เกษตรเปิดตัว “EUDR Thailand Traceability Platform” ประกาศรับกติกาโลกใหม่

กระทรวงเกษตรฯ โดย ARDA เปิดตัว “EUDR Thailand Traceability Platform” ประกาศความพร้อมรับกติกาโลกใหม่ รักษาตลาดเกษตรส่งออกสหภาพยุโรปกว่า 2 หมื่นล้านบาท

นายกฤษ อุตตมะเวทิน รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวภายหลังเป็นประธานเปิดงาน “Go Live: EUDR Thailand Traceability Platform” ว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ ARDA ได้เปิดตัวแพลตฟอร์มตรวจสอบย้อนกลับระดับประเทศ เพื่อรองรับกฎระเบียบ European Union Deforestation-free Regulation (EUDR) ซึ่งเป็นกติกาการค้าใหม่ของสหภาพยุโรปที่กำหนดให้สินค้าเกษตรต้องไม่เกี่ยวข้องกับการตัดไม้ทำลายป่า และสามารถตรวจสอบย้อนกลับแหล่งที่มาได้อย่างโปร่งใส ถือเป็นกลไกสำคัญในการรักษาตลาดส่งออกสินค้าเกษตรของไทยไปยังสหภาพยุโรปมูลค่ากว่า 20,800 ล้านบาทต่อปี และตอกย้ำความพร้อมของประเทศไทยในการคงสถานะประเทศความเสี่ยงต่ำตามเกณฑ์ของสหภาพยุโรป

จากรายงานของ FAO และ UNEP (2020) ระบุว่าโลกสูญเสียพื้นที่ป่ากว่า 10 ล้านเฮกตาร์ต่อปี ในช่วงปี 2015–2020 รวมกว่า 80 ล้านเฮกตาร์ นับตั้งแต่ปี 1990 สหภาพยุโรปจึงออกกฎ EUDR กำหนดให้สินค้าที่นำเข้า EU ต้องพิสูจน์ได้ว่าไม่เกี่ยวข้องกับการตัดไม้ทำลายป่า และมีพิกัดแปลงผลิตที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ รวมถึงต้องปฏิบัติตามกฎหมายประเทศต้นทางอย่างถูกต้อง แม้ไทยถูกจัดอยู่ในกลุ่มประเทศความเสี่ยงต่ำ แต่การปฏิบัติตามข้อกำหนดยังเป็นความท้าทายของผู้ประกอบการ SMEs และเกษตรกรรายย่อย

โดยเฉพาะสินค้าเกษตร 7 กลุ่มหลัก ได้แก่ ยางพารา ปาล์มน้ำมัน วัว ไม้ กาแฟ โกโก้ และถั่วเหลือง ซึ่งไทยส่งออกไปยังสหภาพยุโรปมูลค่ากว่า 1.85 พันล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี (ราว 6.49 หมื่นล้านบาท) ดังนั้น การพัฒนาเครื่องมือเพื่อสร้างระบบรองรับในระดับประเทศจึงเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยให้ไทยปรับตัวทันต่อกติกาโลกใหม่ และแสดงความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมในทุกขั้นตอนตลอดห่วงโซ่อุปทาน

อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ การปฏิบัติตามข้อกำหนด EUDR จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นพิกัดแปลงผลิต หลักฐานสิทธิในที่ดิน หรือการจัดทำเอกสาร Due Diligence Statement (DDS) ซึ่งหากขาดระบบกลางที่เชื่อมโยงข้อมูลอย่างเป็นมาตรฐาน จะเป็นการเพิ่มภาระงานและต้นทุน รวมถึงเสี่ยงต่อการสูญเสียโอกาสทางการค้า โดยเฉพาะผู้ประกอบการรายย่อยและเกษตรกรต้นน้ำอย่างเลี่ยงไม่ได้

ด้าน ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร เปิดเผยว่า ARDA ได้สนับสนุนงานวิจัยสำคัญ 9 โครงการ เพื่อพัฒนาระบบรองรับ EUDR อย่างครบวงจร ตั้งแต่การออกแบบระบบตรวจสอบย้อนกลับ การเชื่อมโยงข้อมูลพิกัดแปลงผลิตกับภาพถ่ายดาวเทียม การทวนสอบสิทธิที่ดิน ไปจนถึงการถ่ายทอดองค์ความรู้สู่เกษตรกรในพื้นที่เป้าหมายกว่า 1,000 ราย โดยแพลตฟอร์ม EUDR Thailand Traceability Platform จะทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการจัดทำเอกสาร DDS ที่ถูกต้อง ลดความซ้ำซ้อน เพิ่มความเชื่อมั่นให้คู่ค้าในยุโรป และช่วยสนับสนุนการส่งออกสินค้าเกษตรของไทยอย่างยั่งยืน ซึ่งจะเปิดให้ใช้งานอย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 21 มกราคม 2569 เป็นต้นไป

ผ่านทาง https://eudrthai.com/cms/admin/login โดยผู้ประกอบการที่จะนำสินค้าเข้าสู่ตลาดสหภาพยุโรปเป็นครั้งแรกจะยื่น DDS เพียงครั้งเดียว ขณะที่ผู้ประกอบการปลายน้ำและผู้ค้าไม่ต้องยื่นซ้ำ แต่ต้องเก็บและส่งต่อหมายเลขอ้างอิงของ DDS เดิม ส่วนผู้ประกอบการรายย่อยในระดับผู้ผลิตเบื้องต้นสามารถยื่นเอกสารรับรองแบบครั้งเดียว (one-off simplified declaration) เพื่อใช้แทนการยื่น DDS ทุกครั้ง