ภาวะผู้นำ : บทเรียนจากชายแดนไทย-กัมพูชา

คอลัมน์ : SD Talk
ผู้เขียน : พิชญ์พจี สายเชื้อ

วันนี้อยากมาพูดถึงเหตุการณ์ชายแดนว่า เราได้เรียนรู้อะไรบ้าง ในเรื่องภาวะผู้นำนะคะ ในสถานการณ์ความตึงเครียดบริเวณชายแดนไทย-กัมพูชาเมื่อไม่นานมานี้

เราได้เห็นภาพของทหารไทยที่ต้องเผชิญกับการยั่วยุอย่างต่อเนื่องจากฝ่ายตรงข้าม ทั้งในเชิงสัญลักษณ์และวาจา ซึ่งอาจนำไปสู่การปะทะ หากฝ่ายไทยเลือกที่จะตอบโต้ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นคือ “การนิ่ง” ที่ทรงพลัง หมายถึงการตัดสินใจที่จะไม่ตอบโต้ เพื่อไม่ให้ถูกกล่าวหาว่าเป็นฝ่ายเริ่มต้นความรุนแรง

การตัดสินใจเช่นนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะต้องอาศัยทั้ง “ศาสตร์และศิลป์” เลยทีเดียว จากมุมมองของภาวะผู้นำในองค์กร ดิฉันเห็นว่าการนิ่งในสถานการณ์เช่นนี้สะท้อนถึงทักษะสำคัญหลายด้านของผู้นำ ได้แก่ :

– ศาสตร์ในการคิดเชิงกลยุทธ์ (Strategic Thinking) : การนิ่งในเวลาที่เหมาะสม คือการมองภาพรวมและผลลัพธ์ในระยะยาว มากกว่าการเอาชนะในระยะสั้น

– ศาสตร์ในการสื่อสารเชิงทูต (Diplomatic Agility) : การรักษาความสงบไว้เปิดโอกาสให้การเจรจายังดำเนินต่อได้ และไม่เสียภาพลักษณ์ของประเทศ

– ศิลป์ในควบคุมอารมณ์ (Self-Regulation) : ผู้นำที่ดีต้องสามารถควบคุมตนเองได้ ไม่ตอบสนองด้วยอารมณ์ แต่ใช้สติและวิจารณญาณในการตัดสินใจ

– ศิลป์ในการแสดงความกล้าหาญทางจริยธรรม (Moral Courage) : การเลือกที่จะไม่ตอบโต้แม้มีโอกาส ต้องอาศัยความกล้าหาญ ความอดทน อดกลั้นและความมั่นคงภายในอย่างมาก

ผู้นำที่สามารถผสมผสานศาสตร์และศิลป์เหล่านี้ได้อย่างลงตัว จะสามารถนำพาองค์กรหรือทีมงานผ่านสถานการณ์ที่เปราะบางได้อย่างสง่างาม

ตัวอย่างผู้นำระดับโลกที่สะท้อนแนวคิดนี้ได้อย่างชัดเจน คือ เนลสัน แมนเดลา อดีตประธานาธิบดีแอฟริกาใต้ ผู้ซึ่งถูกคุมขังนานถึง 27 ปี แต่กลับเลือกที่จะ “นิ่ง” และ “ให้อภัย” แทนที่จะตอบโต้ด้วยความรุนแรง เขาใช้ศาสตร์ของการเข้าใจสังคมและศิลป์ของการเยียวยาความเจ็บปวด เพื่อรวมประเทศอย่างสันติ

การตัดสินใจของแมนเดลาไม่ใช่เพียงการไม่ตอบโต้ แต่คือการสร้างพลังใหม่จากความนิ่ง-พลังที่เปลี่ยนแปลงทั้งประเทศและโลก

ก่อนจบ…ดิฉันขอฝากข้อคิดไว้ว่า บทเรียนจากชายแดนไทย-กัมพูชา และจากแมนเดลา คือบทเรียนที่มีคุณค่าสำหรับผู้นำในทุกระดับว่าภาวะผู้นำที่แท้จริง ไม่ได้วัดจากการเอาชนะในทุกกรณี แต่จากการมีสติ ตระหนักรู้ว่า “เมื่อใดควรนิ่ง และเมื่อใดควรเดินหน้าอย่างสง่างาม” เพื่อบรรลุผลลัพธ์ที่คาดหวังต่างหากค่ะ

หวังว่าทุกท่านจะนำบทเรียนนี้ไปปรับใช้ในการตัดสินใจของท่านในฐานะผู้นำได้ ไม่ว่าจะในสนามรบหรือในห้องประชุมนะคะ