หลังจาก “เกาะหมาก” ได้รับรางวัล แหล่งท่องเที่ยวยั่งยืน 100 แห่งของโลก หรือ TOP100 Green Destination 2022 โดยรางวัลนี้มีอายุ 2 ปี หลายหน่วยงาน รวมทั้งท้องถิ่นเห็นว่ายังใช้ประโยชน์จากรางวัลนี้ และรางวัลอื่นอีก 4-5 รางวัล ไม่เต็มที่ ปี 2568 การท่องเที่ยวเกาะหมากมีแนวโน้มเติบโตได้ดี
จากข้อมูล ททท.ปี 2567 มีนักท่องเที่ยว 154,790 คน รายได้ 1,374.87 ล้านบาท มีความพร้อมพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน “ประชาชาติธุรกิจ” พูดคุยกับแกนนำพัฒนาการท่องเที่ยว สะท้อนถึงปัญหาอุปสรรคและทิศทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเกาะหมากอย่างยั่งยืน
ลองสเตย์เพิ่ม 50 ยูนิตใน 2 ปี
นายธานินทร์ สุทธิธนกูล เจ้าของพิพิธภัณฑ์เกาะหมากและร้านอาหารเกาะหมากซีฟู๊ด กล่าวกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า การท่องเที่ยวเกาะหมากปีนี้ดีกว่าปีก่อน นักท่องเที่ยวมาจากหลากหลายประเทศ ด้วยระบบการขนส่งที่ดีมาก มีผู้ลงทุนเรือโดยสาร Ferry ขยายเส้นทางจากเกาะกูดเพิ่มขึ้น และเพิ่มเส้นทางตรงมาเกาะหมาก รวมทั้งเส้นทางเชื่อมโยง เกาะช้าง เกาะกูด เกาะหมาก เช่น บุญศิริ เสือดำ เกาะกูดเอ็กซ์เพรส และสปีดโบ๊ต
การประชาสัมพันธ์ของ ททท.สนง.ตราด ทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ การเพิ่มจำนวนวันหยุดยาว ส่งผลให้ความถี่ของการเดินทางเพิ่มขึ้น เมื่อห้องพักที่เกาะกูดราคาสูงและเต็ม ทำให้นักท่องเที่ยวหันมาเที่ยวเกาะหมากมากขึ้น ตอนนี้รีสอร์ตใหญ่ยอดบุ๊กกิ้งเต็ม ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2568 ถึงกลางเมษายน 2569
แนวโน้มการทำที่พักแบบ Long Stay เพื่อขยายเวลาพัก จากปัญหาเกาะหมากมีรีสอร์ต 40-50 แห่ง ห้องพัก 800 ห้อง ซึ่งไม่เพียงพอ การลงทุนสร้างรีสอร์ตมูลค่าที่ดินชายทะเล 10 ปีที่แล้วไร่ละหลักแสนบาท ตอนนี้ 6-10 ล้านบาท ค่าก่อสร้างแพงกว่าบนฝั่งเท่าตัว ขนาดบ้านในพื้นที่ 75 ตร.ม. บนเกาะหมาก ต้องใช้งบฯ 1.2 ล้านบาท บนฝั่ง 500,000-600,000 บาท ระยะเวลาคืนทุน 7-8 ปีขึ้นไป รวมทั้งขั้นตอนขออนุญาตทำธุรกิจรีสอร์ตล่าช้าและค่าใช้จ่ายสูง ถ้าเปลี่ยนมาทำบ้านเช่าให้นักท่องเที่ยวพักระยะยาวจะดีกว่า
โดยแต่ละรีสอร์ตปรับเปลี่ยนห้องพักรายวันเป็นห้องพักแบบลองสเตย์ ตั้งเป้า 50 ยูนิต ภายใน 2 ปี จะรองรับนักท่องเที่ยวได้เพิ่มขึ้น 200-300 คน ค่าเช่าลองสเตย์วันละ 600 บาท เดือนละ 18,000-20,000 บาท จะทำให้มีการจับจ่ายใช้สอยในชุมชนเพิ่มขึ้น ต่างจากพักรีสอร์ต 2,000-3,000 บาท/คืนจะอยู่แต่ในรีสอร์ต
“บ้านเช่าที่เกาะหมากมีมานาน ชาวยุโรป สแกนดิเนเวียมาเช่า ค่าเช่าเดือนละ 20,000-30,000 บาท เป็นกลุ่มไฮสเปนดิ้ง ปัจจุบันยังมีไม่เพียงพอ แนวคิดคือ สร้างบ้านพักรายเดือนเพิ่มขึ้น หรือรีสอร์ตต่าง ๆ ปรับห้องพักเป็นแบบพักยาว (Long Stay) เพื่อให้นักท่องเที่ยวได้ออกมาทำกิจกรรม จับจ่ายใช้สอยตลาดนัดในชุมชน
เช่น ขี่จักรยาน พายคยัก ร่วมกิจกรรมอนุรักษ์ เข้ายิมฝึกชกมวย ดำน้ำ เล่นกีฬา ร่วมกิจกรรมกับชุมชน เป็นการกระจายรายได้ ช่วยลดการใช้พลังงาน-การสัญจร การทำความสะอาดห้อง แต่ปัญหาสำคัญที่พบคือการขออนุญาตสร้างบ้านค่อนข้างล่าช้า เกินกว่า 45 วัน การขอใช้น้ำ ใช้ไฟฟ้าล่าช้า ถ้าสร้างช่วงโลว์ซีซั่นใช้เวลา 4-6 เดือนไม่ทัน เท่ากับเสียโอกาสไปเลย และผู้ประกอบการรีสอร์ตอาจจะยังไม่ต้องการปรับเปลี่ยนถ้ามีนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้น ตอนนี้รีสอร์ตใหญ่ ๆ หลายแห่งเพิ่มเงื่อนไขจอง 5 คืนขึ้นไป” นายธานินทร์กล่าว
ตั้งเป้ารีสอร์ตรถกอล์ฟไฟฟ้า
นายธานินทร์เล่าว่า “เกาะหมาก” มีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนในธรรมนูญเกาะหมากมาตั้งแต่ปี 2561 และรางวัล แหล่งท่องเที่ยวยั่งยืน 100 แห่งของโลก ปี 2023 รางวัลอันดับ 2 ของโลก 2023 Green Destination รางวัลลูกโลกสีเขียว เราพยายามทำเรื่องพลังงานโซลาร์เซลล์ การใช้โซลาร์เซลล์แทนระบบใหญ่ บนหลังคา (Solar Roof Top) กำลังผลิต 5,000 W ขึ้นไป ยังมีเพียง 3 แห่ง รวมระบบเล็ก ๆ ไฟทางยังทำได้น้อยประมาณ 5% ปี 2568 ตั้งเป้าให้เกาะหมากใช้รถกอล์ฟไฟฟ้า 100%
ทั้งนี้ ภาครัฐ สถาบันการเงิน ควรมีแหล่งเงินทุนที่ให้กู้ยืมในอัตราดอกเบี้ยต่ำ หรือมีการเจรจาระหว่างบริษัท ทำออร์เดอร์ซื้อรวม ๆ กันในราคาพิเศษ น่าจะช่วยกระตุ้นให้หลาย ๆ รีสอร์ตหันมาซื้อกันมากขึ้น ต้องมีสถานีชาร์จโซลาร์เซลล์ด้วย จะทำให้ภาพของเกาะหมากโลว์คาร์บอนชัดเจน เพื่อให้นักท่องเที่ยวเข้าใจการลดคาร์บอนไม่ใช่เป็นกระแสความนิยม
อนุรักษ์ปะการังสร้างรายได้
นายนพดล สุทธิธนกูล ประธานกลุ่มอนุรักษ์ปะการังเกาะหมาก ให้ความเห็นว่า บริเวณ “เกาะผี” ใกล้ ๆ กับเกาะหมาก เป็นจุดดำน้ำดูปะการังที่สร้างเม็ดเงินให้อันดับต้น ๆ ที่ผ่านมาถูกทำลายด้วยภาวะโลกร้อน ชุมชนช่วยกันตั้งกลุ่มอนุรักษ์ปะการังเกาะหมาก มีสมาชิก 20 กว่าคน ช่วยกันฟื้นฟูจนกระทั่งปัจจุบัน นอกจากนี้ เป็นแหล่งเรียนรู้ และทำ CSR ปลูกปะการัง
และจากการสำรวจยังพบว่าระหว่างเกาะหมากและเกาะกระดาดเป็นแหล่งหญ้าทะเล ที่เป็นอาหารของปลาพะยูน ที่ถูกทำลายไปแล้วถึง 80% ดังนั้น มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ช่วยเรื่องการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ และ บมจ.บางจาก สนับสนุนสร้างศูนย์เรียนรู้หญ้าทะเล (อะควาเรียม) เพื่ออนุรักษ์หญ้าทะเลในหมู่เกาะหมาก
น้ำประปา-อินเทอร์เน็ตไม่พร้อม
นายนิพนธ์ สุทธิธนกูล ประธานวิสาหกิจท่องเที่ยวชุมชนเกาะหมาก กล่าวกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า การพัฒนาการท่องเที่ยวของเกาะหมากยังมีปัญหาระบบสาธารณูปโภค ที่ อบต.เกาะหมาก ต้องแก้ไขเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว เช่น น้ำประปาไม่ทั่วถึง ระบบเสียบ่อย น้ำขุ่น ยิ่งช่วงไฮซีซั่นเดือนพฤศจิกายน-พฤษภาคม มีนักท่องเที่ยวจำนวนมาก ปริมาณน้ำไม่เพียงพอ ระบบอินเทอร์เน็ตสัญญาณ WiFi เสียบ่อย แม้ได้งบประมาณมา 5 ล้านบาท มีข้อจำกัดต้องเป็นชาวเกาะหมากเท่านั้นที่ใช้ฟรี ไม่ได้เปิดบริการนักท่องเที่ยว การแก้ไขระบบล่าช้า ถนนเส้นหลักอ่าวนิดไปท่าเทียบเรือสาธารณะขาดการดูแล ห้องน้ำใช้ไม่ได้
ชูเป้า Green Destination
นายยอดชาย สุทธิธนกูล ประธานชมรมท่องเที่ยวเกาะหมาก จ.ตราด กล่าวกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า เป้าหมายของเกาะหมาก คือ Green Destination มีธรรมนูญกำหนดแนวทางพัฒนาเกาะอย่างชัดเจนว่า ท่องเที่ยวแบบยั่งยืน ไม่มีคู่แข่งที่เป็นนักลงทุนใหญ่ต่างพื้นที่มาลงทุน ดังนั้นการพัฒนาเกาะหมากต้องดึงคนที่มีความรู้มาพักแบบลองสเตย์ บรรยากาศที่เงียบสงบ ปลอดภัย ธรรมชาติสิ่งแวดล้อม ต้องการ The Good Life ที่ทำให้ชีวิตมีคุณค่า และชาวเกาะหมากต้องช่วยกันดูแลอนุรักษ์
เช่น ปะการัง หญ้าทะเล การดูแลสัตว์เลี้ยง การกำจัดขยะ ที่สำคัญต้องมีอินโนเวชั่นเพื่อความอยู่รอด หากต้องเผชิญปัญหาต้องปิดเกาะ ธุรกิจท่องเที่ยวต้องหยุด ต้องมีวิธีการที่จะหารายได้ทางอื่นที่ไม่ใช่การท่องเที่ยวอย่างเดียว
อนาคตเกาะหมาก
นายจักรพรรดิ ตะเวทิกุล อดีตนายกสมาคมธุรกิจท่องเที่ยวจังหวัดตราด และเจ้าของเกาะหมากรีสอร์ต ผู้บุกเบิกการท่องเที่ยวเกาะหมากให้เป็นที่รู้จักมากกว่า 30 ปี รุ่น Gen 5 ของตระกูล กล่าวทิ้งท้ายกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า คุยกันในกลุ่มเครือญาติประกอบธุรกิจรีสอร์ต ใน 5-6 ตระกูลที่เป็นเจ้าของที่ดินบนเกาะ 9,000 ไร่ประมาณ 80-90% เป้าหมายสิ่งแวดล้อมที่อาจจะต้องมีกฎกติกาเพิ่มขึ้นมากกว่าธรรมนูญเกาะหมาก ที่ประกาศไปเมื่อปี 2561
เพื่อกำหนดทิศทางการท่องเที่ยว อนาคตเกาะหมากจะเป็น Gen 6 จำเป็นต้องมีการเตรียมตัวตั้งแต่วันนี้
สิ่งที่พวกเราห่วงใยกันมากที่สุด คือ ธรรมชาติสิ่งแวดล้อม สิ่งที่เราได้ทำมาแล้วจนได้รางวัล TOP100 Green Destination 2022 ควรต่อยอดต่อไปเป็นรางวัล เหรียญเงิน เหรียญทองของรางวัลระดับโลก