้อเนื้อในชื่อว่าการลอกต้อเนื้อ โดยกระบวนการรักษาด้วยวิธีผ่าตัดต้อเนื้อนี้มักจะทำในผู้ป่วยที่มีอาการต้อเนื้อเริ่มต้น มีอาการระคายเคืองอักเสบบ่อย และรักษาด้วยการใช้ยาหยอดตาแล้วไม่ทุเลา ปัจจุบันการผ่าตัดต้อเนื้อจึงเป็นวิธีที่จะช่วยให้ผู้ป่วยมีโอกาสหายได้อย่างถาวร แต่อย่างไรก็ตามก็ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคลและการรักษาตามคำแนะนำจากจักษุแพทย์
ข้อดีของการผ่าตัดต้อเนื้อ
- การผ่าตัดต้อเนื้อจะช่วยแก้ปัญหาการระคายเคืองและอักเสบที่เกิดขึ้นบ่อย
- ลดโอกาสการเกิดต้อเนื้อใหม่
- แก้ปัญหาด้านความสวยงามของดวงตา
- การผ่าตัดต้อเนื้อเป็นวิธีที่จะช่วยรักษาต้อเนื้อได้ดีเมื่อรักษาด้วยยาหยอดตาแล้วไม่ทุเลา
- เพื่อไม่ให้ต้อเนื้อเกิดการลุกลามเข้าสู่ตาดำและบังการมองเห็น
- ป้องกันการเป็นแผลที่กระจกตา
รูปแบบวิธีผ่าตัดต้อเนื้อ
วิธีการผ่าตัดต้อเนื้อมีด้วยกันอยู่ 2 วิธี โดยจะแบ่งออกตามการจัดการกับแผลที่เกิดขึ้นจากเยื่อบุตาขาวที่ถูกตัดออกไปพร้อมกันกับต้อเนื้อ ซึ่งทั้งสองวิธีมีจุดเด่นและระยะการเกิดโรคซ้ำที่แตกต่างกันอยู่ ได้แก่
ผ่าตัดลอกต้อเนื้อแบบปกติ
วิธีการผ่าตัดต้อเนื้อแบบปกติ จะเป็นการลอกต้อเนื้อออกจากกระจกตาโดยไม่ได้มีการหาเนื้อเยื่ออื่นมาเย็บติดแทนที่เยื่อบุตาขาวที่ถูกลอกออกไปพร้อมกับต้อเนื้อ แต่ในเวลาต่อมาเยื่อบุตาขาวบริเวณนั้นจะสามารถงอกกลับขึ้นมาเอง วิธีนี้จะใช้เวลาในการผ่าตัดต้อเนื้อเพียง 10-15 นาที ซึ่งวิธีนี้มีโอกาสที่จะเกิดต้อเนื้อซ้ำอีกครั้งได้มากถึง 40-50 เปอร์เซ็นต์
ผ่าตัดลอกต้อเนื้อพร้อมปลูกเนื้อเยื่อ
สำหรับวิธีการผ่าตัดต้อเนื้อแบบพร้อมปลูกเนื้อเยื่อ เป็นการผ่าตัดต้อเนื้อโดยจะทำการปลูกเนื้อเยื่อลงไปแทนที่เยื่อบุตาขาวที่ถูกลอกออกไปพร้อมกับต้อเนื้อ โดยเนื้อเยื่อที่จะใช้ในการปลูกจะเป็นเนื้อเยื่อจากรกหรือบริเวณเยื่อบุตาขาวใกล้กับแผลผ่าตัดของคนไข้เอง วิธีนี้จะใช้เวลาผ่าตัดนานกว่าผ่าตัดลอกต้อเนื้อแบบปกติ ข้อดีสำหรับวิธีนี้ คือ มีโอกาสในการเกิดต้อเนื้อซ้ำได้น้อยมาก ซึ่งมีโอกาสเพียง 5-10 เปอร์เซ็นต์
อย่างไรก็ตาม การเลือกวิธีการผ่าตัดต้อเนื้อจะขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยของจักษุแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
วิธีเตรียมตัวก่อนผ่าตัดต้อเนื้อ
- สำหรับผู้ที่มีการทานยาประจำ ควรแจ้งให้จักษุแพทย์เจ้าของไข้ให้ทราบก่อนทำการผ่าตัดต้อเนื้อ หรือผู้ป่วยที่ต้องรับประทานยาละลายลิ่มเลือด เช่น Aspirin, baby ASA, Coumadin, Warfarin, Plavix หรือฉีด Faxiparin ให้งดยาดังกล่าวอย่างน้อยเป็นเวลา 1 สัปดาห์
- ทานอาหารได้ตามปกติไม่จำเป็นต้องงดน้ำและอาหารก่อนทำการผ่าตัด ยกเว้นกรณีที่ต้องดมยาสลบต้องงดน้ำและอาหารอย่างน้อย 6 ชั่วโมง
- หยดน้ำตาเทียมอย่างสม่ำเสมอ เพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ดวงตา
- ล้างหน้า สระผมก่อนเข้ารับการผ่าตัดต้อเนื้อ
- งดการแต่งหน้าหรือทาครีมบนใบหน้าในวันที่ทำการผ่าตัด
- ในวันที่เข้ารับการผ่าตัด แนะนำให้พาผู้ติดตามมาด้วย เนื่องจากหลังการผ่าตัดจะไม่สามารถเดินทางกลับบ้านได้เอง
- ควรเดินทางมาโรงพยาบาลก่อนถึงเวลานัดล่วงหน้า 3 ชั่วโมง เพื่อทำการเตรียมตัวก่อนผ่าตัดต้อเนื้อ
- ก่อนไปห้องผ่าตัดอาจจะมียาแก้ปวดและยาลดความวิตกกังวลให้รับประทาน ขึ้นอยู่กับจักษุแพทย์เจ้าของไข้
ขั้นตอนผ่าตัดต้อเนื้อ
เมื่อจักษุแพทย์ได้ทำการวินิจฉัยให้ผู้ป่วยต้อเนื้อทำการรักษาด้วยวิธีการผ่าตัดต้อเนื้อ มีการแนะนำวิธีการเตรียมตัวก่อนการผ่าตัดและเริ่มเข้าสู่กระบวนการรักษา โดยขั้นตอนในการรักษาด้วยวิธีการผ่าตัดต้อเนื้อมีรายละเอียด ดังนี้
- ขั้นตอนแรกจะเริ่มด้วยการเตรียมคนไข้ให้มีความพร้อมสำหรับเข้ารับการผ่าตัดต้อเนื้อ หากในบางรายเกิดความกังวลอาจจะให้ทานยาแก้ปวดหรือยาคลายความเครียดก่อนเข้ารับการผ่าตัด เพื่อให้คนไข้คลายความกังวลลงและพร้อมสำหรับการเข้ารับการรักษา
- จากนั้นจะเข้าจะเข้าสู่ขั้นตอนการทำความสะอาดรอบดวงตา โดยหยดน้ำตาเทียม หยอดยาชา และยาปฏิชีวนะ
- ในการผ่าตัดต้อเนื้อจะมีการฉีดยาชาเพื่อให้คนไข้รู้สึกเจ็บน้อยที่สุด แต่ในบางรายอาจจะให้ยาสลบโดยฉีดยาสลบเข้าสู่กระแสเลือด หลังได้รับยาสลบคนไข้จะรู้สึกวิงเวียนศีรษะ ง่วง และหลับไปทันที
- จักษุแพทย์จะทำการผ่าตัดต้อเนื้อออก โดยมีอยู่ 2 วิธี ได้แก่ ผ่าตัดลอกต้อเนื้อแบบปกติและผ่าตัดลอกต้อเนื้อพร้อมปลูกเนื้อเยื่อ ทั้งนี้จะขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยของแพทย์ว่าจะใช้วิธีการผ่าตัดแบบไหนในคนไข้แต่ละราย ซึ่งทั้งสองวิธีจะมีขั้นตอนในการผ่าตัดที่แตกต่างกันออกไป
ผลข้างเคียงของการผ่าตัดต้อเนื้อ
หลังการผ่าตัดอาจเกิดผลข้างเคียง ดังนี้
- อาจเกิดการระคายเคืองจากแผลผ่าตัด
- แผลมีโอกาสติดเชื้อ เกิดการอักเสบ
- แผลผ่าตัดต้อเนื้ออาจมีเลือดออกได้
- เยื่อบุตาหรือเยื่อหุ้มรกที่นำมาปลูกเนื้อเยื่อมีโอกาสหลุดจากตำแหน่งที่เดิม
- อาการผิดปกติอื่น ๆ เช่น ตาแดงมาก มีอาการบวมนานกว่าปกติ ตาพร่ามัว เกิดภาพซ้อน อาเจียน ปวดตามากแม้จะทานยาแก้ปวดก็ยังไม่หาย ควรรีบแจ้งแพทย์โดยเร็วที่สุด
การดูแลตนเองหลังผ่าตัดต้อเนื้อ
- ปิดตาข้างที่ทำการผ่าตัดต้อเนื้อ 48 ชั่วโมง เมื่อครบเวลาให้ทำการเปิดตาและเริ่มทำความสะอาด ใช้ยาหยอดตาด้วยตัวเอง
- ใช้ยาหยอดตาตามที่แพทย์สั่งอย่างสม่ำเสมอ
- หลังการผ่าตัดต้อเนื้อ มักมีอาการระคายเคืองจากไหมเย็บแผล ซึ่งจะทำการตัดไหมหลังจากผ่าตัด 7 วัน
- ใช้น้ำเกลือชุบสำลีปลอดเชื้อ เช็ดทำความสะอาดรอบดวงตาเป็นประจำ
- ระวังฝุ่นหรือน้ำเข้าตาในช่วง 1-2 สัปดาห์หลังผ่าตัดต้อเนื้อ
- สัมผัสดวงตาให้น้อยที่สุดและพยายามอย่าขยี้ตา
- ไปพบแพทย์ตามการนัดหมายทุกครั้งและทำตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
ผ่าตัดต้อเนื้อที่ไหนดี
การเลือกสถานพยาบาลที่จะเข้ารับการผ่าตัดต้อเนื้อเป็นสิ่งสำคัญ ควรเลือกสถานพยาบาลที่ได้มาตรฐาน ปลอดภัย สะอาด และมีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยเฉพาะ เนื่องจากดวงตาเป็นอวัยวะที่สำคัญ เปราะบางและเสี่ยงต่อการติดเชื้อง่ายจึงต้องระวังมากเป็นพิเศษ
ซึ่งที่โรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ ให้ความสำคัญกับคนไข้ทุกคน โดยมีจักษุแพทย์ที่มีประสบการณ์สูง พร้อมทั้งอุปกรณ์การผ่าตัดต้อเนื้อที่ทันสมัย ครบครันได้มาตรฐานทางการแพทย์ ให้คุณสามารถไว้วางใจกับการบริการและการดูแลรักษาได้อย่างแน่นอน
ราคาผ่าตัดต้อเนื้อ
ค่าใช้จ่ายในการผ่าตัดต้อเนื้อขึ้นอยู่กับจำนวนหัวที่ผ่าตัดและการใช้ Fibrin Glue
ซึ่งจำนวนหัว หมายถึง จำนวนตำแหน่งของต้อเนื้อ ยิ่งมีจำนวนหัวมาก ราคาการผ่าตัดต้อเนื้อก็จะยิ่งราคาแพง
ส่วนการใช้ Fibrin Glue คือ การใช้กาวเชื่อมระหว่างเนื้อเยื่อที่ปลูกใหม่กับเยื่อบุตาขาว โดยการใช้ Fibrin Glue จะใช้แทนไหมเย็บแผลซึ่งจะช่วยลดการระคายเคืองหลังผ่าตัดได้ดีกว่าการใช้ไหมเย็บแผล แต่ราคาก็จะสูงขึ้นเช่นเดียวกัน
ข้อสรุปเรื่องผ่าตัดต้อเนื้อ
การผ่าตัดต้อเนื้อไม่ใช่วิธีการรักษาที่อันตราย เพราะปัจจุบันมีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญรวมไปถึงอุปกรณ์ที่ทันสมัยที่จะช่วยให้การผ่าตัดต้อเนื้อเป็นไปอย่างราบรื่นและไร้กังวล นอกจากนี้วิธีการรักษาต้อเนื้อโดยใช้วิธีการผ่าตัดยังช่วยลดโอกาสการเกิดต้อเนื้อซ้ำได้ดีอีกด้วย
อย่างไรก็ตาม โรคต้อเนื้อก็สามารถเกิดขึ้นได้อีกครั้งถ้าหากไม่ดูแลตัวเองให้ดี ฉะนั้นควรหลีกเลี่ยงการโดนแสงแดดจ้าเป็นเวลานาน หรือหากจำเป็นต้องทำงานกลางแจ้งควรสวมใส่แว่นกันแดดเป็นประจำ เพื่อป้องกันแสงแดด ลม และฝุ่นที่เป็นตัวกระตุ้นให้เกิดต้อเนื้อ