จี้ยกระดับวิกฤตลำไย ‘วาระแห่งชาติ’ ชง 5 มาตรการเจรจาจีน ปลดล็อกส่งออก
‘วริสา’ อนุกรรมาธิการศึกษาห่วงโซ่อุปทานฯ จี้รัฐบาลยกระดับปัญหาส่งออกลำไยเป็นวาระแห่งชาติ หลังจีนเข้มตรวจสารซัลเฟอร์ไดออกไซด์ทั้งเนื้อและเปลือกไม่เกิน 50 ppm. กระทบความเชื่อมั่นผู้ซื้อและราคาหน้าสวน พร้อมเสนอ 5 ทางออก เร่งเจรจา GACC เปิดทางใช้เทคโนโลยีลดสารตกค้าง พร้อมหนุนผู้ประกอบการปรับระบบผลิต ช่วยเหลือค่าตรวจก่อนส่งออก รับมือผลผลิตพีกปลายปี
นางสาววริสา มีเจริญ อนุกรรมาธิการศึกษาห่วงโซ่อุปทานการส่งออกสินค้าเพื่อการเติบโตของเศรษฐกิจภูมิภาค เปิดเผยกับ”ประชาชาติธุรกิจ”ว่าภายหลังที่จีนเริ่มเปลี่ยนวิธีตรวจสารซัลเฟอร์ไดออกไซด์ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2568 โดยตรวจทั้งเปลือกและเนื้อลำไยให้มีสารตกค้างไม่เกิน 50 ppm. พร้อมเพิ่มความเข้มงวดทั้งที่ด่านชายแดนและห้างค้าปลีกในจีน ส่งผลให้นายทุนจีนไม่กล้าเสี่ยงรับซื้อลำไยไทย เพราะกังวลว่าสินค้าจะถูกตีกลับ ส่งงผลให้ราคาลำไยร่วงมาต่ำและชาวสวนไม่มีตลาดขายลำไยต้องปล่อยทิ้ง
ที่ผ่านมา กรมวิชาการเกษตรได้เจรจาขอให้จีนผ่อนผันการตรวจสอบตามพิธีสารเดิม แต่ยังไม่ประสบความสำเร็จ จากการลงพื้นที่ดูงานโรงคัดบรรจุ ปี 2568-2569 งานวิจัยที่มหาวิทยาลัยแม่โจ้ และพูดคุยกับผู้ประกอบการทั้งภาคเหนือและภาคตะวันออก พบว่ามีเทคโนโลยีลดสารตกค้างที่น่าสนใจหลายวิธีที่สามารถลดสารตกค้างในลำไยทั้งผลให้ต่ำกว่า 50 ppm.
เช่น การใช้กรดเกลือ การรมด้วยแก็สซัลเฟอร์ไดออกไซด์ การใช้ก๊าซโอโซนเพื่อลดสารตกค้าง การใช้คลอรีนไดออกไซด์ร่วมกับการรมซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ซึ่งกรมวิชาการเกษตรได้จัดอบรมถ่ายทอดให้ผู้ประกอบการ แต่ผู้ประกอบการบางส่วนยังพบปัญหาผิวลำไยเสียหายและไม่เป็นที่ต้องการของตลาด

นางสาววริสา กล่าวต่อว่า ได้เสนอให้รัฐบาล โดยเฉพาะนายกรัฐมนตรี กระทรวงพาณิชย์ และกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ยกระดับปัญหาลำไยเป็นวาระแห่งชาติเร่งด่วน พร้อมเร่งเจรจากับจีนใน 5 ประเด็น ได้แก่
1. นำผลงานวิจัยและผลการทดลองจริงของไทยไปหารือกับ GACC เพื่อพัฒนาแนวทางจัดการลำไยที่ทั้งสองประเทศยอมรับร่วมกัน
2. เชิญผู้แทน GACC และหน่วยตรวจรับรอง เช่น CCIC มาร่วมตรวจสอบเทคโนโลยีในประเทศไทย เพื่อให้เห็นกระบวนการผลิตและผลการทดสอบจริง พร้อมขอให้จีนพิจารณาผ่อนผันการตรวจตามพิธีสารเดิมในช่วงเปลี่ยนผ่านเทคโนโลยี
3. ขอให้ไทยและจีนร่วมหารือหลักเกณฑ์และวิธีตรวจสารตกค้างให้ชัดเจน ทั้งที่ด่านนำเข้าและตลาดค้าปลีกในจีน เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถควบคุมคุณภาพสินค้าได้ตรงตามมาตรฐาน

4. รัฐบาลไทยควรจัดมาตรการช่วยเหลือผู้ประกอบการปรับเปลี่ยนเทคโนโลยี เครื่องจักร และระบบการผลิต เช่น เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ สนับสนุนการทดลองใช้เทคโนโลยีใหม่ และช่วยเหลือค่าตรวจวิเคราะห์สารตกค้างก่อนส่งออก
5. รัฐบาลควรเปิดเผยข้อมูลลำไยที่ถูกจีนปฏิเสธการนำเข้าให้ชัดเจนและเป็นปัจจุบัน พร้อมติดตามสถานการณ์ราคารับซื้อ เพื่อป้องกันไม่ให้ข่าวการตีกลับสินค้าถูกนำมาใช้เป็นข้ออ้างในการกดราคาเกษตรกร
นางสาววริสากล่าวต่อว่า แม้โอกาสที่นายกรัฐมนตรีไทยจะพบกับนายหลี่ เฉียง นายกรัฐมนตรีจีน ในช่วงวันที่ 13-14 พฤศจิกายน 2569 จะผ่านไปโดยไม่มีการหยิบยกปัญหาส่งออกลำไยขึ้นหารือ แต่ยังมีโอกาสจากการประชุมผู้นำเอเปคที่ประเทศจีนในวันที่ 18-19 พฤศจิกายน 2569 ที่รัฐบาลควรใช้เป็นเวทีเจรจา
“ไม่ได้คาดหวังว่ารัฐบาลจะทำให้จีนเปลี่ยนหลักเกณฑ์ได้ทันที แต่อย่างน้อยต้องมีคำตอบที่ชัดเจนให้เกษตรกรและผู้ประกอบการว่าจะเดินหน้าแก้ไขปัญหานี้อย่างไรและเมื่อใด เพื่อไม่ให้ผลลำไยถูกกดราคาต่ำ” นางสาววริสากล่าว
